I PRN 90/96
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuRewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości dotyczyła wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Gliwicach. Sądy niższych instancji częściowo uwzględniły powództwo Jadwigi W. o ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, zasądzając kwotę 417 zł za lata 1992-1994, a w pozostałym zakresie oddaliły powództwo, uzasadniając to trudną sytuacją finansową zakładu pracy i powołując się na art. 358¹ § 3 KC. Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie przepisów, w tym art. 358¹ § 3 KC i art. 300 KP, kwestionując dopuszczalność odmowy wypłaty ekwiwalentu z powodu kondycji finansowej przedsiębiorstwa oraz stosowanie art. 358¹ § 3 KC do świadczeń pracowniczych. Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszej uchwale składu siedmiu sędziów (I PZP 5/95), stwierdził, że świadczenie pieniężne ustalone kwotowo w zamian za deputat węglowy, jeśli nie zostało spełnione w terminie, może być waloryzowane na podstawie art. 358¹ § 3 KC w związku z art. 300 KP. Jednakże, w rozpoznawanej sprawie, świadczenia te były wypłacane w terminie i stanowiły składnik wynagrodzenia za pracę. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo pracy ma własne tryby ustalania i zmiany wynagrodzenia, a waloryzacja w trybie cywilnym jest dopuszczalna tylko w odniesieniu do świadczeń nie spełnionych w terminie. Ponieważ ekwiwalent został wypłacony w terminie, nie podlegał waloryzacji na podstawie art. 358¹ § 3 KC, a oddalenie rewizji nadzwyczajnej było uzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad dopuszczalności waloryzacji świadczeń pieniężnych w prawie pracy, w szczególności ekwiwalentu za deputat węglowy, w kontekście stosowania art. 358¹ § 3 KC i art. 300 KP.
Dotyczy sytuacji, gdy świadczenie pieniężne jest ustalane kwotowo i wypłacane w terminie. Nie dotyczy sytuacji, gdy świadczenie jest uzależnione od ceny rynkowej towaru lub gdy nie zostało wypłacone w terminie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, ustalony kwotowo w układzie zbiorowym pracy i wypłacony w terminie, podlega waloryzacji na podstawie art. 358¹ § 3 KC w związku z art. 300 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli został wypłacony w terminie. Waloryzacja na podstawie art. 358¹ § 3 KC jest dopuszczalna tylko w odniesieniu do świadczeń pieniężnych, które nie zostały spełnione w terminie.
Uzasadnienie
Ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, ustalony kwotowo i wypłacony w terminie, stanowi składnik wynagrodzenia za pracę. Prawo pracy ma własne tryby ustalania i zmiany wynagrodzenia, a waloryzacja w trybie cywilnym jest dopuszczalna tylko dla świadczeń nie spełnionych w terminie, aby zachować ich realną wartość w przypadku opóźnienia w wypłacie.
Czy zastosowanie art. 358¹ § 3 KC i odmowa wypłaty należnego ekwiwalentu za deputat węglowy emerytowi z uwagi na trudną sytuację finansową zakładu pracy jest dopuszczalna?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli świadczenie zostało ustalone kwotowo i wypłacone w terminie. Trudna sytuacja finansowa zakładu pracy nie może stanowić podstawy do odmowy wypłaty należnego ekwiwalentu, jeśli przepisy układu zbiorowego nie uzależniają tego uprawnienia od kondycji finansowej przedsiębiorstwa.
Uzasadnienie
Przepisy układowe nie uzależniały uprawnienia emerytów do deputatu węglowego od kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Odmowa wypłaty lub waloryzacji z tego powodu byłaby sprzeczna z zasadami prawa pracy i celem świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jadwiga W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Centrum Mechanizacji Górnictwa "K." w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
Układ Zbiorowy Pracy dla Przemysłu Węglowego art. § 18 załącznika nr 32
Reguluje prawo do deputatu węglowego dla pracowników, byłych pracowników i ich rodzin, który od początku miał postać pieniężną.
Pomocnicze
k.c. art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący waloryzacji świadczeń pieniężnych, który może być stosowany w prawie pracy 'odpowiednio' i pod warunkiem braku sprzeczności z zasadami prawa pracy.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach z zakresu prawa pracy, o ile nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy.
k.p.c. art. 421 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania na podstawie art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, ustalony kwotowo i wypłacony w terminie, stanowi składnik wynagrodzenia za pracę i nie podlega waloryzacji na podstawie art. 358¹ § 3 KC. • Prawo pracy ma własne tryby ustalania i zmiany wynagrodzenia, a waloryzacja w trybie cywilnym jest dopuszczalna tylko dla świadczeń nie spełnionych w terminie.
Odrzucone argumenty
Możliwość zastosowania art. 358¹ § 3 KC do waloryzacji ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy, nawet jeśli został wypłacony w terminie, z uwagi na spadek siły nabywczej pieniądza. • Trudna sytuacja finansowa zakładu pracy jako podstawa do odmowy wypłaty lub waloryzacji ekwiwalentu.
Godne uwagi sformułowania
Prawo pracy ma własne tryby ustalania i zmiany wysokości wynagrodzenia za pracę, więc przepis art. 358¹ § 3 KC może być w związku z art. 300 KP zastosowany w sprawach płacowych tylko w zgodzie z zasadami prawa pracy i w sposób odpowiedni. • Jeżeli świadczenie pieniężne w zamian za deputat węglowy zostało ustalone w układzie zbiorowym pracy kwotowo, niezależnie od wartości węgla, to wierzytelność tego świadczenia może dotyczyć tylko świadczenia nie spełnionego w terminie. • Oznacza to tym samym, że na podstawie art. 358¹ § 3 KC pracownik nie może żądać waloryzacji jakiegokolwiek składnika wynagrodzenia za pracę, choćby uznał, że wysokość tego składnika jest za niska i choćby według kryteriów obiektywnych wysokość ta budziła zastrzeżenia. • Stosowanie 'odpowiednio' przepisu Kodeksu cywilnego, to także stosowanie go z pewnymi ograniczeniami. Gdy chodzi o wynagrodzenie to 'odpowiednie' stosowanie art. 358¹ § 3 KC polega na ograniczeniu wynikającej z przepisu możliwości zmiany wysokości tylko tego wynagrodzenia, które nie zostało wypłacone w terminie.
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący
Kazimierz Jaśkowski
sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad dopuszczalności waloryzacji świadczeń pieniężnych w prawie pracy, w szczególności ekwiwalentu za deputat węglowy, w kontekście stosowania art. 358¹ § 3 KC i art. 300 KP."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy świadczenie pieniężne jest ustalane kwotowo i wypłacane w terminie. Nie dotyczy sytuacji, gdy świadczenie jest uzależnione od ceny rynkowej towaru lub gdy nie zostało wypłacone w terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia złożone zagadnienie stosowania przepisów cywilnych do świadczeń pracowniczych, co jest istotne dla prawników pracy i pracodawców. Pokazuje, jak prawo pracy chroni specyfikę wynagrodzenia.
“Czy można waloryzować deputat węglowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice stosowania prawa cywilnego w prawie pracy.”
Dane finansowe
WPS: 417 PLN
ekwiwalent za deputat węglowy: 417 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.