I PSKP 20/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o odprawę funkcjonariusza Służby Celnej, M.P., który po reformie Krajowej Administracji Skarbowej przyjął propozycję zatrudnienia w służbie cywilnej, co skutkowało przekształceniem jego stosunku służbowego w stosunek pracy. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Okręgowy, oddaliły powództwo, opierając się na literalnej wykładni przepisów, zgodnie z którą odprawa przysługuje jedynie w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego z przyczyn określonych w art. 170 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę o KAS (nieotrzymanie propozycji lub odmowa jej przyjęcia). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy uznał, że choć przepisy nie przewidują wprost prawa do odprawy w sytuacji przyjęcia propozycji zatrudnienia, to jednak na zasadzie wykładni funkcjonalnej i systemowej, a także w świetle zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i ochrony praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP), należy przyznać odprawę. Argumentowano, że zakończenie stosunku służbowego, nawet w drodze przekształcenia w stosunek pracy, wiąże się z utratą specyficznych uprawnień funkcjonariusza („prawa do munduru”), co uzasadnia rekompensatę w postaci odprawy. Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, w tym uchwałę III PZP 7/19, która przyznała prawo do świadectwa służby w podobnej sytuacji, wskazując na potrzebę wypełnienia luki prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie przyznawania odpraw funkcjonariuszom w sytuacjach nieuregulowanych wprost przepisami, poprzez wykładnię funkcjonalną i analogię, w celu zapewnienia równości wobec prawa i ochrony praw majątkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy w ramach reformy KAS, ale jego zasady mogą być stosowane w innych przypadkach luk prawnych wymagających prokonstytucyjnej wykładni.
Zagadnienia prawne (2)
Czy funkcjonariuszowi Służby Celnej, którego stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy w wyniku przyjęcia propozycji zatrudnienia w służbie cywilnej, przysługuje odprawa pieniężna na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przysługuje na zasadzie analogii i wykładni funkcjonalnej, mimo braku bezpośredniego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć przepisy nie przewidują wprost prawa do odprawy w sytuacji przyjęcia propozycji zatrudnienia, to jednak zakończenie stosunku służbowego wiąże się z utratą specyficznych uprawnień funkcjonariusza, co uzasadnia przyznanie odprawy na zasadzie analogii i wykładni funkcjonalnej, aby zapewnić równość wobec prawa i zrekompensować te straty.
Czy wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza w wyniku przyjęcia propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę należy traktować jako zwolnienie ze służby w rozumieniu przepisów o odprawach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należy je traktować jako zakończenie stosunku służbowego, które w kontekście prawa do odprawy powinno być analogicznie traktowane jak zwolnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przyjęcie propozycji zatrudnienia pracowniczego skutkuje zakończeniem stosunku służbowego, co powinno być traktowane na równi ze zwolnieniem ze służby w celu przyznania odprawy, zgodnie z zasadą równości i prokonstytucyjną wykładnią przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.P. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej w [...] | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
p.w. KAS art. 170 § ust. 4
Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
W przypadkach wygaśnięcia stosunku służbowego (ust. 1) przysługują świadczenia należne w związku z likwidacją urzędu lub zniesieniem jednostki organizacyjnej (odprawa).
p.w. KAS art. 171 § ust. 1 pkt 2
Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Przyjęcie przez funkcjonariusza propozycji zatrudnienia skutkuje przekształceniem stosunku służbowego w stosunek pracy.
Pomocnicze
p.w. KAS art. 163 § ust. 4
Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej przysługuje odprawa.
p.w. KAS art. 170 § ust. 1
Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Określa przypadki wygaśnięcia stosunku służbowego: nieotrzymanie propozycji lub odmowa jej przyjęcia.
p.w. KAS art. 170 § ust. 3
Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Wygaśnięcie stosunku służbowego traktuje się jak zwolnienie ze służby.
u.S.C. art. 163 § ust. 4
Ustawa o Służbie Celnej
Funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku ze zniesieniem lub reorganizacją jednostki organizacyjnej przysługuje odprawa.
u. KAS art. 250 § ust. 4
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Daje możliwość uzyskania odprawy pieniężnej w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby na skutek zniesienia lub reorganizacji jednostki organizacyjnej KAS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyjęcie propozycji zatrudnienia przez funkcjonariusza skutkuje zakończeniem stosunku służbowego, co powinno być traktowane jako zwolnienie ze służby w celu przyznania odprawy. • Prawo do odprawy powinno być przyznane na zasadzie analogii i wykładni funkcjonalnej, aby zapewnić równość wobec prawa i zrekompensować utratę specyficznych uprawnień funkcjonariusza. • Wykładnia językowa przepisów prowadzi do rażąco niesprawiedliwych konsekwencji, co uzasadnia odejście od niej na rzecz wykładni funkcjonalnej i systemowej.
Odrzucone argumenty
Odprawa przysługuje tylko w przypadku wygaśnięcia stosunku służbowego z przyczyn określonych w art. 170 ust. 1 p.w. KAS (nieotrzymanie propozycji lub odmowa jej przyjęcia). • Powód nie stracił zatrudnienia, gdyż kontynuuje pracę na podstawie umowy o pracę, a odprawa ma rekompensować utratę pracy. • Przepis art. 250 ust. 4 ustawy o KAS nie ma zastosowania do sytuacji powoda, ponieważ nie stał się on funkcjonariuszem KAS, a przyjął propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. • ustawa nie ustanowił wprost regulacji prawnej przyznającej prawo do odprawy pieniężnej w przypadku, w którym funkcjonariusz służby celnej otrzymuje propozycję zawarcia umowy o pracę i ją przyjmuje, decydując się na kontynuowanie zatrudnienia, lecz już nie w ramach służby, ale na podstawie stosunku pracy. • Chociaż w tym przypadku mamy do czynienia z wygaśnięciem stosunku służbowego (administracyjnoprawnego), to nie istnieje przepis, z którego wyraźnie wynikałoby przysługiwanie prawa do odprawy pieniężnej. • Należy przyjąć wystąpienie pominięcia prawodawczego, z którym mamy do czynienia wtedy, gdy zakres regulacji jest zbyt wąski lub gdy w określonym akcie normatywnym występuje pominięcie istotnych kwestii mających znaczenie z perspektywy koniecznego poszanowania zasad i wartości konstytucyjnych. • Odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej Polskiej. • konieczne jest odstąpienia od jego wykładni gramatycznej na rzecz wykładni funkcjonalnej i systemowej.
Skład orzekający
Krzysztof Rączka
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznawania odpraw funkcjonariuszom w sytuacjach nieuregulowanych wprost przepisami, poprzez wykładnię funkcjonalną i analogię, w celu zapewnienia równości wobec prawa i ochrony praw majątkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy w ramach reformy KAS, ale jego zasady mogą być stosowane w innych przypadkach luk prawnych wymagających prokonstytucyjnej wykładni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z reformą administracji i prawami funkcjonariuszy, a Sąd Najwyższy zastosował zaawansowane metody wykładni prawa, aby naprawić potencjalne pominięcie legislacyjne.
“Sąd Najwyższy: Odprawa dla byłego celnika mimo braku przepisu – jak wykładnia prawa ratuje sprawiedliwość?”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.