I PSKP 25/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. F., ratownik medyczny, dochodził od Zespołu Opieki Zdrowotnej w Ł. dodatkowego świadczenia pieniężnego za pracę w warunkach pandemii COVID-19 w okresie od października do grudnia 2020 r. Sąd Rejonowy zasądził na jego rzecz kwotę 11.530,32 zł, uznając, że pracodawca nie miał podstaw do proporcjonalnego obniżenia świadczenia, a polecenie Ministra Zdrowia stanowiło źródło prawa pracy. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo i przyjmując, że pracodawca mógł zróżnicować wysokość świadczenia w zależności od czasu pracy w bezpośrednim kontakcie z pacjentami zakażonymi, powołując się na zasadę ekwiwalentności wynagrodzenia (art. 78 § 1 k.p.) oraz przepisy prawa pracy. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił apelację pozwanego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie charakteru prawnego Polecenia Ministra Zdrowia oraz umowy zawartej między NFZ a pozwanym. Sąd Najwyższy stwierdził, że Polecenie Ministra Zdrowia nie było źródłem prawa pracy, a dodatkowe świadczenie nie było świadczeniem ze stosunku pracy, lecz szczególnym świadczeniem finansowanym ze środków publicznych, którego wysokość została określona w Poleceniu i umowie z NFZ. Umowa ta została uznana za umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 k.c.), co oznaczało, że pozwany nie był uprawniony do samodzielnego ustalania wysokości świadczenia ani do jego modyfikowania na podstawie przepisów prawa pracy czy porozumień zakładowych. Pracodawca miał jedynie obowiązek techniczny wypłaty świadczenia w ustalonej wysokości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru prawnego dodatków covidowych, stosowanie art. 393 k.c. w relacjach między NFZ, placówkami medycznymi a personelem, granice stosowania prawa pracy do świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i świadczeń finansowanych ze środków publicznych, nie dotyczy standardowych świadczeń pracowniczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy polecenie Ministra Zdrowia dotyczące dodatku covidowego stanowi źródło prawa pracy, a tym samym czy pracodawca może modyfikować wysokość tego świadczenia na podstawie przepisów prawa pracy lub porozumień zakładowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, polecenie Ministra Zdrowia nie stanowi źródła prawa pracy, a dodatkowe świadczenie nie jest świadczeniem ze stosunku pracy. Pracodawca nie mógł modyfikować jego wysokości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że polecenie Ministra Zdrowia było aktem wewnętrznym skierowanym do NFZ, a nie źródłem prawa pracy. Dodatkowe świadczenie miało charakter szczególny, finansowany ze środków publicznych, a jego wysokość była określona w poleceniu i umowie z NFZ. Umowa ta była umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, co oznaczało, że pozwany nie miał prawa do samodzielnego ustalania ani modyfikowania wysokości świadczenia.
Czy umowa między NFZ a placówką medyczną dotycząca wypłaty dodatku covidowego stanowi umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w rozumieniu art. 393 k.c. i czy pracodawca mógł samodzielnie ustalać zasady przyznawania tego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa ta stanowiła umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, a pracodawca nie był uprawniony do samodzielnego ustalania zasad ani wysokości świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał umowę między NFZ a pozwanym za umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 k.c.). Pozwany jako dłużnik był zobowiązany do wypłaty świadczenia na rzecz powoda (osoby trzeciej) zgodnie z warunkami określonymi w umowie, bez możliwości modyfikowania tych warunków.
Czy pracodawca może proporcjonalnie obniżyć wysokość dodatkowego świadczenia covidowego na podstawie zasady ekwiwalentności wynagrodzenia (art. 78 § 1 k.p.) lub porozumienia zakładowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ świadczenie to nie było świadczeniem ze stosunku pracy i nie podlegało przepisom prawa pracy ani porozumieniom zakładowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro dodatkowe świadczenie nie było składnikiem wynagrodzenia za pracę, to przepisy prawa pracy, w tym zasada ekwiwalentności, nie miały zastosowania. Podobnie porozumienie zakładowe, dotyczące świadczeń ze stosunku pracy, nie mogło być stosowane do tego szczególnego świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Zespół Opieki Zdrowotnej w Ł. | instytucja | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 393 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej - jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia.
