I PKN 89/97

SA/Sz 255/02 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-02-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Elżbieta Makowska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 ust. 1 lit. a art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska, Sędziowie NSA M. Kowalewska, A. Windak (spr.), Protokolant M. Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2004r. ze skargi T. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r., znak: [...] Kierownik Urzędu Pracy w [...] działając z upoważnienia Starosty na podstawie art. 37k ust. 9 oraz art 6 pkt 6 lit. b) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) odmówił przyznania świadczenia przedemerytalnego T. K., zam. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż warunkiem nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37k ust. 9 w/w ustawy jest ukończenie przez kobietę 50 lat na dzień 01 stycznia 1995 r. oraz posiadanie co najmniej 10-ietniego okresu pracy w państwowych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej. Zdaniem organu wnioskodawczyni powyższego warunku nie spełniła.
T. K. od decyzji tej złożyła odwołanie do Wojewody w którym zarzuciła jej lakoniczność i ogólnikowość oraz nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji dokładnie, których warunków nie spełniła w sprawie. Wyraziła gotowość ewentualnego uzupełnienia brakującej dokumentacji wg wymogów ustawy i wskazań urzędu pracy.
Wojewoda decyzją z dnia [...]r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzemieniu obowiązującym od 7 listopada 2001 r. interpretując go w sposób, wedle którego wymogi stawiane przez ten przepis należało spełniać na dzień 01 stycznia 1995 r. Na podstawie akt sprawy organ ustalił, że odwołująca się nie przedstawiła żadnego świadectwa pracy dokumentującego okres zatrudnienia, jak również umowy o pracę. W ocenie organu, warunkiem do uznania osoby bezrobotnej za uprawnioną do świadczenia przedemerytalnego jest to, aby osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne posiadała 10-letni okres zatrudnienia wykonywanego na podstawie umów o pracę, które podlegają regulacji kodeksu pracy. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ przywołał wyjaśnienia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Departamentu Polityki Rynku Pracy z dnia 20 listopada 2001 r., nr DRP/024-138/01. W uzasadnieniu decyzji zawarto również stwierdzenie, że organ I instancji odstąpił od żądania od strony dodatkowych dokumentów uznając, iż strona takowych nie posiada.
Skargę na wskazaną decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie złożyła dnia [...]r. T. K. zarzucając jej naruszenie art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz wnosząc o jej uchylenie i ustalenie, że spełnia wymogi do przyznania świadczenia przedemerytalnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważ vi co następuje:
Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności wydanych decyzji z prawem. Nie są natomiast uprawnione do orzekania o przyznaniu lub o odmowie przyznania uprawnień, np. świadczeń przedemerytalnych.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Wojewody stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Z treści uzasadnienia badanej decyzji wynika, że Wojewoda orzekając w niniejszej sprawie nie uwzględnił zmian wprowadzonych przez art. 3 pkt 14 lit. f) ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz.1793), zmieniającej z dniem 01 stycznia 2002 r. m.in. treść art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W efekcie tej nowelizacji do przyznania byłemu pracownikowi państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej świadczenia przedemerytalnego wymagane było posiadanie na dzień 07 listopada 2001 r. statusu bezrobotnego oraz spełnianie łącznie następujących warunków:
1) osiągnięcie wieku - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna,
2) posiadanie okresu uprawniającego do emerytury - wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
3) legitymowanie się zatrudnieniem w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat,
4) zamieszkiwanie w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Badając prawidłowość uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, iż przedstawiona w niej argumentacja oparta w istocie na wyjaśnieniach Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, jest chybiona.
W wyniku nie uwzględnienia zmian w treści cytowanego wyżej przepisu art. 37k ust. 9, obowiązujących od 01 stycznia 2002 r. Wojewoda niewłaściwie wskazał datę 01 stycznia 1995 r. z którą osoby zainteresowane nabyciem świadczenia przedemerytalnego musiały spełniać określone w przepisie warunki. W istocie, zgodnie z brzmieniem przepisu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, był to dzień 07 listopada 2001 r.
Przechodząc do meritum sprawy należało zwrócić uwagę, iż podstawą odmowy przyznania T. K. świadczenia przedemerytalnego w oparciu o art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu było, w ocenie organów, nie posiadanie przez stronę 10-letniego okresu zatrudnienia wykonywanego na podstawie umów o pracę, które podlegają regulacji kodeksu pracy. W ocenie Sądu, z taką wykładnią wskazanego przepisu nie sposób się zgodzić.
Przede wszystkim cytowany wyżej art. 37k ust. 9 pkt 3 nie odwołuje się w swej treści i nie uzależnia uznania okresu zatrudnienia od regulacji zawartych w kodeksie pracy.
Ponadto, stanowisko takie jest błędne chociażby z tego względu, że kodeks pracy pojawił się w polskim prawodawstwie dopiero wraz z uchwaleniem ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24, poz. 141) i wszedł w życie z dniem 01 stycznia 1975 r. Wcześniej zaś, podstawowe przepisy dot. stosunku pracy, uregulowane były w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań (Dz. U. Nr 82, poz. 598 ze zm.). Przyjęcie zatem, tak jak uczynił to organ II instancji, definicji kodeksu pracy (bliżej nieokreślonego) jako jedynego wyznacznika uznania stosunku pracy, prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego pozbawienia legitymacji do ubiegania się o świadczenie przedemerytalne osób, które pracowały przed rokiem 1975, tj. przed wejściem w życie pierwszego kodeksu pracy.
Przez stosunek pracy nauka przedmiotu rozumie stosunek pracy, w którym pracownik wykonuje pracę podporządkowaną co do czasu, miejsca i sposobu wykonywania tego zatrudnienia.
Swoistość stosunku pracy wyraża się w jego cechach, które wyróżniają go od stosunków cywilnoprawnych, a także administracyjno prawnych, w ramach których świadczona jest praca. Są to takie właściwości jak: dobrowolność zobowiązania, zarobkowy charakter stosunku pracy, osobisty charakter świadczenia pracy i podporządkowanie pracownika, wyrażające się przede wszystkim w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących pracy (por. wyrok SN z 1 kwietnia 1997 r. I PKN 89/97, OSNAPiUS 1998, nr 2, poz. 35).
Mając powyższe na uwadze trudno byłoby zgodzić się również z tezą że zatrudnienie w charakterze pracownika fizycznego dochodzącego nie może mieć cech stosunku pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wskazane uchybienie organu II instancji polegające na błędnym przyjęciu, iż zatrudnienie skarżącej w charakterze [...] w [...] nie wyczerpuje definicji pracownika z kodeksu pracy, spowodowało, iż nie badano w istocie kwestii spełnienia przez T. K. warunku określonego w art. 37k ust. 9 pkt 3 ustawy. Nie rozpatrzenie sprawy w tym zakresie oraz odstąpienie przez organ od wezwania strony do ewentualnego uzupełnienia przedłożonych dokumentów, a których dostarczenie zaoferowała w miarę potrzeby skarżąca w treści odwołania z dnia [...]r., zdaniem Sądu, miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie powyższe ustalenia w sprawie, nie przesądzając jej ostatecznego rozstrzygnięcia, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że będąca przedmiotem kontroli decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które miało wpływ na wynik sprawy, w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit a) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.