I PKN 708/99

Wyrok z dnia 29 czerwca 2000 r. I PKN 708/99 Przywrócenie do pracy w urzędzie gminy pracownika będącego radnym nie jest sprzeczne z określonym w art. 24b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.) zakazem wykonywania pracy w urzędzie gminy przez jej radnego. Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (spra- wozdawca), Walerian Sanetra . Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2000 r. sprawy z po- wództwa Józefa S. przeciwko Urzędowi Gminy S. o dopuszczenie do pracy i inne roszczenia, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pacy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 6 września 1999 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach do ponownego rozpoznania i roz- strzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e W rozpatrywanej sprawie powód Józef S. dochodził dopuszczenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. W pozwie z dnia 22 marca 1999 r. roszczenia powyższe zostały skierowane przeciwko Komunalnemu Zakładowi Gos- podarczemu w S., a następnie – wobec zlikwidowania tego Zakładu – przeciwko Urzędowi Gminy w S. Rozpoznający sprawę w pierwszej instancji Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Końs- kich ustalił, że pozwany pracodawca rozwiązał umowę o pracę z powodem bez wy- powiedzenia, chociaż nie było zasadnej ku temu przyczyny. Powodowi na podstawie art. 56 § 1 KP przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich wa- runkach albo odszkodowanie. Pomimo to Sąd Rejonowy zastosował art. 56 § 2 KP w związku z art. 45 § 2 KP i nie uwzględnił żądania przywrócenia do pracy, uznając że 2 uwzględnienie tego żądania jest niemożliwe. Dlatego po pierwsze, że został zlikwi- dowany Komunalny Zakład Gospodarczy, a po drugie, że powód będąc radnym gminy nie może równocześnie być zatrudniony w jednostkach organizacyjnych tej gminy, co wynika z art. 24b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.). Wychodząc z powyższych założeń, Sąd Pracy wyrokiem z dnia 14 maja 1999 r. zasądził od Gminy w S. na rzecz powoda kwotę 900 zł z ustawowymi odsetkami od 12 kwietnia 1999 r., tytułem odszkodowania odpowiadającego w myśl art. 58 KP wy- nagrodzeniu powoda za miesiąc pracy, natomiast oddalił roszczenie o przywrócenie do pracy. Na skutek apelacji powoda sprawę rozpoznał w drugiej instancji Sąd Okręgo- wy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach. Sąd ten – wbrew zasadni- czemu zarzutowi apelacji – podzielił ustalenia Sądu Pracy. Według Sądu Okręgowe- go z przysługujących powodowi dwóch roszczeń to z nich, które dotyczy przywróce- nia do pracy jest niemożliwe wobec likwidacji zakładu pracy i jest sprzeczne z art. 24b ustawy o samorządzie gminnym. Uznając prawidłowość zastosowania art. 45 § 2 KP, Sąd Okręgowy ustalił, że powodowi przysługuje odszkodowanie odpowiadające wynagrodzeniu za pracę z okresu trzech miesięcy. Z powyższych przyczyn wyrokiem z dnia 6 września 1999 r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok Sądu Pracy w jego części oddalającej powództwo przez dodatkowe zasądzenie kwoty 1.900 zł (z ustawowymi odsetkami), natomiast dalej idącą apelację oddalił. W kasacji powód zarzucił naruszenie prawa materialnego, wskazując na błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 8, art. 231 § 1 i art. 30 § 1 KP oraz art. 24a ust. 1, art. 24b i art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Na tej podstawie wnoszący kasację pełnomocnik powoda żądał „uchylenia zaskarżone- go wyroku i uwzględnienie powództwa” oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych lub uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do po- nownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpatrywana kasacja powoda miała tylko jedną podstawę dotyczącą naru- szenia prawa materialnego (art. 3931 pkt 1 KPC) i w konsekwencji tylko w tym zakre- sie Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę stosownie do art. 39311 KPC. Oznacza to, że 3 nie podlegały badaniu zawarte w zaskarżonym wyroku ustalenia faktyczne. Te bo- wiem wynikają z zastosowania przepisów postępowania, których naruszenia – jako podstawy kasacji (art. 3931 pkt 2 KPC) – nie zarzucono. Wychodząc z powyższych założeń co do zakresu rozpoznania sprawy należy stwierdzić, że kasacja nie zakwestionowała zasadniczych ustaleń zaskarżonego wy- roku, po pierwsze, co do rozwiązania stosunku pracy z powodem, i po drugie, co do tego, że z powodem rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie. Sąd Okręgowy – jak to wyżej przedstawiono – zaakceptował ustalenia Sądu pierwszej instancji. Ustalenia te obej- mują zarówno fakty jak i ich ocenę w świetle wskazanych przepisów prawa material- nego. Decydujące znaczenie miało ustalenie, że Wójt Gminy S. w piśmie skierowa- nym do powoda zawiadomił go, że jego praca w Komunalnym Zakładzie Gospodar- czym kończy się z dniem 31 marca 