I PSK 70/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka H. dochodziła od P.G. zwrotu kwoty 184 881,87 zł z tytułu odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy. Sprawa wynikała z faktu, że po prawomocnym ustaleniu przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (VI P 309/18) stosunku pracy między stronami, spółka H. poniosła koszty składek i podatków za okres, gdy P.G. działał jako przedsiębiorca. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny w Łodzi utrzymał ten wyrok w mocy, podzielając stanowisko, że żądanie zwrotu wynagrodzenia odpowiadającego zapłaconym składkom i podatkom jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, chyba że pracownik celowo dążył do redukcji obciążeń. Skarga kasacyjna spółki H. zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 405 k.c., 409 k.c., 410 k.c. i 8 k.p., a także błędne zastosowanie art. 16 ust. 1e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wszedł w życie po dacie orzekania przez Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi do rozpoznania, podkreślił, że kwestia możliwości dochodzenia zwrotu składek i podatków przez pracodawcę była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie, a pracodawca co do zasady nie może żądać zwrotu nienależnego świadczenia w tej części, chyba że pracownik działał w złej wierze. Ponieważ w niniejszej sprawie nie ustalono takich okoliczności, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zwrotu składek i podatków przez pracodawcę od pracownika w przypadku zmiany kwalifikacji prawnej stosunku pracy.
Dotyczy sytuacji, gdy pracownik nie dążył do redukcji obciążeń publicznoprawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracodawca może żądać od pracownika zwrotu wypłaconego wynagrodzenia odpowiadającego kwocie zapłaconych przez pracodawcę z jego środków należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części, która powinna być sfinansowana ze środków pracownika, gdy prawomocnym wyrokiem ustalono stosunek pracy w miejsce umowy cywilnoprawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Co do zasady nie, chyba że pracownik zawierając umowę cywilnoprawną dążył do uzyskania wyższego wynagrodzenia kosztem redukcji obciążeń publicznoprawnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym pracodawca co do zasady nie może żądać zwrotu nienależnego świadczenia w wysokości odpowiadającej składkom, gdyż spełnienie takiego świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy pracownik celowo dążył do redukcji obciążeń publicznoprawnych.
Czy art. 16 ust. 1e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wszedł w życie 1 stycznia 2022 r., może być stosowany do zdarzeń sprzed tej daty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do zdarzeń, które wystąpiły po dacie jego wejścia w życie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy zmieniającej, art. 16 ust. 1e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma zastosowanie do przypadków nielegalnego zatrudnienia lub nieujawniania części wynagrodzenia zaistniałych od dnia wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 2022 r.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| P.G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
k.p. art. 300
Kodeks pracy
k.p. art. 8
Kodeks pracy
u.s.u.s. art. 16 § ust. 1e
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.p.z.i.r.p. art. 2 § ust. 1 pkt 13 lit. a
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
o.p. art. 26a
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnych zagadnień prawnych lub oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego w kwestii możliwości dochodzenia przez pracodawcę zwrotu składek i podatków od pracownika. • Niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 1e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie art. 405 k.c., 409 k.c., 410 k.c. i 8 k.p. • Zarzut błędnego zastosowania art. 16 ust. 1e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (...), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (...), zachodzi nieważność postępowania (...) lub skarga jest oczywiście uzasadniona. • Pracodawca co do zasady nie może żądać zwrotu nienależnego świadczenia w wysokości odpowiadającej składkom na ubezpieczenia społeczne, które powinny zostać sfinansowane ze środków pracownika. • Spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
Skład orzekający
Romualda Spyt
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zwrotu składek i podatków przez pracodawcę od pracownika w przypadku zmiany kwalifikacji prawnej stosunku pracy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownik nie dążył do redukcji obciążeń publicznoprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy częstego problemu zmiany kwalifikacji prawnej umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę i konsekwencji finansowych dla pracodawcy. Wyjaśnia, kiedy pracodawca może, a kiedy nie może dochodzić zwrotu zapłaconych składek i podatków.
“Czy pracodawca odzyska zapłacone składki po zmianie umowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 184 881,87 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.