I PSKP 6/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do odprawy pieniężnej dla funkcjonariuszek służby celnej, G. N. i A. N., których stosunek służbowy wygasł w związku z reorganizacją Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) i przekształcił się w stosunek pracy. Powódki domagały się odpraw w wysokości odpowiednio 33 000 zł i 41 559,78 zł. Sąd Rejonowy uwzględnił ich żądania, jednak Sąd Okręgowy, apelując od tego wyroku, zmienił go i oddalił powództwa, uznając, że brak jest podstawy prawnej do przyznania odprawy w sytuacji, gdy stosunek służbowy nie zakończył się definitywnie, a jedynie przekształcił w stosunek pracy. Sąd Okręgowy powołał się na uchwały Sądu Najwyższego dotyczące przepisów wprowadzających ustawę o KAS oraz ustawy o Służbie Celnej, wskazując, że przepisy te nie przewidują odprawy w takich okolicznościach, a sama odprawa ma na celu niwelowanie skutków społecznych definitywnej utraty pracy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódek, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego. Przyznał, że stan faktyczny był bezsporny, a spór dotyczył wykładni przepisów. Powołując się na własną uchwałę z dnia 6 lutego 2024 r. (III PZP 2/23), Sąd Najwyższy stwierdził, że funkcjonariuszowi, który przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w KAS, przysługuje prawo do odprawy w związku z zakończeniem służby. Podkreślono, że taka wykładnia wynika z prokonstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, a także z funkcji odprawy jako gratyfikacji za wieloletnią służbę. Sąd Najwyższy uznał, że wygaśnięcie stosunku służbowego jest faktem, który powoduje utratę uprawnień, a nawiązanie stosunku pracy nie niweluje w pełni negatywnych skutków tej utraty. W związku z tym, powódkom należała się odprawa na podstawie art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 170 ust. 1, 3 i 4 przepisów wprowadzających ustawę o KAS. Sąd Najwyższy zasądził od pozwanego na rzecz powódek kwoty po 1350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reorganizacji, mimo braku wyraźnego przepisu.
Dotyczy specyficznej sytuacji reorganizacji KAS i przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie przepisów przejściowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy funkcjonariuszowi służby celnej, którego stosunek służbowy wygasł w związku z reorganizacją KAS i przekształcił się w stosunek pracy, przysługuje prawo do odprawy pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przysługuje.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prawo do odprawy wynika z prokonstytucyjnej wykładni przepisów, uwzględniającej zasadę równości i funkcję odprawy jako gratyfikacji za wieloletnią służbę. Mimo braku wyraźnego przepisu, odstąpiono od wykładni językowej na rzecz funkcjonalnej i systemowej, aby uniknąć rażąco niesprawiedliwych konsekwencji i wypełnić lukę legislacyjną.
Jaka jest wykładnia przepisów dotyczących odpraw dla funkcjonariuszy służby celnej w kontekście reorganizacji KAS i przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy należy interpretować funkcjonalnie i systemowo, uwzględniając konstytucyjną zasadę równości, co prowadzi do przyznania odprawy mimo braku wyraźnego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za służbę. Utrata statusu funkcjonariusza, nawet przy kontynuacji zatrudnienia w innej formie, powoduje utratę uprawnień, które powinny być zrekompensowane. Wykładnia językowa, która prowadziłaby do odmowy przyznania odprawy, jest sprzeczna z podstawowymi założeniami systemu prawnego i zasadami sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej w Szczecinie | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
p.w. KAS art. 170 § ust. 1, 3 i 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Przepisy te, w związku z art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, stanowią podstawę do przyznania odprawy funkcjonariuszowi, którego stosunek służbowy wygasł i został zastąpiony stosunkiem pracy.
u. Służbie Celnej art. 163 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej
Przepis ten przyznaje odprawę funkcjonariuszowi służby stałej zwolnionemu w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej. Sąd Najwyższy stosuje go per analogiam do sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^16 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia apelacji.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 10 § ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. § 2 pkt 5
Podstawa do rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego.
u. KAS art. 250 § ust. 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Przepis ten stanowił alternatywną podstawę prawną dla żądania odprawy, jednak Sąd Okręgowy uznał go za nie mający zastosowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Funkcjonalna i systemowa wykładnia przepisów prawa, uwzględniająca zasadę równości i cel odprawy jako gratyfikacji za służbę. • Utrata statusu funkcjonariusza i związanych z nim uprawnień, nawet przy kontynuacji zatrudnienia w innej formie, uzasadnia przyznanie odprawy. • Sytuacja powódek nie może być gorsza od sytuacji funkcjonariuszy, którzy nie otrzymali propozycji zatrudnienia lub ją odrzucili. • Odprawa ma charakter kompensacyjny i zabezpieczający przed negatywnymi skutkami zakończenia służby.
Odrzucone argumenty
Brak wyraźnego przepisu prawa przyznającego odprawę w sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy. • Odprawa przysługuje jedynie w przypadku definitywnego zakończenia zatrudnienia. • Przyjęcie propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę oznacza kontynuację zatrudnienia, a nie jego definitywne ustanie.
Godne uwagi sformułowania
odstąpienie od wyników wykładni językowej na rzecz wykładni funkcjonalnej i systemowej • odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej Polskiej • utrata szeregu uprawnień składających się na tzw. „prawo do munduru” • luka legislacyjna może zostać wypełniona przez sięgnięcie do innych (niż językowa) metod wykładni
Skład orzekający
Romualda Spyt
przewodniczący
Maciej Pacuda
członek
Krzysztof Rączka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy, których stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku reorganizacji, mimo braku wyraźnego przepisu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reorganizacji KAS i przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy po reorganizacji służb mundurowych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i administracyjnym.
“Czy funkcjonariusz po reorganizacji służby nadal ma prawo do odprawy? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
odprawa: 33 000 PLN
odprawa: 41 559,78 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.