ustawa covidowa art. 10a § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia podejmowanie innych działań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, finansowanych ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 lub budżetu państwa.
ustawa zmieniająca ustawę covidową art. 42
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu
Reguluje wykonywanie i finansowanie obowiązków lub poleceń nałożonych na podstawie art. 10, 10a i 11 ustawy covidowej w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Pomocnicze
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Definicja prawa pracy, obejmująca przepisy Kodeksu pracy, inne ustawy i akty wykonawcze, układy zbiorowe pracy, porozumienia zbiorowe, regulaminy i statuty określające prawa i obowiązki stron stosunku pracy.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Zasada korzystności - postanowienia układów zbiorowych pracy i innych porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy Kodeksu pracy lub inne przepisy prawa pracy, nie mogą być stosowane.
k.p. art. 78 § § 1
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
k.p. art. 18 § 3c
Kodeks pracy
Zasada równego traktowania w zatrudnieniu i niedyskryminacji w wynagrodzeniu.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług, do których nie stosuje się przepisów o zleceniu.
ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 136 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa treść umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej między NFZ a świadczeniodawcą.
u.f.p. art. 44 § ust. 3
Ustawa o finansach publicznych
Zasady celowego i oszczędnego dokonywania wydatków publicznych.
u.o.n.d.f.p.
Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych
Reguluje odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
u.p.r.m. art. 32 § ust. 1
Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym
Definiuje jednostki systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego.
u.dz.l. art. 5
Ustawa o działalności leczniczej
Określa formy prawne prowadzenia działalności leczniczej.
u.z.r.m. art. 38
Ustawa o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych
Określa formy wykonywania zawodu ratownika medycznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polecenie Ministra Zdrowia nie jest źródłem prawa pracy. • Dodatkowe świadczenie covidowe nie jest świadczeniem ze stosunku pracy. • Umowa NFZ z pozwanym jest umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 k.c.). • Pracodawca nie miał prawa modyfikować wysokości świadczenia ani stosować do niego przepisów prawa pracy czy porozumień zakładowych. • Powód jako osoba trzecia miał prawo dochodzić świadczenia bezpośrednio od pozwanego.
Odrzucone argumenty
Polecenie Ministra Zdrowia jest źródłem prawa pracy. • Dodatkowe świadczenie covidowe jest świadczeniem ze stosunku pracy. • Pracodawca mógł proporcjonalnie obniżyć świadczenie na podstawie zasady ekwiwalentności (art. 78 § 1 k.p.) lub porozumienia zakładowego. • Pracodawca miał prawo ustalić własne zasady przyznawania świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
Polecenie Ministra Zdrowia nie stanowiło podstawy prawnej obowiązku podmiotu leczniczego wypłaty dodatkowego świadczenia zatrudnionym przez niego członkom personelu medycznego. • Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w rozumieniu art. 393 k.c. • Dodatkowe świadczenie nie było świadczeniem ze stosunku pracy, ale sui generis świadczeniem dla osób wykonujących zawód medyczny. • Pracodawca nie był uprawniony do samodzielnego ustalania zasad przyznawania przewidzianego umową 'dodatkowego świadczenia' lub kształtowania jego wysokości.
Skład orzekający
Romualda Spyt
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru prawnego dodatków covidowych, stosowanie art. 393 k.c. w relacjach między NFZ, placówkami medycznymi a personelem, granice stosowania prawa pracy do świadczeń finansowanych ze środków publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i świadczeń finansowanych ze środków publicznych, nie dotyczy standardowych świadczeń pracowniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu dodatków covidowych i ich interpretacji prawnej, co jest nadal aktualne dla wielu pracowników medycznych i pracodawców. Pokazuje złożoność relacji prawnych w systemie ochrony zdrowia.
“Czy dodatek covidowy był częścią pensji? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię dla medyków!”
Dane finansowe
WPS: 11 530,32 PLN
dodatkowe świadczenie pieniężne: 11 530,32 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.