I PKN 977/00

Postanowienie z dnia 15 lutego 2001 r. I PKN 977/00 Przepis art. 69 KP, wyłączający stosowanie do stosunku pracy na pod- stawie powołania niektórych przepisów dotyczących trybu postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę, orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń, przywrócenia do pracy i odszkodowania, nie stanowi podstawy odrzucenia po- zwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 199 pkt 1 KPC). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2001 r. sprawy z powództwa Jadwigi N. przeciwko Uniwersytetowi w B. o uznanie odwołania za bezskuteczne, na skutek kasacji powódki od postanowienia Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 8 maja 2000 r. [...] p o s t a n o w i ł: u c h y l i ć zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Białymstoku z dnia 8 marca 2000 r. i przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 8 marca 2000 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białym- stoku odrzucił pozew Jadwigi N. przeciwko Uniwersytetowi w B. o uznanie odwołania ze stanowiska dyrektora administracyjnego Wydziału P. i P. filii Uniwersytetu W. w B. za bezskuteczne z uzasadnieniem, iż powódka była zatrudniona na podstawie po- wołania, a skoro po myśli art. 69 KP do stosunku pracy na podstawie powołania nie stosuje się przepisów regulujących tryb postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę, rozpatrywania sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o 2 bezskuteczności wypowiedzeń i odszkodowania przewidzianym w razie wypowie- dzenia umowy o pracę oraz o przywracaniu do pracy – droga sądowa jest niedo- puszczalna (art. 199 pkt 1 KPC), ponieważ powódka nie uzasadniała odwołania do sądu okolicznościami wymienionymi w przepisie art. 72 § 1-3 KP (odwołanie ze sta- nowiska w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy w okresie ciąży, bądź w czasie poprzedzającym 2 lata osiągnięcie wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrud- nienia uprawnia nabycie prawa do emerytury z osiągnięciem wieku). Postanowieniem z dnia 8 maja 2000 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Białymstoku oddalił zażalenie powódki na postanowienie Sądu pierwszej instancji, podzielając w całej rozciągłości jego stanowisko. Kasacja powódki od powyższego postanowienia zarzuca naruszenie przepi- sów prawa materialnego – art. 115 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), art. 68 i 72 KP oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 199 pkt 1 KPC. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona. Powódka pozostawała w stosunku pracy, wobec czego sprawa rozwiązania tego stosunku, bez względu na podstawę jego nawiązania bądź rozwiązania jest sprawą z zakresu prawa pracy, o jakiej mowa w art. 1 KPC, a więc sprawą cywilną. Do rozpoznania spraw cywilnych powołane są sądy powszech- ne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyż- szy (art. 2 § 1 KPC). Okoliczność, że przepis art. 69 KP wyłącza w odniesieniu do stosunku pracy na podstawie powołania stosowanie niektórych przepisów dotyczą- cych trybu postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę, a z rozpatrywania spo- rów ze stosunku pracy część dotyczącą orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń, o przywracaniu do pracy i o odszkodowaniu przewidzianym w razie wypowiedzenia umowy o pracę, nie może uzasadniać przyjętego przez Sądy obu instancji stanowi- ska, stawiającego znak równości pomiędzy brakiem po stronie powodowej określo- nego roszczenia a niedopuszczalnością drogi sądowej. Niedopuszczalność drogi sądowej występowałaby wówczas, gdyby sprawa wniesiona do sądu w ogóle nie była sprawą cywilną lub wówczas, gdyby szczególny przepis ustawy przekazywał ją do właściwości innego organu, bądź wyłączał wyraźnie drogę sądową. Jeżeli zaś w sprawach ze stosunku pracy z mocy przepisu szczególnego właściwy do rozpozna- 3 nia jest inny organ, sąd obowiązany jest przekazać mu tę sprawę i nie może nastąpić odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 464 § 1 KPC). Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż z art. 2 KPC wynika domniemanie drogi sądowej, które może być obalone, jeżeli przepis ustawy wyłącza ją w wyraźny sposób, czego art. 69 KP jako przepis prawa materialnego nie czyni, ograniczając tylko pracownika prawa do niektórych roszczeń pracowniczych. Nie- uprawniona jest natomiast zaakceptowana przez Sąd drugiej instancji wykładnia art. 464 § 1 KPC a contrario, że wyłączenie możliwości odrzucenia pozwu z powodu nie- dopuszczalności drogi sądowej dotyczy sytuacji, gdy istnieje możliwość przekazania pozwu organowi uprawnionemu wówczas, gdy nie ma innego organu rozpatrującego spory pracowników powołanych, natomiast roszczenia nie dotyczące materii uregu- lowanej w art. 72 § 1-3 KP, upoważniają do odrzucenia pozwu. Gdyby w istocie tak było, nie mógłby Sąd Najwyższy rozpatrzyć tych wszystkich spraw pracowników za- trudnionych na podstawie powołania, na które powołuje się Sąd Rejonowy. Nie jest przepisem szczególnym wyłączającym drogę sądową (art. 2 § 3 KPC) w sprawach ze stosunku pracy na podstawie powołania przepis art. 69 KP, gdyż wyłącza on je- dynie wskazane w nim roszczenia materialno-prawne, nie zaś drogę sądową dla ich dochodzenia. Stanowisko takie wynika między innymi z postanowieniu z dnia 29 marca 1994 r., III PO 3/94 (OSNAPiUS 1994 nr 6, poz. 104), stwierdzającego także, że kwestia ta, po nowelizacji Kodeksu pracy i Kodeksu postępowania cywilnego ustawami z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 20, poz. 85) oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 20, poz. 86) nie budziła w orzecznictwie żadnych wątpliwości. W kwestii dopuszczalności drogi sądowej w sprawach ze stosunku pracy na podstawie powołania wypowiedział się też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 lipca 1994 r., I PRN 47/94 (OSNAPiUS 1994 nr 9, poz. 148). Uznać należy także, że postanowienie o odrzuceniu pozwu zamyka powódce drogę do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły sąd, co jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z powyższych motywów Sąd Najwyższy w oparciu o art. 39313 § 1 KPC po- stanowił jak w sentencji. ========================================