I PSK 154/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powódki K. Z. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który oddalił apelacje obu stron w sprawie o zapłatę. Sąd Okręgowy pierwotnie zasądził od pozwanej Szkoły Podstawowej w B. na rzecz powódki kwotę 15 238,92 zł. Powódka w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie prawa materialnego (ustawy COVID-19 w kontekście składu sądu) oraz przepisów postępowania (art. 382 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 271 k.p.c.), kwestionując ustalenia faktyczne i ocenę dowodów przez sąd drugiej instancji. Wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne naruszenie przepisów i oczywistą zasadność. Pozwana wniosła o odmowę przyjęcia skargi i zasądzenie kosztów. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że nie spełnia ona wymogów kwalifikowanych określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu apelacyjnego, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu 7 sędziów (III PZP 6/22), która uznała takie składy za wadliwe, ale jednocześnie zniósł wsteczne skutki tej wykładni dla orzeczeń wydanych przed datą uchwały (26 kwietnia 2023 r.), co miało miejsce w tej sprawie. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzut naruszenia art. 46 § 1 u.s.p. dotyczący przewodniczenia sędziego delegowanego, wskazując na wyjątek od tej zasady. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że argumentacja dotycząca naruszenia przepisów postępowania nie została wystarczająco wykazana we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, a podstawy kasacyjne nie zastępują tej fazy postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących składu sądu w sprawach cywilnych, w szczególności w kontekście ustawy COVID-19 oraz przepisów o ustroju sądów powszechnych, a także kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Dotyczy specyficznej sytuacji orzekania w składzie jednoosobowym w sądzie drugiej instancji przed datą uchwały III PZP 6/22 oraz interpretacji art. 46 § 1 u.s.p. w odniesieniu do sędziów delegowanych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania, nawet jeśli orzeczenie zostało wydane przed datą uchwały Sądu Najwyższego w tej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy uznał, że z uwagi na potrzebę ochrony interesów obywateli i powagi sądów, wsteczne skutki wykładni uchwały III PZP 6/22 nie obejmują orzeczeń wydanych przed datą tej uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu 7 sędziów (III PZP 6/22), która uznała jednoosobowy skład sądu drugiej instancji na podstawie ustawy COVID-19 za ograniczający prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzący do nieważności. Jednakże, Sąd Najwyższy zniósł wsteczne skutki tej wykładni, uznając za niepożądane społecznie wzruszanie orzeczeń wydanych przed datą uchwały, aby chronić obywateli przed ponoszeniem kosztów ponownego rozpoznawania spraw.
Czy sędzia sądu niższego, delegowany do sądu wyższej instancji, może przewodniczyć składowi orzekającemu w sprawie rozpoznawanej w składzie jednego sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 46 § 1 zd. 2 u.s.p., sędzia sądu niższego może być przewodniczącym składu sądu, z wyłączeniem spraw rozpoznawanych w składzie jednego sędziego i dwóch ławników albo w składzie jednego sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że skarżąca pominęła treść wyjątku zawartego w art. 46 § 1 zd. 2 u.s.p., który dopuszcza przewodniczenie sędziego delegowanego w składzie jednoosobowym, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia do rozpoznania, w szczególności czy jest oczywiście uzasadniona lub czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek przyjęcia do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, że skarga jest oczywiście uzasadniona ani że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego. Argumentacja dotycząca naruszeń przepisów nie została wystarczająco rozwinięta we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, a podstawy kasacyjne nie zastępują tej fazy postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| Szkoła Podstawowa w B. | instytucja | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie wykazała ich spełnienia.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten, w ocenie skarżącej, doprowadził do rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym, co miało skutkować nieważnością postępowania. Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia tego przepisu w kontekście składu sądu nie ma wstecznego zastosowania do orzeczeń wydanych przed datą uchwały III PZP 6/22.
u.s.p. art. 46 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
Skarżąca zarzuciła naruszenie tego przepisu przez przewodniczenie składowi orzekającemu przez sędziego delegowanego. Sąd Najwyższy wskazał na wyjątek od tej zasady, dopuszczający takie przewodniczenie w składzie jednoosobowym.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia polegający na bezkrytycznym przyjęciu ustaleń faktycznych i oceny prawnej sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia polegający na nierozpatrzeniu przez sąd drugiej instancji okoliczności podnoszonych w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 271
Kodeks postępowania cywilnego
W związku z art. 378 § 1 k.p.c., zarzut dotyczący nierozpatrzenia przez sąd drugiej instancji okoliczności podnoszonych w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, naruszone zdaniem skarżącej przez jednoosobowy skład sądu drugiej instancji.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, kontekst dla oceny proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw, kontekst dla oceny proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu.
Konstytucja RP art. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona dobra i interesów obywateli jako najwyższa wartość konstytucyjna.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu składu sądu.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 w zakresie jednoosobowego składu sądu drugiej instancji. • Naruszenie art. 46 § 1 u.s.p. przez przewodniczenie składowi orzekającemu przez sędziego delegowanego. • Naruszenie art. 382 k.p.c. przez bezkrytyczne przyjęcie ustaleń faktycznych i oceny prawnej sądu pierwszej instancji. • Naruszenie art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 271 k.p.c. przez nierozpatrzenie przez sąd drugiej instancji okoliczności podnoszonych w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. • Skarga kasacyjna służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. • Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych. • Ochrona dobra i interesów obywateli, jako najwyższa wartość konstytucyjna, a także powaga władzy sądowniczej i jej znaczenie w działalności państwa, nakazuje znieść wsteczne skutki wykładni, która legła u podłoża tej uchwały. • Przedmiotowa sprawa rozpoznawana była w składzie jednego sędziego, a więc zastosowanie znajdował wyjątek pozwalający sędziemu sądu niższego na przewodniczenie składowi sądu.
Skład orzekający
Agnieszka Żywicka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w sprawach cywilnych, w szczególności w kontekście ustawy COVID-19 oraz przepisów o ustroju sądów powszechnych, a także kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji orzekania w składzie jednoosobowym w sądzie drugiej instancji przed datą uchwały III PZP 6/22 oraz interpretacji art. 46 § 1 u.s.p. w odniesieniu do sędziów delegowanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze składem sądu i prawem do sprawiedliwego procesu, a także kryteriami dopuszczalności skargi kasacyjnej. Wyjaśnia praktyczne skutki uchwały Sądu Najwyższego dotyczącej jednoosobowych składów sądu.
“Czy jednoosobowy skład sądu apelacyjnego unieważnia wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 15 238,92 PLN
zapłata: 15 238,92 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.