III KO 40/20

SN
Sygn. akt III KO 40/20
POSTANOWIENIE
Dnia 21 maja 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie
M. K.
‎
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w R.
‎
z dnia 30 września 2019r., sygn. akt PR Ds (…)
‎
o odmowie wszczęcia śledztwa
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 21 maja 2020r.
wniosku Sądu Rejonowego w P.
‎
z dnia 2 kwietnia 2020 r.,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
postanowił:
nie uwzględnić wniosku
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2020 r. Sąd Rejonowy w P.  wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania – na podstawie art. 37 k.p.k. – sprawy z zażalenia pokrzywdzonego M. K.  na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w R.  z dnia 30 września 2019 r., sygn. akt PR  Ds (…) o odmowie wszczęcia śledztwa do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przedmiotem analizy i oceny na gruncie sprawy, w której zapadło postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, są m.in. czynności sędzi Sądu Rejonowego w P.  J. C. , będącej Prezesem oraz Przewodniczącą II Wydziału Karnego tego Sądu. Sędziowie tego Sądu
‎
z oczywistych względów pozostają z nią w stałych relacjach służbowych oraz koleżeńskich. Powyższe okoliczności, mogą wywołać w opinii stron postępowania, opinii środowiska oraz opinii publicznej wątpliwości, a nawet przekonanie
‎
o niezdolności Sądu Rejonowego w P. do bezstronnego prowadzenia postępowania w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek
nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie nie występują okoliczności uzasadniające przekazanie jej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd występujący z wnioskiem nie wykazał bowiem, że nie jest
‎
w stanie prawidłowo – bez szkody dla dobra wymiaru sprawiedliwości – rozpoznać złożonego środka odwoławczego. Obawy co do braku bezstronności nie sposób upatrywać ani w charakterze zarzutów stawianym osobom – funkcjonariuszom publicznym, w tym sędziemu Sądu Rejonowego w P. J. C. , będącej Prezesem oraz Przewodniczącą II Wydziału Karnego tego Sądu, której dotyczyło zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., ani też w fakcie utrzymywania przez tego sędziego z racji wykonywanych obowiązków stałych kontaktów służbowych, czy towarzyskich z niektórymi sędziami sądu właściwego. Gdyby jednak sędzia, któremu przydzielona zostanie sprawa, uważał, że zachodzą w odbiorze zewnętrznym wątpliwości co do jego bezstronności, powinien złożyć wniosek o wyłączenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k., a obowiązkiem sądu właściwego będzie jego rozpoznanie (art. 42 § 3 k.p.k.). Nie można bowiem zaakceptować praktyki, jaka wystąpiła w przedmiotowej sprawie, to jest, że po złożeniu oświadczenia w trybie art. 41 § 1 k.p.k. przez jednego z sędziów orzekających w II Wydziale Karnym i pozytywnym rozpoznaniu jego wniosku, od razu skierowano sprawę na posiedzenie w przedmiocie wystąpienia z wnioskiem o przekazanie jej innemu sądowi równorzędnemu. Najpierw należało bowiem skierować sprawę do kolejnego losowania celem przydzielenia jej innemu sędziemu spośród sędziów orzekających w tym Sądzie.
Powtórzyć ponadto należy, że przepis art. 37 k.p.k. jako wyjątkowy musi być wykładany restryktywnie. Przewidziana w nim zmiana właściwości miejscowej jest bowiem instytucją o charakterze nadzwyczajnym i nie podlega wykładni rozszerzającej. Dotyczy to zwłaszcza podstawowej przesłanki jej stosowania, a więc pojęcia dobro wymiaru sprawiedliwości, które determinuje przeniesienie sprawy, gdy cały sąd jest niewłaściwy do orzekania w myśl zasady
nemo iudex re sua
, a także wtedy, gdy zachodzą obawy o bezstronność sądu właściwego. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, tej ostatniej „nie można upatrywać każdorazowo w podniesieniu wobec sędziego prowadzącego inne postępowania przez stronę niezadowoloną z ich przebiegu lub treści kończącego orzeczenia – zarzutu niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień i skierowania go do organów ścigania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2018 r., IV KO 22/18, LEX nr 2499831).
Mając powyższe na uwadze, uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości nie przemawia za skorzystaniem w rozważanej sprawie z instytucji przewidzianej w art. 37 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.