I PUO 31/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o wynagrodzenie sędziego innemu sądowi, uznając, że obawy o bezstronność są hipotetyczne i nie uzasadniają odstępstwa od zasady właściwości miejscowej.
Sąd Rejonowy w K. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o wyrównanie wynagrodzenia sędziego innemu sądowi, argumentując troską o dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie bezstronności, ze względu na organizacyjną podległość sądu drugiej instancji (Sądu Okręgowego w K.) pozwanemu Sądowi Apelacyjnemu. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, stwierdzając, że obawy są hipotetyczne i nie stwarzają realnego zagrożenia dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości, a nadużywanie tej instytucji mogłoby osłabić zaufanie do sądów.
Sąd Rejonowy w K. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o zapłatę wyrównania wynagrodzenia za pracę, toczącej się z powództwa sędziego M. A. przeciwko Sądowi Apelacyjnemu w [...], do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Jako podstawę wniosku wskazano art. 44¹ k.p.c., argumentując dobrem wymiaru sprawiedliwości, w szczególności względami społecznymi dotyczącymi postrzegania bezstronności. Sąd Rejonowy podniósł, że sąd drugiej instancji, który rozpatrywałby ewentualne środki zaskarżenia, byłby Sądem Okręgowym w K., podległym organizacyjnie pozwanemu Sądowi Apelacyjnemu. Wskazano na możliwość powstania wątpliwości co do bezstronności sędziów orzekających w sądzie podległym organizacyjnie pozwanemu, a także na potencjalne konsekwencje relacji zawodowych i służbowych między sędziami sądów jednej apelacji. Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy, podkreślając, że instytucja ta jest wyjątkiem od zasady właściwości miejscowej i powinna być interpretowana ściśle. Stwierdzono, że okoliczności wskazane przez Sąd Rejonowy mają charakter hipotetyczny i nie stwarzają realnego zagrożenia dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nadużywanie art. 44¹ k.p.c. może osłabić zaufanie obywateli do sądów, a podstawy przekazania sprawy nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego. Podkreślono, że dochodzone roszczenie jest typowe, a sędziowie dochodzą wyrównań wynagrodzenia w różnych sądach na terenie kraju.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, obawy te nie uzasadniają przekazania sprawy, jeśli mają charakter hipotetyczny i nie stwarzają realnego zagrożenia dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że instytucja przekazania sprawy jest wyjątkiem od zasady właściwości miejscowej i wymaga ścisłej interpretacji. Obawy o bezstronność muszą być realne, a nie hipotetyczne. Nadmierne stosowanie art. 44¹ k.p.c. może osłabić zaufanie do sądów, a podstawy przekazania nie są tożsame z podstawami wyłączenia sędziego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. A. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Apelacyjny w [...] | instytucja | pozwany |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
Instytucja przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu stanowi wyjątek od zasady właściwości miejscowej i powinna być interpretowana ściśle. Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości wymaga realnych, a nie hipotetycznych zagrożeń dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Podstawy stosowania art. 44¹ k.p.c. nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przywołany jako przepis, z którym nie należy utożsamiać podstaw stosowania art. 44¹ k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obawy o społeczne postrzeganie bezstronności są hipotetyczne i nie stwarzają realnego zagrożenia dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości. Instytucja przekazania sprawy jest wyjątkiem i wymaga ścisłej interpretacji. Nadużywanie art. 44¹ k.p.c. może osłabić zaufanie do sądów. Dochodzone roszczenie jest typowe.
Odrzucone argumenty
Troska o dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie bezstronności uzasadnia przekazanie sprawy. Organizacyjna podległość sądu drugiej instancji pozwanemu Sądowi Apelacyjnemu stwarza wątpliwości co do bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
aby wykluczyć mogącą powstać w opinii publicznej wątpliwość w zakresie bezstronności sędziów aby rozstrzygnięciom sądowym towarzyszyła społeczna świadomość, iż są one niezależne od kontaktów zawodowych okoliczności wskazane przez Sąd Rejonowy w K. przy przedstawieniu wniosku nie uzasadniają zastosowania art. 44¹ k.p.c. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna. Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może bowiem prowadzić do osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Podstaw do stosowania art. 44¹ k.p.c. nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przekazania sprawy do innego sądu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy obawy o bezstronność są hipotetyczne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy na podstawie art. 44¹ k.p.c. i interpretacji przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii bezstronności sądów i zaufania publicznego do wymiaru sprawiedliwości, choć rozstrzygnięcie jest rutynowe w kontekście stosowania art. 44¹ k.p.c.
