I PUO 65/24

SN
I PUO 65/24
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z powództwa K. T.
‎
przeciwko Szkole Podstawowej im. […] w M.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 października 2024 r.,
‎
wniosku pełnomocnika powoda o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach zawartego
w pkt. 2 postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2019 r.,
sygn. akt I PK 51/19,
oddala wniosek.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy postanowieniem z 26 czerwca 2019 r., I PK 51/19, w sprawie z powództwa K. T. przeciwko Szkole Podstawowej im. […] w M. o zapłatę, w punkcie 1. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania, w punkcie 2. przyznał od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w Łodzi) na rzecz adwokata J. D., tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym kwotę 4.050 zł powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług.
Pismem z 3 czerwca 2024 r. (data wpływu 10 czerwca 2024 r.) adwokat J. D. wniosła o zmianę (względnie uchylenie) rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w punkcie 2 ww. postanowienia i przyznanie jej zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym kwotę 6.075 zł powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała, że r
ozstrzygnięcie o kosztach opierało się na ówcześnie obowiązującym § 8 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Rozstrzygnięcie o kosztach nie zostało zaskarżone przez wnioskodawcę, albowiem ówczesne przepisy nie pozwalały na skuteczne wzruszenie postanowienia, natomiast podstawa prawna, przyjęta jako podstawa postanowienia, objęta była domniemaniem konstytucyjności.
W dniu 27 lutego 2024 r. Trybunał Konstytucyjny w rozpoznaniu skargi konstytucyjnej, zarejestrowanej pod sygnaturą SK 90/22, stwierdził, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2023 r., poz. 2631) w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
(Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, ze zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Tym samym
Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że wszystkie opłaty wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia, a określające wysokość stawek pozostają sprzeczne z Konstytucją RP, o ile przewidują stawki niższe, aniżeli stawki minimalne opłat, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, ze zm.). Podstawą wynagrodzenia adwokata powinny być natomiast odpowiednie stawki minimalne, przewidziane w drugim z wymienionych rozporządzeń (tj. w sprawie opłat za czynności adwokackie).
Dalej wnioskodawczyni wskazała, że na podstawie art. 416
1
k.p.c. w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem mogą być uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą. Przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się odpowiednio. Powołując się na treść art. 403 § 4 k.p.c., który w ocenie wnioskodawczyni dotyczy tego samego zagadnienia, a mowa jest w nim o uchyleniu bądź zmianie w trybie art. 416
1
k.p.c., przyjęła, że w art. 416
1
k.p.c. doszło do luki prawnej niemającej znaczenia dla instytucji wznowienia oraz, że postanowienie zaskarżone w tym trybie może być w zależności od potrzeby uchylone bądź zmienione. Wskazała również, że procedura, o której mowa w art. 416
1
k.p.c. nie jest procedurą zawierającą żądanie wznowienia całego postępowania, lecz szczególnym rodzajem postępowania, do którego stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania. Tym samym, zastosowanie znajduje tutaj przepis art. 407 § 1 k.p.c. Wniosek wniesiono w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego tj. od 4 marca 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek należało oddalić albowiem jest on nieuzasadniony.
W pierwszej kolejności zwrócić trzeba uwagę, że pismo, które zainicjowało niniejsze postępowanie zostało przez jego autorkę zatytułowane jako „wniosek o zamianę rozstrzygnięcia o kosztach”. Również w dalszej części pisma autorka wniosła o „zmianę (względnie uchylenie) rozstrzygnięcia o kosztach”. Natomiast w części pisma zatytułowanej „uzasadnienie” odnosi się do przepisów dotyczących wznowienia postępowania, a to art. 403 § 4, art. 407 § 1, art. 409 oraz art. 416
1
k.p.c. Z racji posiadania przez autorkę tytułu adwokata zasadnym jest żądanie, aby zarówno wniosek jak i jego uzasadnienie jednoznacznie wskazywały, co „autor miał na myśli”.
Biorąc pod uwagę treść postanowienia Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2019 r. oraz treść samego wniosku (bez uzasadnienia) należy uznać, że w istocie mamy do czynienia z wnioskiem o uzupełnienie postanowienia o kosztach. Tymczasem s
tosownie do art. 351 § 1 k.p.c. strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Powyższe zasady mają również zastosowanie do uzupełnienia postanowienia (art. 361 k.p.c.).
W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy, wydając postanowienie o odmowie przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powoda, rozpoznał jednocześnie zawarty w tejże skardze wniosek pełnomocnika powoda o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, których to kosztów, jak wskazano w oświadczeniu, powód nie uiścił osobiście w całości ani w części. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania może mieć miejsce, jeśli nie zawiera ono żadnego rozstrzygnięcia co do tych kosztów (por.m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 października 2012 r., I CZ 116/12, LEX nr 1232744; uchwałę Sądu Najwyższego z 11 lipca 1972 r., III PZP 14/72, OSNCP 1972 Nr 12, poz. 215). Nawet w razie nieuwzględnienia wniosku o przyznanie kosztów procesu w całości, zbędne jest orzekanie o oddaleniu tego wniosku w pozostałej części (uchwała Sądu Najwyższego z 30 listopada 2011 r., III CZP 69/11, OSNC 2012 Nr 4, poz. 48). Podzielając to zapatrywanie, wypada stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uzupełnienia orzeczenia Sądu Najwyższego zgodnie z wnioskiem. Co więcej postanowienie zostało wydane 25 czerwca 2019 r., zatem wskazany w cytowanym powyżej przepisie termin dawno minął.
Biorąc natomiast pod uwagę treść uzasadnienia wniosku, można odnieść wrażenie, że jego autorka miała w zamiarze złożyć skargę o wznowienie postępowania w przedmiocie orzeczenia o kosztach. Niemniej złożenie takiej skargi jest możliwe jedynie w
wypadkach przewidzianych w Dziale VI Kodeksu postępowania cywilnego „Wznowienie postępowania”. Fundamentalnym założeniem systemu wznowienia postępowania, z wyjątkiem przewidzianym w art. 399 § 2 w związku z art. 401
1
i art. 13 § 2 k.p.c., jest ograniczenie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania wyłącznie do przypadków zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem merytorycznym, tj. rozstrzygającym o przedmiocie (istocie sprawy) postępowania, w którym skarga jest dopuszczalna (por. orzeczenie SN z 8 lutego 1935 r., C I 2821/34, Zb.Orz.1935, Nr 10, poz. 389 oraz postanowienia SN: z 21 sierpnia 2003 r., III CO 9/03, OSNC 2004, Nr 4, poz. 68 i z 9 maja 2007 r. 6/07). Na
podstawie art. 401
1
k.p.c., postępowanie może być wznowione także w razie jego zakończenia postanowieniem. Oznacza to, że skarga o wznowienie postępowania może być wniesiona także w przypadku, gdy zakończono je prawomocnym postanowieniem, tj. orzeczeniem, które nie rozstrzyga w procesie co do istoty - ale tylko wtedy, kiedy skarżący opiera skargę na twierdzeniu, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie aktu normatywnego, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł o jego niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Skarga o wznowienie postępowania podlega zatem badaniu przez sąd najpierw co do jej dopuszczalności, a następnie w zakresie istnienia podstaw do wznowienia postępowania. O dopuszczalności skargi decyduje charakter orzeczenia, którego skarga dotyczy.
Skarga o wznowienie postępowania jest środkiem prawnym o charakterze nadzwyczajnym, który posiada obligatoryjne elementy i stanowi formę zainicjowania postępowania. W piśmie procesowym, będącym skargą o wznowienie postępowania, należy p
odać okoliczności, które mają umożliwić sądowi ocenę dopuszczalności skargi o wznowienie (art. 410 k.p.c.) i finalnie sformułować wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Zatem w
oparciu o zakres zaskarżenia należało wnieść o wznowienie postępowania w zaskarżonym zakresie a następnie żądać zmiany zaskarżonego orzeczenia. Tym wymaganiom wnioskodawczyni nie sprostała. N
ie jest rzeczą Sądu Najwyższego domyślanie się jakie postępowanie autorka pisma procesowego chciała zainicjować.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[SOP]
r.g.
‎