I PKN 729/00Pakt socjalny źrodłem prawa pracy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła roszczenia o odszkodowanie pracownicy, Marii K., zatrudnionej w Zakładach Włókien Chemicznych „S.” S.A., która otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę bezpośrednio po powrocie z urlopu wychowawczego. Podstawą sporu był pakt socjalny zawarty między inwestorem strategicznym a związkami zawodowymi, który przewidywał gwarancje zatrudnienia. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając, że powódka nie spełnia warunków do uzyskania dodatkowego odszkodowania. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, zasądzając odszkodowanie, interpretując pakt socjalny jako wiążący dla spółki. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację strony pozwanej, uznał, że pakt socjalny, który na mocy uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy stał się aktem wewnątrzzakładowym spółki, zyskuje charakter źródła prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 KP. Sąd Najwyższy stwierdził, że porozumienie z dnia 18 czerwca 1999 r. między zarządem spółki a związkami zawodowymi, dokonujące wykładni i zmiany postanowień paktu, było skuteczne. Uznał, że sytuacja pracownika powracającego z urlopu wychowawczego jest podobna do sytuacji pracownika przebywającego na urlopie, co uzasadniało rozszerzenie stosowania gwarancji zatrudnienia. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że spółka miała prawo kształtować wysokość dodatkowych odszkodowań, a do wykładni paktu nie stosuje się przepisów dotyczących wykładni oświadczeń woli, lecz reguł wykładni prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie paktu socjalnego za źródło prawa pracy, możliwość zmiany postanowień paktu przez spółkę i związki zawodowe, interpretacja gwarancji zatrudnienia dla pracowników wracających z urlopu wychowawczego.
Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia paktu do wewnętrznych aktów spółki i jego zmiany przez strony.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pakt socjalny zawarty między inwestorem strategicznym a związkami zawodowymi, włączony do wewnętrznych aktów spółki, stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pakt socjalny zawarty między inwestorem strategicznym a związkami zawodowymi, stanowiący z mocy uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy akt wewnątrzzakładowy spółki, zyskuje charakter źródła prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 KP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pakt socjalny, poprzez włączenie go do wewnętrznych aktów spółki uchwałą walnego zgromadzenia, nabiera charakteru normatywnego i staje się źródłem prawa pracy, podobnie jak inne akty zakładowe.
Czy porozumienie między zarządem spółki a związkami zawodowymi w sprawie wykładni i zmiany postanowień paktu socjalnego jest skuteczne i wiążące dla sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, porozumienie z dnia 18 czerwca 1999 r. dokonało skutecznej zmiany paktu socjalnego, która jest uzasadniona formalnie, funkcjonalnie, aksjologicznie i ekonomicznie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że spółka, będąc stroną paktu (po jego włączeniu do wewnętrznych aktów), miała kompetencję do zmiany jego postanowień w drodze porozumienia ze związkami zawodowymi, co było uzasadnione potrzebą ochrony pracowników i racjonalnością ekonomiczną.
Czy pracownikowi, który otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę bezpośrednio po zakończeniu urlopu wychowawczego, przysługuje dodatkowe odszkodowanie przewidziane w pakcie socjalnym dla osób przebywających na urlopie wychowawczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sytuacja pracownika powracającego z urlopu wychowawczego jest podobna do sytuacji pracownika przebywającego na urlopie, co uzasadnia rozszerzenie stosowania gwarancji zatrudnienia i prawa do odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć pakt socjalny wprost odnosił się do osób przebywających na urlopie wychowawczym, to porozumienie zmieniające skutecznie rozszerzyło te gwarancje na osoby wracające z urlopu, co było uzasadnione podobieństwem sytuacji prawnej i ekonomicznej.
Czy do wykładni postanowień paktu socjalnego, mającego charakter normatywny, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące wykładni oświadczeń woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do wykładni postanowień paktu socjalnego, który ma charakter normatywny (źródło prawa pracy), nie stosuje się art. 65 KC, lecz reguły wykładni prawa.
Uzasadnienie
Skoro pakt socjalny został uznany za źródło prawa pracy, jego interpretacja powinna odbywać się według zasad wykładni prawa, a nie według zasad wykładni umów cywilnoprawnych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Maria K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Zakłady Włókien Chemicznych „S.” S.A. w G.W. | spółka | pozwana |
| „Związkami Zawodowymi” | inne | strona paktu |
| „Inwestorem Strategicznym” | inne | strona paktu |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Pakt socjalny włączony do wewnętrznych aktów spółki stanowi źródło prawa pracy.
Pomocnicze
ustawa o zwolnieniach grupowych art. 4
Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy
Podstawa do zawarcia porozumienia o zwolnieniach grupowych, które było powiązane z paktem socjalnym.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Nie ma zastosowania do wykładni postanowień paktu socjalnego o charakterze normatywnym.
KPC art. 39315
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podnoszony w kasacji zarzut naruszenia zasad swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podnoszony w kasacji zarzut naruszenia przepisów o uzasadnieniu wyroku.
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Podnoszony w kasacji zarzut dotyczący przesłuchania stron.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Podnoszony w kasacji zarzut dotyczący rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
Dz.U. Nr 60, poz. 277 ze zm. art. 4
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych
Reguluje możliwość wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi w okresie urlopu wychowawczego z przyczyn określonych w ustawie o zwolnieniach grupowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pakt socjalny, włączony do wewnętrznych aktów spółki, stanowi źródło prawa pracy. • Porozumienie z dnia 18 czerwca 1999 r. skutecznie zmieniło postanowienia paktu socjalnego. • Sytuacja pracownika powracającego z urlopu wychowawczego jest podobna do sytuacji pracownika przebywającego na urlopie, co uzasadnia rozszerzenie gwarancji. • Do wykładni paktu socjalnego stosuje się reguły wykładni prawa, a nie przepisy KC o wykładni oświadczeń woli.
Odrzucone argumenty
Pakt socjalny nie jest źródłem prawa pracy i nie jest wiążący dla spółki. • Porozumienie z dnia 18 czerwca 1999 r. nie było skuteczną zmianą paktu. • Powódka nie spełniała warunków do uzyskania dodatkowego odszkodowania z paktu. • Sąd drugiej instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawnych.
Godne uwagi sformułowania
Pakt socjalny [...] zyskuje charakter źródła prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 KP. • Do wykładni jego postanowień nie ma zastosowania art. 65 KC. • Porozumieniem z dnia 18 czerwca 1999 r. [...] dokonano skutecznej zmiany Paktu. • Sytuacja prawna osoby wychowującej dziecko, korzystającej w tym celu z urlopu, a zatem pozostającej w stosunku pracy, jest korzystniejsza od sytuacji rodzica nie będącego pracownikiem.
Skład orzekający
Roman Kuczyński
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
członek
Barbara Wagner
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie paktu socjalnego za źródło prawa pracy, możliwość zmiany postanowień paktu przez spółkę i związki zawodowe, interpretacja gwarancji zatrudnienia dla pracowników wracających z urlopu wychowawczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia paktu do wewnętrznych aktów spółki i jego zmiany przez strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa pracy - statusu paktów socjalnych jako źródeł prawa i możliwości ich modyfikacji, co ma znaczenie dla relacji pracodawca-pracownik.
“Pakt socjalny jako źródło prawa pracy: Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 9964,7 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.