“Czy obawy o 'widzimisię' sądu wystarczą do zmiany jego siedziby? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I PUO 31/24 POSTANOWIENIE Dnia 8 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z powództwa M. A. przeciwko Sądowi Apelacyjnemu w […] o wynagrodzenie za pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 maja 2024 r., wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt VII P 241/24, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w K. wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 1 k.p.c. o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa M. A. przeciwko Sądowi Apelacyjnemu w […] o zapłatę wyrównania wynagrodzenia za pracę za 2021 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że powódka w okresie objętym sporem była sędzią Sądu Apelacyjnego w […] i nie otrzymywała wynagrodzenia zgodnie z ustawą o ustroju sądów powszechnych. Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że sądem drugiej instancji, który rozpoznawałby ewentualne środki zaskarżenia od wydanego w tej sprawie orzeczenia byłby Sąd Okręgowy w K., który jest podległy organizacyjnie pozwanemu Sądowi Apelacyjnemu. Aby zatem wykluczyć mogącą powstać w opinii publicznej wątpliwość w zakresie bezstronności sędziów orzekających w sądzie niejako podległym organizacyjnie pozwanemu Sądowi spełniona została przesłanka w postaci dobra wymiaru sprawiedliwości uzasadniająca przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Ponadto wątpliwości w opinii publicznej mogą stanowić konsekwencje kontaktów pomiędzy sędziami sądów jednej apelacji i ich relacji zawodowych i służbowych. Powyższe może stwarzać w odbiorze społecznym pole do analizy czy nie tylko Sąd Rejonowy w K., lecz którykolwiek z sądów rejonowych z obszaru apelacji […] będzie obiektywnie rozpoznawał sprawę. To troska o to, aby rozstrzygnięciom sądowym towarzyszyła społeczna świadomość, iż są one niezależne od kontaktów zawodowych pomiędzy pracownikami organów wymiaru sprawiedliwości uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Powyższe argumenty uwzględnił Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r., I PUO 16/23. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Okoliczności wskazane przez Sąd Rejonowy w K. przy przedstawieniu wniosku nie uzasadniają zastosowania art. 44 1 k.p.c., zgodnie z którym Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że instytucja uregulowana w art. 44 1 k.p.c. stanowi wyjątek od przewidzianej w Kodeksie postępowania cywilnego zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Wobec tego przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły. W postanowieniu z dnia 11 września 2023 r., III CO 596/23 (LEX nr 3602900), Sąd Najwyższy stwierdził, że okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2020 r., V CO 1/20, LEX nr 3162693 czy z dnia 12 stycznia 2024 r., III CO 1049/23, LEX nr 3652320). Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może bowiem prowadzić do osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Ponadto podstaw do stosowania art. 44 1 k.p.c. nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 49 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2020 r., IV CO 19/20, LEX nr 3125078). W rozpoznawanej sprawie podstawową okolicznością wskazaną we wniosku, uzasadniającą przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jest pozostawanie Sądu Okręgowego w K., który byłby właściwy do rozpoznania ewentualnych środków zaskarżenia od zapadłego w sprawie orzeczenia w obszarze apelacji […] i organizacyjna podległość pozwanemu Sądowi. W żadnej mierze okoliczność ta nie stwarza jednak rzeczywistego zagrożenia dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i ma charakter czysto hipotetyczny. Tym samym uwzględnienie wniosku z wskazanych powyżej przyczyn mogłoby właśnie zaburzać postrzeganie sądu jako organu bezstronnego i osłabiać zaufanie do sędziów oraz ich zdolności do obiektywnego orzekania. Autorytet wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby instytucja przewidziana w art. 44 1 k.p.c. nie była nadmiernie wykorzystywana, bo umacniałoby to przekonanie obywateli, iż „sędziowie przy ferowaniu wyroków mogą nie być niezawiśli”. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał również pogląd, że o konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o czym stanowi art. 44 1 k.p.c. nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do grupy, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Podstaw stosowania tego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienie z dnia 22 lutego 2024 r., III CO 166/24, LEX nr 3698197 czy z dnia 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20, LEX nr 3054083). Zauważyć ponadto trzeba, że dochodzone przez powódkę roszczenie jest sprawą typową, bowiem wyrównania wynagrodzenia dochodzą sędziowie z innych sądów na terenie kraju, nie tylko z apelacji […]. Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI