I PSKP 4/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda M. S. o zasądzenie dodatkowego świadczenia pieniężnego (dodatku covidowego) od Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ł. za pracę w bezpośrednim kontakcie z pacjentami z podejrzeniem lub zakażeniem SARS-CoV-2 w okresie od października do grudnia 2020 r. Powód pracował na Oddziale Psychiatrycznym „D”, który nie był przeznaczony do leczenia pacjentów z COVID-19, ale pacjenci z negatywnym wynikiem testu trafiali tam po innych placówkach. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że pracodawca miał prawo ustalić zasady wypłaty dodatku covidowego, w tym proporcjonalnie do czasu pracy, powołując się na przepisy prawa pracy i zasadę ekwiwalentności wynagrodzenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy stwierdził, że Polecenie Ministra Zdrowia nie było źródłem prawa pracy i nie nakładało bezpośredniego obowiązku na pracodawców, a jedynie na Narodowy Fundusz Zdrowia. Dodatek covidowy nie był świadczeniem ze stosunku pracy, lecz szczególnym świadczeniem finansowanym ze środków publicznych. W związku z tym pracodawca nie mógł samodzielnie modyfikować jego wysokości ani zasad wypłaty na podstawie wewnętrznych regulacji czy przepisów prawa pracy. Umowa między NFZ a szpitalem, zawarta na podstawie Polecenia Ministra Zdrowia, miała charakter umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 k.c.), co oznaczało, że powód mógł dochodzić świadczenia bezpośrednio od pozwanego w wysokości i na zasadach określonych w umowie i Poleceniu Ministra Zdrowia. Sąd Najwyższy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru prawnego dodatków covidowych, relacji między poleceniami ministra, umowami NFZ a prawem pracy, oraz zastosowanie konstrukcji umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w kontekście świadczeń publicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy Polecenie Ministra Zdrowia jest źródłem prawa pracy kształtującym treść stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. i nie kształtuje treści stosunku pracy.
Uzasadnienie
Polecenie Ministra Zdrowia jest aktem wewnętrznym, który nie nakłada bezpośredniego obowiązku na pracodawców, a jedynie na Narodowy Fundusz Zdrowia. Nie jest to akt wykonawczy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p., który rzutowałby bezpośrednio na status pracowniczy osób zatrudnionych w administracji. Nie stanowi ono również autonomicznego źródła prawa pracy, gdyż strony stosunku pracy nie uczestniczyły w jego tworzeniu.
Czy dodatek covidowy stanowi świadczenie ze stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dodatek covidowy nie stanowi świadczenia ze stosunku pracy.
Uzasadnienie
Dodatek covidowy jest szczególnym świadczeniem finansowanym ze środków publicznych, adresowanym do określonego kręgu osób wykonujących zawód medyczny, niezależnie od formy ich współpracy z podmiotem leczniczym. Nie jest on przedmiotem uzgodnień stron stosunku pracy ani nie wynika z przepisów prawa pracy.
Czy pracodawca mógł samodzielnie ustalić wysokość dodatku covidowego, stosując kryteria proporcjonalności i ekwiwalentności pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie był uprawniony do samodzielnego ustalania zasad przyznawania dodatku covidowego ani jego wysokości.
Uzasadnienie
Umowa między NFZ a szpitalem, zawarta na podstawie Polecenia Ministra Zdrowia, miała charakter umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 k.c.). Pozwany był zobowiązany do wypłaty świadczenia w wysokości i na zasadach określonych w umowie i Poleceniu Ministra Zdrowia, a nie mógł modyfikować tych zasad na podstawie przepisów prawa pracy czy wewnętrznych porozumień.
Czy umowa między NFZ a szpitalem o wypłatę dodatku covidowego stanowiła umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w rozumieniu art. 393 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa ta miała charakter umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
Uzasadnienie
Umowa między NFZ a szpitalem, realizująca Polecenie Ministra Zdrowia, zobowiązywała szpital do wypłaty świadczenia na rzecz pracowników medycznych. Powód, jako beneficjent tego świadczenia, mógł dochodzić go bezpośrednio od pozwanego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Zespól Opieki Zdrowotnej w Ł. | instytucja | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 393 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. Sąd Najwyższy uznał, że umowa między NFZ a szpitalem miała taki charakter, a powód mógł dochodzić świadczenia bezpośrednio od pozwanego.
Pomocnicze
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Definicja prawa pracy i jego źródeł. Sąd Najwyższy uznał, że Polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy w rozumieniu tego przepisu.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Zasada korzystności przepisów prawa pracy.
k.p. art. 78 § § 1
Kodeks pracy
Zasada ekwiwalentności wynagrodzenia za pracę. Sąd Najwyższy uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do dodatku covidowego, gdyż nie jest on świadczeniem ze stosunku pracy.
k.p. art. 18 § 3c
Kodeks pracy
Prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości. Sąd Najwyższy uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do dodatku covidowego.
u.ś.o.z. art. 136 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.dz.l. art. 2 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o działalności leczniczej
u.z.z.i.ch.z.l. art. 47 § ust. 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa COVID-19 art. 10a § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 10
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 11
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 11h
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu art. 42
Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym art. 32 § ust. 1
Ustawa o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych art. 38
u.f.p. art. 44 § ust. 3
Ustawa o finansach publicznych
u.ś.p.z.u.s. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy. • Dodatek covidowy nie jest świadczeniem ze stosunku pracy. • Pracodawca nie mógł samodzielnie modyfikować wysokości dodatku covidowego. • Umowa między NFZ a szpitalem była umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
Odrzucone argumenty
Dodatek covidowy jest składnikiem wynagrodzenia za pracę. • Pracodawca mógł ustalić wysokość dodatku covidowego proporcjonalnie do czasu pracy na podstawie prawa pracy i porozumień wewnętrznych.
Godne uwagi sformułowania
Polecenie Ministra Zdrowia nie stanowiło podstawy prawnej obowiązku podmiotu leczniczego wypłaty dodatkowego świadczenia zatrudnionym przez niego członkom personelu medycznego. • Dodatek covidowy nie był świadczeniem ze stosunku pracy, ale sui generis świadczeniem dla osób wykonujących zawód medyczny i spełniających warunki do nabycia tego szczególnego świadczenia, finansowanego ze środków publicznych. • Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w rozumieniu art. 393 k.c.
Skład orzekający
Ewa Stryczyńska
przewodniczący
Robert Stefanicki
sprawozdawca
Agnieszka Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru prawnego dodatków covidowych, relacji między poleceniami ministra, umowami NFZ a prawem pracy, oraz zastosowanie konstrukcji umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w kontekście świadczeń publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu dodatków covidowych i ich interpretacji prawnej, co jest nadal aktualne dla wielu pracowników medycznych i pracodawców. Wyrok Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie prawne.
“Dodatek covidowy: Czy pracodawca mógł sam decydować o jego wysokości? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 13 424,75 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.