I PKN 89/97

Sąd Najwyższy1997-04-11
SAOSPracystosunek pracyŚrednianajwyższy
stosunek pracyspółka cywilnakasacjaSąd Najwyższyumowa pozornejryzyko gospodarczepodporządkowanie

Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda, uznając, że nie łączył go stosunek pracy z pozwaną spółką, lecz był wspólnikiem spółki cywilnej.

Powód dochodził zapłaty wynagrodzenia i zwrotu kosztów używania samochodu prywatnego, twierdząc, że łączył go stosunek pracy z pozwaną spółką. Sąd Najwyższy, oddalając kasację, potwierdził stanowisko sądów niższych instancji, że powód był wspólnikiem spółki cywilnej świadczącej usługi dla pozwanej, a nie jej pracownikiem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie braku podporządkowania, braku stałego wynagrodzenia oraz obciążenia ryzykiem gospodarczym powoda.

Powód Ryszard H. wniósł kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie, który oddalił jego rewizję od wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego powództwo o zapłatę wynagrodzenia i zwrot kosztów używania samochodu prywatnego do celów służbowych. Powód twierdził, że łączył go stosunek pracy z pozwaną SMS "C." Spółką z o.o., a zawarta przez niego umowa spółki cywilnej "D." była czynnością pozorną. Sąd Najwyższy zważył, że kasacja nie jest uzasadniona. Oba sądy niższych instancji trafnie przyjęły, że powód nie był pracownikiem pozwanej, lecz wspólnikiem w spółce cywilnej "D.", która świadczyła usługi na rzecz pozwanej. Kluczowe dla tej oceny były ustalenia, że powód wykonywał czynności samodzielnie, nie był podporządkowany pracownikom pozwanej, nie miał ustalonego wynagrodzenia na liście płac, a jego zarobki zależały od wyników działalności, co oznaczało, że ryzyko gospodarcze obciążało jego, a nie pozwaną spółkę. Brak obowiązku wykonywania poleceń (art. 22 § 1 i art. 100 § 1 KP) dodatkowo przemawiał przeciwko istnieniu stosunku pracy. Sąd Najwyższy oddalił również zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC, wskazując, że przepis ten dotyczy oceny dowodów, a nie wniosków z ustalonego stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak obowiązku wykonywania poleceń przemawia przeciwko możliwości uznania stosunku prawnego za stosunek pracy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że brak podporządkowania, brak ustalonego wynagrodzenia i obciążenie ryzykiem gospodarczym, a w szczególności brak obowiązku wykonywania poleceń, wykluczają istnienie stosunku pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono kasację

Strona wygrywająca

SMS "C." Spółka z o.o. w S.

Strony

NazwaTypRola
Robert H.osoba_fizycznapowód
SMS "C." Spółka z o.o. w S.spółkapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p. art. 22 § § 1

Kodeks pracy

Brak obowiązku wykonywania poleceń przemawia przeciwko możliwości uznania stosunku prawnego za stosunek pracy.

Pomocnicze

KP art. 100 § § 1

Kodeks pracy

k.c. art. 83 § § 1

Kodeks cywilny

KPC art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten dotyczy sposobu oceny dowodów, a nie wniosków, jakie sąd wyciąga z ustalonego stanu faktycznego.

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powód był wspólnikiem spółki cywilnej, a nie pracownikiem pozwanej. Brak obowiązku wykonywania poleceń. Ryzyko gospodarcze obciążało powoda. Umowa spółki cywilnej nie była czynnością pozorną.

Odrzucone argumenty

Powoda łączył stosunek pracy z pozwaną Spółką. Zawarta umowa spółki cywilnej była czynnością pozorną. Naruszenie art. 233 § 1 KPC poprzez sprzeczność ustaleń Sądu z wnioskami.

Godne uwagi sformułowania

Brak obowiązku wykonywania poleceń przemawia przeciwko możliwości uznania stosunku prawnego za stosunek pracy (art. 22 § 1 KP). Przepis ten dotyczy bowiem sposobu oceny wiarygodności dowodów, a nie wniosków, jakie sąd wyciąga z ustalonego stanu faktycznego.

Skład orzekający

Kazimierz Jaśkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Adam Józefowicz

członek

Andrzej Wasilewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów odróżniających stosunek pracy od umowy spółki cywilnej, w szczególności znaczenie braku podporządkowania i obowiązku wykonywania poleceń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie istniała umowa spółki cywilnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie pracy, ponieważ precyzuje kryteria rozróżnienia stosunku pracy od innych form współpracy gospodarczej, co jest częstym problemem w praktyce.

Czy umowa spółki cywilnej to zawsze ukryty etat? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 11 kwietnia 1997 r. I PKN 89/97 Brak obowiązku wykonywania poleceń przemawia przeciwko możliwości uznania stosunku prawnego za stosunek pracy (art. 22 § 1 KP). Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Adam Józefowicz, Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 1997 r. sprawy z powództwa Roberta H. przeciwko SMS "C." Spółce z o.o. w S. o zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 24 września 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powód Ryszard H., w sprawie przeciwko SMS "C." Sp. z o.o. w S. o zapłatę wynagrodzenia i zwrot kosztów używania samochodu prywatnego do celów służbowych, wniósł kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 24 września 1996 r. [...] Zaskarżonym wyrokiem oddalono rewizję powoda od wyroku Sądu I instancji, oddalającego powództwo. Kasacja opiera się na zarzucie naruszenia art. 83 § 1 KC (w związku z art. 300 KP), polegającym na niezastosowaniu tego przepisu, oraz na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 KPC, polegającym "na sprzeczności ustaleń Sądu z wnioskami, jakie Sąd wyciągnął z poczynionych ustaleń faktycznych". Twierdzi się w kasacji, że powoda łączył z pozwaną Spółką stosunek pracy, który uzasadnia dochodzone roszczenia, natomiast zawarta przez powoda z dwiema innymi osobami umowa spółki cywilnej "D." była czynnością pozorną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja nie jest uzasadniona. Oba Sądy trafnie przyjęły, że powód nie był pracownikiem pozwanej, lecz wspólnikiem w spółce cywilnej "D.", świadczącej usługi na rzecz pozwanej sp. z o.o. "C.". Powód złożył oświadczenie woli o przystąpieniu do spółki cywilnej zdając sobie sprawę z jego treści i przez długi czas ta sytuacja satysfakcjonowała go. Zamierzał on bowiem w przyszłości zostać wspólnikiem w pozwanej Spółce, a powstanie spółki cywilnej miało na celu umożliwienie zebrania pieniędzy na kupno udziałów spółki "C.". Powód wykonywał swoje czynności samodzielnie i - jak wynika z ustaleń Sądów - nie był podporządkowany żadnym pracownikom pozwanej Spółki. Nie miał on ustalonego na liście płac wynagrodzenia, a jego zarobki w całości zależały od ekonomicznych wyników jego działalności. Ryzyko gospodarcze obciążało zatem powoda, a nie pozwaną Spółkę. Te okoliczności, a także brak wyznaczonego miejsca i czasu pracy, trafnie skłoniły oba Sądy do uznania, że umowa spółki cywilnej nie była czynnością pozorną, mającą na celu ukrycie stosunku pracy. Przemawia za tym w szczególności brak obowiązku wykonywania poleceń (art. 22 § 1 i art. 100 § 1 KP). Także nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC. Przepis ten dotyczy bowiem sposobu oceny wiarygodności dowodów, a nie wniosków, jakie sąd wyciąga z ustalonego stanu faktycznego. Z tych względów na podstawie art. 39312 KPC orzeczono jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI