I PRN 94/96
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego, który zasądził na rzecz byłych pracowników Stanisława W. i Janusza M. wyrównanie wynagrodzenia od Huty "Z.". Powodowie domagali się wyrównania za okres od 1 września 1991 r. do końca ich zatrudnienia, twierdząc, że zostali pozbawieni części świadczenia z powodu zapisu w porozumieniu płacowym, który przyznawał je tylko pracownikom zatrudnionym w dniu 1 października 1993 r. Minister Pracy zarzucił rażące naruszenie przepisów o przedsiębiorstwach państwowych i interesu RP, argumentując, że wypłacana kwota 45 mld zł nie stanowiła zaległego wynagrodzenia, lecz była elementem sporu zbiorowego, a pieniądze miały zostać wypracowane przez pracowników zatrudnionych w późniejszym terminie. Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną. Sąd uznał, że choć wypłacana kwota nie była podwyżką wynagrodzenia za okres wsteczny, to była ściśle powiązana z pracą wykonywaną w określonym czasie i miała charakter wynagrodzenia w szerokim znaczeniu. Pozbawienie tych świadczeń pracowników, którzy pracowali w okresie, z którym świadczenia te zostały powiązane, zostało uznane za niedopuszczalne naruszenie zasad prawa pracy, w tym zasady przysługiwania wynagrodzenia za pracę wykonaną, wynagradzania według ilości i jakości pracy oraz zasady równego traktowania pracowników.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że świadczenia związane z pracą wykonaną muszą być przyznawane byłym pracownikom, którzy pracowali w okresie, którego dotyczą, nawet jeśli formalnie nie są podwyżką wynagrodzenia za okres wsteczny. Podkreślenie granic samodzielności pracodawcy w kształtowaniu wynagrodzeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji sporów zbiorowych i porozumień płacowych z lat 90. XX wieku, ale zasady ogólne pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pominięcie byłych pracowników przy wypłacie świadczeń związanych z pracą, które zostały przyznane za okres ich zatrudnienia, narusza zasady prawa pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pominięcie byłych pracowników przy przyznawaniu świadczeń, będących składnikiem wynagrodzenia za pracę w okresie, w którym byli zatrudnieni, narusza zasady wynagradzania za pracę wykonaną (art. 80 KP), wynagradzania według ilości i jakości pracy (art. 78 KP) oraz równego traktowania pracowników (art. 11 2 KP).
Uzasadnienie
Świadczenia ściśle związane z pracą wykonaną w określonym czasie, nawet jeśli nie są formalnie podwyżką wynagrodzenia za okres wsteczny, nie mogą być odmówione pracownikom, którzy w tym okresie pracowali, tylko z powodu zakończenia stosunku pracy. Samodzielność pracodawcy w kształtowaniu wynagrodzeń musi mieścić się w granicach prawa pracy.
Czy samodzielność przedsiębiorstwa państwowego w ustalaniu wynagrodzeń pozwala na pozbawienie pracowników świadczeń związanych z pracą wykonaną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samodzielność pracodawcy w kształtowaniu wynagrodzeń musi mieścić się w ramach porządku prawnego i nie może naruszać podstawowych zasad prawa pracy, takich jak zasada wynagrodzenia za pracę wykonaną czy zasada równego traktowania.
Uzasadnienie
Orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie stoi na stanowisku, że postanowienia regulaminów lub porozumień wyłączające prawo pracownika do świadczeń za okres pracy, np. z powodu rozwiązania stosunku pracy, są nieważne, gdyż naruszają fundamentalne zasady prawa pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stanisław W. | osoba_fizyczna | powód |
| Janusz M. | osoba_fizyczna | powód |
| Huta "Z." | inne | pozwany |
| Minister Pracy i Polityki Socjalnej | organ_państwowy | wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej |
Przepisy (5)
Główne
KP art. 80
Kodeks pracy
Świadczenie za pracę wykonaną musi być przyznane pracownikowi.
KP art. 78
Kodeks pracy
Wynagrodzenie powinno być ustalane według ilości i jakości pracy.
KP art. 11 2
Kodeks pracy
Zasada równego traktowania pracowników.
Pomocnicze
u.p.p. art. 1
Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych
Podstawa zarzutu Ministra Pracy dotycząca naruszenia przepisów.
u.g.f.p.p. art. 2
Ustawa o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych
Podstawa zarzutu Ministra Pracy dotycząca naruszenia przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenia ściśle związane z pracą wykonaną w określonym czasie, nawet jeśli nie są formalnie podwyżką wynagrodzenia za okres wsteczny, nie mogą być odmówione pracownikom, którzy w tym okresie pracowali, tylko z powodu zakończenia stosunku pracy. • Samodzielność pracodawcy w kształtowaniu wynagrodzeń musi mieścić się w ramach porządku prawnego i nie może naruszać podstawowych zasad prawa pracy.
Odrzucone argumenty
Wypłacana kwota nie stanowiła zaległego wynagrodzenia, lecz była elementem sporu zbiorowego, a pieniądze miały zostać wypracowane przez pracowników zatrudnionych w późniejszym terminie. • Zasada samodzielności przedsiębiorstw państwowych w ustalaniu wynagrodzeń pozwala na pozbawienie byłych pracowników świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
Pominięcie byłych pracowników przy przyznawaniu świadczeń, będących składnikiem wynagrodzenia za pracę w okresie, w którym byli zatrudnieni, narusza zasady wynagradzania za pracę wykonaną (art. 80 KP), wynagradzania według ilości i jakości pracy (art. 78 KP) i równego traktowania pracowników (art. 11 2 KP). • Samodzielność pracodawcy w kształtowaniu wynagrodzeń pracowniczych, w tym zasada samodzielności finansowej przedsiębiorstw państwowych, musi mieścić się w ramach porządku prawnego kształtowanego przez podstawowe zasady prawa pracy. • Roszczenia dochodzone przez powodów nie mogły być potraktowane w ścisłym tego słowa znaczeniu jako wynagrodzenie za pracę i rozumiane jako jego podwyższenie za okres wsteczny. • Omawiane świadczenia, nie będąc wprawdzie podwyższeniem wynagrodzenia za pracę z datą wsteczną, były świadczeniami ściśle związanymi z pracą wykonywaną w określonym czasie. Miały więc charakter wynagrodzenia za pracę w szerokim tego słowa znaczeniu.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Mieczysław Bareja
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że świadczenia związane z pracą wykonaną muszą być przyznawane byłym pracownikom, którzy pracowali w okresie, którego dotyczą, nawet jeśli formalnie nie są podwyżką wynagrodzenia za okres wsteczny. Podkreślenie granic samodzielności pracodawcy w kształtowaniu wynagrodzeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów zbiorowych i porozumień płacowych z lat 90. XX wieku, ale zasady ogólne pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad prawa pracy i pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje pojęcie wynagrodzenia za pracę w kontekście historycznych sporów zbiorowych i zmian w przepisach.
“Czy można pozbawić byłych pracowników należnych im pieniędzy za pracę? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.