I PRN 96/96
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego oddalający powództwo byłego pracownika, Albina M., przeciwko Przedsiębiorstwu Kompleksowej Realizacji Budownictwa "F." S.A. Powód domagał się urealnienia ekwiwalentu za deputat węglowy w stosunku do cen rynkowych. Sądy niższych instancji uznały, że waloryzacja byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową pozwanego zakładu pracy oraz fakt, że powód utrzymuje się z emerytury. Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie przepisów, w tym art. 358¹ § 3 KC i układu zbiorowego pracy, twierdząc, że uprawnienia emerytów do deputatu nie mogą zależeć od kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy oddalił rewizję. Zważył, że uprawnienie do ekwiwalentu wynika z układu zbiorowego pracy i zostało określone kwotowo. Podzielił pogląd, że waloryzacja takiego świadczenia może nastąpić jedynie w przypadku opóźnienia w jego wypłacie, zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów SN z 29 czerwca 1995 r. (I PZP 5/95). Wskazał, że wypłacenie świadczenia w terminie wyklucza zastosowanie art. 358¹ § 3 KC, a rozważania dotyczące interesu stron lub sytuacji ekonomicznej pracodawcy nie mają wówczas znaczenia. Stwierdził, że w zaskarżonym wyroku, mimo odmiennej argumentacji sądów niższych instancji, nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 358¹ § 3 KC w kontekście świadczeń pracowniczych ustalonych w układach zbiorowych pracy, zwłaszcza ekwiwalentu za deputat węglowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji ekwiwalentu za deputat węglowy ustalonego kwotowo w układzie zbiorowym pracy i wypłaconego w terminie. Orzeczenie opiera się na wcześniejszej uchwale SN.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie pieniężne w zamian za deputat węglowy, ustalone kwotowo w układzie zbiorowym pracy, może być waloryzowane na podstawie art. 358¹ § 3 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w razie niespełnienia świadczenia w terminie i gdy w okresie opóźnienia nastąpił znaczny spadek wartości pieniądza.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, ustalony kwotowo w układzie zbiorowym pracy, jest świadczeniem pieniężnym, ale jego waloryzacja na podstawie art. 358¹ § 3 KC jest dopuszczalna jedynie w przypadku opóźnienia w wypłacie. Jeśli świadczenie zostało wypłacone w terminie, nie podlegają one waloryzacji, a rozważania dotyczące interesu stron lub sytuacji finansowej pracodawcy nie mają znaczenia.
Czy waloryzacja ekwiwalentu za deputat węglowy może być sprzeczna z zasadami współżycia społecznego?
Odpowiedź sądu
Sądy niższych instancji uznały, że tak, biorąc pod uwagę sytuację finansową pracodawcy i emeryturę powoda. Sąd Najwyższy nie odniósł się bezpośrednio do tej kwestii, skupiając się na dopuszczalności waloryzacji w świetle przepisów.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji stosowały art. 358¹ § 3 KC, uznając waloryzację za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego ze względu na trudną sytuację finansową pozwanego zakładu pracy i niską emeryturę powoda. Sąd Najwyższy jednak uznał, że waloryzacja nie jest w tym przypadku dopuszczalna z innych powodów (terminowa wypłata świadczenia).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Albin M. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Kompleksowej Realizacji Budownictwa "F." S.A. w S.Ś. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
KC art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Dopuszczalność waloryzacji świadczenia pieniężnego w razie opóźnienia w jego spełnieniu i znacznego spadku wartości pieniądza.
Układ Zbiorowy Pracy dla Przemysłu Węglowego art. § 18 § ust. 1, ust. 6
Określa uprawnienie byłych pracowników do deputatu węglowego w naturze lub ekwiwalencie pieniężnym.
Układ Zbiorowy Pracy dla Przemysłu Węglowego art. § 5 § ust. 1
Określa wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 tonę węgla kamiennego.
Pomocnicze
KP art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych między pracodawcą a pracownikiem, o ile przepisy prawa pracy nie stanowią inaczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, ustalony kwotowo w układzie zbiorowym pracy, nie podlega waloryzacji na podstawie art. 358¹ § 3 KC, jeśli został wypłacony w terminie. • Waloryzacja jest instytucją wyjątkową, a zasada nominalizmu obowiązuje w prawie pracy, chyba że przepisy stanowią inaczej lub wystąpi opóźnienie w spełnieniu świadczenia.
Odrzucone argumenty
Ekwiwalent za deputat węglowy powinien być urealniany w stosunku do cen rynkowych węgla. • Uprawnienia emerytów do deputatu węglowego nie mogą zależeć od kondycji finansowej przedsiębiorstwa. • Waloryzacja ekwiwalentu byłaby zgodna z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę sytuację powoda.
Godne uwagi sformułowania
Świadczenie pieniężne w zamian za deputat węglowy ustalony kwotowo w oderwaniu od ceny węgla i jej ewentualnej zmiany, może być na podstawie przepisów art. 358 1 § 3 KC w związku z art. 300 KP waloryzowany tylko w razie niespełnienia świadczenia w terminie i gdy w okresie opóźnienia nastąpił znaczny spadek wartości pieniądza. • Waloryzacja jest w polskim systemie prawa instytucją wyjątkową, natomiast zasadą jest nominalizm.
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący-sprawozdawca
Kazimierz Jaśkowski
sędzia
Zbigniew Myszka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 358¹ § 3 KC w kontekście świadczeń pracowniczych ustalonych w układach zbiorowych pracy, zwłaszcza ekwiwalentu za deputat węglowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ekwiwalentu za deputat węglowy ustalonego kwotowo w układzie zbiorowym pracy i wypłaconego w terminie. Orzeczenie opiera się na wcześniejszej uchwale SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii waloryzacji świadczeń pracowniczych, co jest istotne dla prawników pracy i pracowników, ale jego kontekst (deputat węglowy) jest specyficzny i może być mniej zrozumiały dla szerszej publiczności.
“Czy ekwiwalent za deputat węglowy można waloryzować? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.