I PKN 703/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła roszczeń pracowników Romana K. i Wiesława K. przeciwko Przedsiębiorstwu Budowlanemu i Usług Technicznych „E.” Spółce z o.o. w T. o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, wynagrodzenia za pracę w soboty oraz zwrot potrąconych kwot za zakwaterowanie i odzież ochronną. Sąd pierwszej instancji zasądził na rzecz Romana K. kwotę 9 834 DM albo 20 233,46 zł, a na rzecz Wiesława K. 6 470 DM albo 13 312 zł, oddalając powództwa w pozostałej części. Sąd ustalił, że pracodawca potrącał pracownikom koszty zakwaterowania, narzędzi, odzieży ochronnej i opłat kościelnych, powołując się na regulamin wynagradzania. Sądy niższych instancji uznały te potrącenia za bezzasadne, w szczególności koszty zakwaterowania, powołując się na § 2 uchwały Nr 71 Rady Ministrów z dnia 3 maja 1989 r. oraz przepisy Kodeksu pracy. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelacje obu stron. Pozwany pracodawca zaskarżył wyrok kasacją, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności dotyczące stosowania przepisów po wejściu w życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację. Stwierdził, że regulamin wynagradzania pozwanego z 1994 r. nie był źródłem prawa pracy, a jego postanowienia wchodziły do treści umów o pracę. W związku z tym, postanowienia umów sprzeczne z § 2 uchwały Nr 71 RM były nieważne. Nawet jeśli regulamin przekształcił się w regulamin wynagradzania w rozumieniu art. 772 KP z dniem 2 czerwca 1996 r., to mniej korzystne postanowienia regulaminu niż wynikające z umów o pracę (opartych na uchwale RM) należało wprowadzić w drodze wypowiedzenia warunków pracy lub płacy. Ponieważ pracodawca tego nie dokonał, pracownicy nadal byli objęci korzystniejszymi zasadami, a zasądzenie zwrotu potrąconych kosztów zakwaterowania było zasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Kodeksu pracy dotyczących regulaminów wynagradzania, potrąceń z wynagrodzenia, pracy za granicą oraz stosowania przepisów przejściowych po nowelizacjach.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z pracą za granicą w latach 90. XX wieku. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych regulacji, ale zasady interpretacyjne pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy regulamin wynagradzania, który nie był źródłem prawa pracy, a jedynie zbiorczą ofertą warunków pracy przyjmowaną przez pracowników w umowach, może być podstawą do potrąceń sprzecznych z przepisami prawa pracy (uchwałą Rady Ministrów)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia umów o pracę, które przewidywały potrącanie kosztów zakwaterowania sprzecznie z § 2 uchwały Nr 71 Rady Ministrów, były nieważne i zamiast nich należało stosować przepisy tej uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że regulamin z 1994 r. nie był źródłem prawa pracy, a jego postanowienia wchodziły do umów indywidualnych. W związku z tym, postanowienia umów sprzeczne z prawem były nieważne na podstawie art. 18 KP, a należało stosować przepisy uchwały RM.
Czy po wejściu w życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie Kodeksu pracy, regulamin wynagradzania obowiązujący u pracodawcy, który nie był źródłem prawa pracy, mógł być podstawą do potrącania kosztów zakwaterowania, jeśli jego postanowienia były mniej korzystne dla pracowników niż wcześniejsze przepisy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli mniej korzystne postanowienia regulaminu wynagradzania miały być wprowadzone, należało je wprowadzić w drodze wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy lub płacy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet jeśli regulamin przekształcił się w regulamin wynagradzania w rozumieniu art. 772 KP i wszedł w życie, to mniej korzystne postanowienia niż wynikające z umów o pracę (opartych na uchwale RM) wymagały wypowiedzenia warunków pracy lub płacy. Bez takiego wypowiedzenia, pracownicy nadal byli objęci korzystniejszymi zasadami.
Jaki był charakter prawny regulaminu z dnia 31 października 1994 r. "Zasady zatrudniania i wynagradzania pracowników skierowanych do pracy za granicą" w kontekście przepisów Kodeksu pracy obowiązujących w czasie jego wprowadzenia i po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 2 lutego 1996 r.?
