I PSKP 39/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka R. S.A. pozwała L. S. o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z tytułu renty wyrównawczej w kwocie 61.013 zł. Spółka argumentowała, że pozwany pobierał rentę w kwocie wyższej niż mu się należała od kwietnia 2019 r. do września 2021 r., co wynikało ze zmiany jego sytuacji po wypadku przy pracy i nabyciu prawa do emerytury górniczej. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając, że pozwany powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu od momentu otrzymania propozycji ugody pozasądowej w marcu 2019 r. Sąd Okręgowy w apelacji zmienił wyrok, oddalając powództwo za okres do 9 sierpnia 2019 r., uznając, że obowiązek liczenia się z obowiązkiem zwrotu powstaje od daty doręczenia odpisu pozwu w sprawie o obniżenie renty. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok w punkcie drugim i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 409 k.c., wskazując, że Sąd Okręgowy błędnie ustalił moment, od którego pozwany powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu świadczenia, a także zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący nieprawidłowego sformułowania sentencji wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania obowiązku liczenia się z obowiązkiem zwrotu nienależnego świadczenia w przypadku zmiany orzeczenia sądowego oraz wymogów formalnych sentencji wyroku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany orzeczenia sądowego dotyczącego renty wyrównawczej, jednak zasady dotyczące art. 409 k.c. i wymogów sentencji wyroku mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Od jakiego momentu wzbogacony powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu nienależnego świadczenia, gdy podstawa prawna świadczenia odpadła w wyniku zmiany orzeczenia sądowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek liczenia się z obowiązkiem zwrotu świadczenia nie zawsze powstaje od momentu doręczenia odpisu pozwu, a powinien być oceniany indywidualnie, uwzględniając okoliczności sprawy, w tym stopień sprecyzowania roszczenia i trudności w ustaleniu jego wysokości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy błędnie przyjął, iż obowiązek liczenia się z obowiązkiem zwrotu świadczenia powstał od daty doręczenia odpisu pozwu. Wskazano, że w okolicznościach sprawy, gdzie roszczenie nie było dostatecznie sprecyzowane, a ustalenie wysokości świadczenia było skomplikowane, nadmiernie surowe byłoby wymaganie od pozwanego liczenia się z obowiązkiem zwrotu od tak wczesnego momentu. Miaroajnym punktem odniesienia powinna być data wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji.
Czy sentencja wyroku sądu drugiej instancji jest wystarczająco precyzyjna, aby umożliwić jej realizację?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sentencja wyroku sądu okręgowego była niejasna i stwarzała wątpliwości co do wysokości zasądzonego świadczenia, co uniemożliwiało jej realizację bez odwołania się do uzasadnienia i innych dokumentów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 325 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. za zasadny, wskazując, że sposób sformułowania rozstrzygnięcia w punkcie 1 sentencji wyroku Sądu Okręgowego był niejasny i pozostawiał wątpliwości co do dokładnej wysokości zasądzonego świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółka R. S. A. | spółka | powód |
| L. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją, powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie, w jakim przepisy o nienależnym świadczeniu nie stanowią inaczej.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli osoba, dla której świadczenie było spełnione, nie była zobowiązana do jego spełnienia, a podstawa świadczenia odpadła lub się nie ziściła.
k.p.c. art. 325
Kodeks postępowania cywilnego
Sentencja wyroku powinna zawierać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy oraz rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację, jest związany podstawami apelacji; jeżeli podstawy apelacji nie naruszają prawa, sąd drugiej instancji może z urzędu uwzględnić inne naruszenie prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji.
k.c. art. 355 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu świadczenia powinien być spełniony niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne ustalenie przez Sąd Okręgowy momentu, od którego pozwany powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu nienależnego świadczenia. • Niejasne i wadliwe sformułowanie sentencji wyroku Sądu Okręgowego, uniemożliwiające jego realizację.
Godne uwagi sformułowania
powinność przewidywania obowiązku zwrotu • nadmiernie surowe i nie znajduje odniesienia do okoliczności sprawy • miarodajnym punktem odniesienia do przedmiotowego ustalenia powinna być data wydania wyroku przez Sąd Rejonowy
Skład orzekający
Robert Stefanicki
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Stryczyńska
członek
Agnieszka Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania obowiązku liczenia się z obowiązkiem zwrotu nienależnego świadczenia w przypadku zmiany orzeczenia sądowego oraz wymogów formalnych sentencji wyroku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany orzeczenia sądowego dotyczącego renty wyrównawczej, jednak zasady dotyczące art. 409 k.c. i wymogów sentencji wyroku mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i obowiązku zwrotu świadczeń po zmianie orzeczenia sądowego, co ma praktyczne znaczenie dla prawników zajmujących się sprawami cywilnymi i pracowniczymi.
“Kiedy musisz zwrócić pieniądze po zmianie wyroku? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Dane finansowe
WPS: 61 013 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.