1999 r. Na skutek tej czynności dokonanej przez Wójta działającego w imieniu pracodawcy powód nie został dopuszczony do pracy po wskazanym przez pracodawcę terminie, traktowanym – w tej sytuacji – jako ter- min rozwiązania stosunku pracy. Należy zauważyć, że powyższe ustalenia nie zo- stały zakwestionowane właściwą podstawą procesową, a w ramach zarzutów naru- szenia prawa materialnego nie zostało w kasacji objęte zastosowanie art. 56 § 1 KP odpowiednie do ustalenia, że: „pozwany rozwiązał z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia, pomimo braku przyczyn uzasadniających ten sposób rozwiązania stosunku pracy”. Z tego co wyżej powiedziano wynika, że punktem odniesienia dla oceny traf- ności zarzutów kasacji, że zostały naruszone wskazane w niej przepisy prawa mate- rialnego jest ten stan faktyczny sprawy, który został już ustalony. Biorąc pod uwagę to założenie, a w szczególności ustalenie odpowiedzialności strony pozwanej, wyni- kające z niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 56 § 1 KP) należało zbadać czy bez naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd Okręgowy zasadnie podzielił ocenę wyroku Sądu Pracy, że uwzględnienie żą- dania powoda o przywrócenie do pracy jest niemożliwe, a nawet byłoby sprzeczne z prawem. Przystępując do przedstawienia powyższej kwestii należy zauważyć, że kasacja nie wskazała bezpośrednio na naruszenie art. 56 § 2 KP w związku z art. 45 § 2 KP, na których opiera się kwestionowane rozstrzygnięcie. Jednakże ta podstawa prawna wyroku została pośrednio objęta zakresem kasacji przez zarzucenie naru- szenia wskazanych przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Chodzi mianowicie o 4 to, że przesłanką rozstrzygnięcia nieuwzględniającego żądania przywrócenia powo- da do pracy była ocena, że żądanie to było sprzeczne z art. 24b ust. 1 ustawy o sa- morządzie gminnym. Ta ocena zaskarżonego wyroku została zasadnie w kasacji za- kwestionowana. Źródłem błędnej oceny wyroku jest swoiste zrównoważenie odmien- nych sytuacji prawnych – z jednej strony przywrócenia do pracy, a z drugiej względ- nego zakazu wykonywania pracy w urzędzie gminy przez osobę wybraną na radne- go. W pierwszej z tych sytuacji chodzi o restytucję rozwiązanego stosunku pracy – ażeby pracownik pozbawiony pracy z naruszeniem prawa tę pracę odzyskał. Z tym zasadniczym celem roszczenia o przywrócenie do pracy – wbrew ocenie zaskarżo- nego wyroku - nie pozostaje w sprzeczności przedstawiony przepis ustawy o samo- rządzie gminnym. Trzeba mieć tu na uwadze przede wszystkim to, że konsekwencje prawne zakazu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy w urzędzie gminy przez radnego danej gminy wcale nie prowadzą do rozwiązania stosunku pracy. Sto- sownie bowiem do przepisów art. 24b ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym radny - na swój wniosek - otrzymuje urlop bezpłatny, a jeżeli nie złoży takiego wnio- sku, to dochodzi do zrzeczenia się mandatu. Z powyższego wynika, że ocena zaskarżonego wyroku jakoby przywrócenie powoda będącego radnym Gminy S. do pracy w Urzędzie tej Gminy było sprzeczne z prawem, nie ma oparcia w powołanych przepisach ustawy o samorządzie gminnym. Słuszne są także zarzuty kasacji co do braku oceny w zaskarżonym wyroku szcze- gólnej ochrony stosunku pracy z radnym przewidzianej w art. 25 ust. 2 ustawy o sa- morządzie gminnym. Budzi zastrzeżenia także druga z przesłanek kwestionowanego rozstrzygnięcia, że przywrócenie powoda do pracy było niemożliwe wobec likwidacji poprzedniego zakładu pracy. W tym zakresie ocena zaskarżonego wyroku zawiera wewnętrzną sprzeczność, jeżeli bowiem Sąd przyjął, że powodowi przysługują rosz- czenia z art. 56 § 1 KP do Urzędu Gminy S., to nie wiadomo dlaczego przeszkodę i to ujętą tak kategorycznie miałby stanowić fakt likwidacji Komunalnego Zakładu Gos- podarczego. Bliższą analizę sytuacji prawnej Urzędu Gminy S. jako strony w sto- sunku pracy z powodem uniemożliwia brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstaw tej oceny, w szczególności w kontekście warunków przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę określonych w art. 231 KP. Z przedstawionych przyczyn zasadny był wniosek kasacji o uchylenie zaskar- żonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 39313 § 1 KPC), pomimo bezzasadności pozostałych zarzutów kasacji. 5 W związku z zarzutem naruszenia art. 8 KP należy stwierdzić, że przepis ten w ogóle nie stanowił podstawy dla nieuwzględnienia roszczenia powoda. Naruszenia zaś art. 30 § 1 pkt 3 KP wnoszący kasację upatrywał w nieprawidłowym ustaleniu w tym zakresie podstawy faktycznej. Zarzut ten – jak to zauważono we wstępnej części powyższych rozważań - nie jest odpowiedni do faktów ustalonych przez Sąd i nie zakwestionowanych skutecznie wobec braku zarzutu naruszenia przepisów postę- powania. ========================================