Odpowiedź sądu
W czasie wprowadzenia regulamin nie był źródłem prawa pracy, a jego postanowienia wchodziły do treści indywidualnych stosunków pracy przez ich inkorporowanie przez strony w umowach o pracę. Po zmianach z 1996 r. mógł przekształcić się w regulamin wynagradzania, ale mniej korzystne postanowienia wymagały wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizował ewolucję statusu prawnego regulaminu. Początkowo nie był źródłem prawa pracy, a później, po zmianach w 1996 r., mógł stać się regulaminem wynagradzania, ale z zastrzeżeniem konieczności wypowiedzenia mniej korzystnych warunków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Roman K. | osoba_fizyczna | powód |
| Wiesław K. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Budowlane i Usług Technicznych „E.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
KP art. 772
Kodeks pracy
Regulamin wynagradzania powinien być wprowadzony w sposób zapewniający jego znajomość pracownikom. Mniej korzystne postanowienia regulaminu niż wynikające z umów o pracę należało wprowadzić w drodze wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy lub płacy.
Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm. art. 9 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Regulaminy zakładowe określające zasady wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy, przekształciły się w regulaminy wynagradzania w rozumieniu art. 772 KP.
Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm. art. 11 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Przepisy obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy, dotyczące wynagrodzenia za pracę, wydane na podstawie art. 79 KP, zachowały moc do czasu objęcia pracowników postanowieniami układu zbiorowego pracy lub innymi przepisami prawa pracy.
Pomocnicze
KP art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, sprzeczne z przepisami prawa pracy są nieważne i zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.
KP art. 241 § 13 § 2
Kodeks pracy
Mniej korzystne postanowienia regulaminu wynagradzania niż wynikające z umów o pracę należało wprowadzić w drodze wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy lub płacy.
KP art. 79
Kodeks pracy
Przepis uchylony przez ustawę z dnia 2 lutego 1996 r., na podstawie którego wydana była uchwała Nr 71 Rady Ministrów.
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagradzania art. 23 § ust. 1
Regulamin jako sposób wprowadzenia systemu wynagradzania w zakładzie pracy.
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw art. 8 § ust. 1
Regulamin ustalony na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o zakładowych systemach wynagradzania zachował moc do dnia wejścia w życie zakładowego układu zbiorowego pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potrącenia kosztów zakwaterowania były sprzeczne z § 2 uchwały Nr 71 Rady Ministrów. • Regulamin wynagradzania z 1994 r. nie był źródłem prawa pracy, a jego postanowienia wchodziły do umów indywidualnych. • Postanowienia umów sprzeczne z prawem były nieważne na podstawie art. 18 KP. • Nawet po zmianie przepisów w 1996 r., mniej korzystne postanowienia regulaminu wymagały wypowiedzenia warunków pracy lub płacy, czego pracodawca nie dokonał.
Odrzucone argumenty
Regulamin wynagradzania z 1994 r. obowiązywał i był podstawą do potrąceń po 2 czerwca 1996 r. • Zmiana przepisów w 1996 r. nie wymagała wypowiedzenia warunków pracy, jeśli regulamin odmiennie uregulował kwestie kosztów zakwaterowania. • Art. 18 KP nie miał zastosowania do regulaminu wynagradzania.
Godne uwagi sformułowania
jego postanowienie mniej korzystne dla pracowników niż wynikające z umów o pracę należało wprowadzić w drodze wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy lub płacy • regulamin ten był tylko zbiorczą ofertą warunków pracy, przyjmowaną przez poszczególnych pracowników • postanowienia umów o pracę, przewidujące sprzecznie z § 2 tej uchwały, iż pracownicy będą ponosić koszty zakwaterowania, były nieważne i zamiast nich należało stosować § 2 tej uchwały • samo przekształcenie się tego regulaminu w regulamin wynagradzania oznaczało jego wejście w życie
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Walerian Sanetra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu pracy dotyczących regulaminów wynagradzania, potrąceń z wynagrodzenia, pracy za granicą oraz stosowania przepisów przejściowych po nowelizacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z pracą za granicą w latach 90. XX wieku. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych regulacji, ale zasady interpretacyjne pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów przejściowych i proceduralnych (wypowiedzenie warunków pracy) nawet po zmianie prawa. Jest to klasyczny przykład walki pracownika o swoje prawa z pracodawcą, gdzie sąd staje po stronie pracownika, gdy pracodawca narusza procedury.
“Praca za granicą: Czy pracodawca mógł potrącać koszty zakwaterowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
zwrot potrąceń za zakwaterowanie i narzędzia: 9834 DM
zwrot potrąceń za zakwaterowanie i narzędzia: 6470 DM
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.