I PKN 758/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z powództwa Mariana N. przeciwko R. Spółce Węglowej SA w R. o przywrócenie do pracy. Powód był zatrudniony na podstawie kolejnych umów o pracę, w tym trzech umów na czas określony. Pracodawca twierdził, że ostatnia umowa, zawarta na czas określony od 1 listopada 1998 r., powinna wygasnąć z końcem kadencji zarządu, a pracownik, będąc członkiem zarządu, działał w złej wierze, świadomie dążąc do przekształcenia umowy w bezterminową. Sąd Rejonowy i Okręgowy uznały, że trzecia kolejna umowa na czas określony przekształciła się z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony na podstawie art. 251 Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy, oddalając kasację pracodawcy, podkreślił, że kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie stanowi przeszkody do stosowania art. 251 KP. Sąd wskazał, że skutek w postaci przekształcenia trzeciej umowy zawartej na czas określony w umowę na czas nie określony następuje z mocy prawa i nie może być wyłączony przez zgodny zamiar stron. Podkreślono również, że pracodawca powinien mieć świadomość konsekwencji wynikających z art. 251 KP, który jest normą bezwzględnie obowiązującą, a zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego (art. 8 KP) przez pracownika, który świadomie skorzystał z przysługującego mu prawa, nie jest uzasadniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stosowania art. 251 KP w kontekście umów terminowych z członkami zarządu spółek oraz interpretacja pojęcia nadużycia prawa w kontekście korzystania z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa pracy.
Dotyczy sytuacji trzykrotnego zawarcia umowy na czas określony i specyfiki relacji pracowniczej członka zarządu spółki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kadencyjność organów spółki prawa handlowego wpływa na możliwość stosowania art. 251 Kodeksu pracy w przypadku zawierania umów o pracę na czas określony z członkami zarządu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie wpływa na możliwość stosowania art. 251 Kodeksu pracy i nie wymusza zawierania umów o pracę na czas określony równy okresowi kadencji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy Kodeksu handlowego dotyczące kadencyjności organów spółki nie mają bezpośredniego przełożenia na przymus zawierania z członkami zarządu terminowych umów o pracę. Skutek w postaci przekształcenia trzeciej umowy zawartej na czas określony w umowę na czas nie określony następuje z mocy prawa na podstawie art. 251 KP i nie może być wyłączony przez wolę stron ani okoliczności związane z kadencyjnością.
Czy trzykrotne zawarcie umowy o pracę na czas określony, następujące bezpośrednio po sobie, skutkuje jej przekształceniem w umowę na czas nieokreślony na mocy art. 251 KP, nawet jeśli strony miały inny zamiar?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, trzecia kolejna umowa o pracę na czas określony przekształca się z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony zgodnie z art. 251 KP, niezależnie od zgodnego zamiaru stron chcących ukształtować ją jako terminową.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 251 KP jest normą bezwzględnie obowiązującą, a skutek w postaci przekształcenia umowy następuje z mocy prawa. Strony nie mogą obejść prawa i wyeliminować tego skutku, nawet poprzez zgodne oświadczenia woli.
Czy pracownik, który świadomie korzysta ze skutku prawnego wynikającego z art. 251 KP (przekształcenie umowy terminowej w bezterminową), działa w złej wierze i nadużywa prawa podmiotowego w rozumieniu art. 8 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadomość pracownika co do skutków prawnych art. 251 KP i zamiar skorzystania z nich nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego w rozumieniu art. 8 KP, zwłaszcza gdy pracodawca również powinien znać te przepisy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odwoływanie się do art. 8 KP w sytuacji, gdy pracownik korzysta z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa, wymaga wyjątkowego i jednoznacznego uzasadnienia, które w tej sprawie nie wystąpiło. Pracodawca powinien mieć świadomość konsekwencji art. 251 KP.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marian N. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Spółka Węglowa SA w R. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p. art. 251
Kodeks pracy
Trzecia kolejna umowa o pracę na czas określony, zawarta bezpośrednio po sobie, przekształca się z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony.
Pomocnicze
KP art. 8
Kodeks pracy
Zasady współżycia społecznego nie mogą być podstawą do wyłączenia skutków wynikających z art. 251 KP w sytuacji, gdy pracownik świadomie z nich korzysta.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Zgodny zamiar stron przy zawieraniu umowy nie może obejść bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa pracy, takich jak art. 251 KP.
KH art. 368
Kodeks handlowy
Przepisy Kodeksu handlowego dotyczące kadencyjności organów spółki nie nakładają obowiązku zawierania umów o pracę na czas określony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trzecia kolejna umowa o pracę na czas określony przekształca się z mocy prawa w umowę na czas nieokreślony na podstawie art. 251 KP. • Kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie wpływa na stosowanie art. 251 KP. • Świadomość pracownika co do skutków art. 251 KP i skorzystanie z nich nie jest nadużyciem prawa.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę na czas określony z członkiem zarządu powinna być zawierana na czas równy kadencji. • Zgodny zamiar stron co do ustania stosunku pracy może wyłączyć skutek przekształcenia umowy na podstawie art. 251 KP. • Pracownik działał w złej wierze i nadużył prawa, świadomie dążąc do przekształcenia umowy w bezterminową.
Godne uwagi sformułowania
Kadencyjność organów spółki prawa handlowego nie oznacza powinności zawierania przez spółkę z osobami pełniącymi funkcję jej organów, umów o pracę na czas określony, równy okresowi kadencji. • W razie zawarcia takich umów terminowych, stosuje się do nich art. 251 KP. • Skutek w postaci przekształcenia trzeciej umowy zawartej na czas określony w umowę na czas nie określony następuje z mocy prawa, a zatem nie może tego skutku wyłączyć (zniweczyć) ewentualny zgodny cel i zamiar stron chcących ukształtować kolejną trzecią umowę jako terminową. • Strony stosunku pracy nie mogą natomiast – nawet swoimi zgodnymi oświadczeniami woli – doprowadzić do obejścia prawa i wyeliminowania skutku wynikającego z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej zawartej w art. 251 KP. • Pracodawca również – i to w pierwszej kolejności - powinien mieć świadomość konsekwencji wynikających z uregulowania zawartego w art. 251 KP, który jest normą prawną bezwzględnie obowiązującą.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Andrzej Wasilewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stosowania art. 251 KP w kontekście umów terminowych z członkami zarządu spółek oraz interpretacja pojęcia nadużycia prawa w kontekście korzystania z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa pracy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji trzykrotnego zawarcia umowy na czas określony i specyfiki relacji pracowniczej członka zarządu spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów terminowych i ich przekształcania w bezterminowe, a także relacji między prawem pracy a prawem spółek, co jest istotne dla wielu prawników i menedżerów.
“Trzy umowy na czas określony to jedna na czas nieokreślony – nawet jeśli jesteś członkiem zarządu!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.