I PKN 93/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPracownik Czesław G. domagał się ustalenia, że trzecia umowa o pracę zawarta na czas określony z Spółdzielnią Inwalidów „P.” w S. stała się z mocy prawa umową na czas nieokreślony. Pracodawca twierdził, że nie zawarto nowej umowy, a jedynie porozumienie zmieniające, przedłużające czas trwania istniejącej umowy. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając porozumienie za aneks do umowy. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, ustalając umowę na czas nieokreślony, wskazując, że art. 251 Kodeksu pracy dotyczy kolejnych umów, a nie aneksów, i że przedłużenie umowy terminowej bez uzasadnienia może być obejściem prawa. Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy. Podkreślono, że przedłużanie drugiej umowy o pracę na czas określony, gdy zawarcie trzeciej umowy terminowej prowadziłoby do skutku z art. 251 KP, bez istnienia szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie przedłużenie, należy uznać za zmierzające do obejścia prawa. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 58 § 1 KC w związku z art. 300 KP i art. 18 § 2 KP, nieważne postanowienia umowy przedłużającej zastępowane są przez art. 251 KP, co skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony. Sąd Najwyższy zaznaczył, że pracodawca nie wykazał w kasacji naruszenia przepisów procesowych, a zatem ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego (brak szczególnych okoliczności uzasadniających przedłużenie umowy) są wiążące.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie, że przedłużanie umów terminowych bez uzasadnienia jest obejściem prawa i prowadzi do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony.
Dotyczy sytuacji, gdy przedłużenie umowy terminowej następuje bez szczególnych, udowodnionych okoliczności, a celem jest uniknięcie skutków art. 251 KP.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedłużenie czasu trwania drugiej umowy o pracę na czas określony, w sytuacji gdy zawarcie trzeciej umowy terminowej prowadziłoby do skutku określonego w art. 251 KP, bez istnienia szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie przedłużenie, należy uznać za zmierzające do obejścia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należy uznać za zmierzające do obejścia prawa.
Uzasadnienie
Przedłużenie drugiej umowy o pracę na czas określony, gdy zawarcie trzeciej umowy terminowej skutkowałoby jej przekształceniem w umowę na czas nieokreślony (art. 251 KP), bez istnienia szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie przedłużenie, jest próbą obejścia przepisów prawa. W takiej sytuacji nieważne postanowienia umowy przedłużającej zastępowane są przez art. 251 KP, co prowadzi do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony.
Czy porozumienie zmieniające czas trwania umowy o pracę na czas określony, które nie jest uzasadnione szczególnymi okolicznościami (np. ekonomicznymi, organizacyjnymi), prowadzi do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony na podstawie art. 251 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli takie przedłużenie jest próbą obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ciężar udowodnienia szczególnych okoliczności uzasadniających przedłużenie umowy terminowej spoczywa na pracodawcy. Brak wykazania takich okoliczności, w połączeniu z faktem, że przedłużenie umowy miało na celu uniknięcie skutków art. 251 KP, prowadzi do uznania tego działania za obejście prawa i przekształcenie umowy w umowę na czas nieokreślony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Czesław G. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Inwalidów „P.” w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nieważne są postanowienia umowy, które naruszają prawo w sposób oczywisty.
KP art. 251
Kodeks pracy
Zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nie określony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła jednego miesiąca.
Pomocnicze
KP art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.
KP art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
KC art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
KPC art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala kasację, jeżeli jest ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłużenie drugiej umowy o pracę na czas określony bez uzasadnionych przyczyn stanowi obejście prawa i prowadzi do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony. • Pracodawca nie wykazał istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających przedłużenie umowy terminowej. • Niewykazanie przez pracodawcę szczególnych okoliczności w kasacji jest nieskuteczne bez zarzutu naruszenia prawa procesowego.
Odrzucone argumenty
Porozumienie zmieniające czas trwania umowy o pracę na czas określony nie jest zawarciem kolejnej umowy i nie podlega art. 251 KP. • Trudna sytuacja ekonomiczna Spółdzielni uzasadniała przedłużenie umowy. • Powód zyskał gwarancję zatrudnienia przez cały rok.
Godne uwagi sformułowania
zmierzające do obejścia prawa • w miejsce nieważnych postanowień umowy przedłużającej czas trwania umowy o pracę na czas określony wchodzą wówczas postanowienia art. 251 KP • dochodzi do zawarcia trzeciej umowy terminowej, powodując jej przekształcenie w umowę o pracę na czas nie określony • nie występowały żadne szczególne okoliczności uzasadniające przedłużenie czasu trwania umowy zawartej na czas określony • ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne • takie twierdzenia, bez zarzutu naruszenia prawa procesowego, są w postępowaniu kasacyjnym nieskuteczne
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Roman Kuczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie, że przedłużanie umów terminowych bez uzasadnienia jest obejściem prawa i prowadzi do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przedłużenie umowy terminowej następuje bez szczególnych, udowodnionych okoliczności, a celem jest uniknięcie skutków art. 251 KP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów na czas określony i pokazuje, jak sądy interpretują próby obejścia przepisów prawa pracy, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.
“Czy przedłużenie umowy na czas określony to zawsze legalne rozwiązanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to obejście prawa.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.