I PKN 70/99

Wyrok z dnia 21 maja 1999 r. 
I PKN 70/99 
 
Obowiązek zachowania formy pisemnej dotyczy tylko zawiadomienia 
pracownika o udzieleniu kary porządkowej, a nie jej nałożenia. 
 
 
Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie 
SN: Józef Iwulski, Jerzy Kwaśniewski. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 1999 r. sprawy z powództwa 
Zbigniewa H. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w Ż. o uchylenie kary nagany, na 
skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubez-
pieczeń Społecznych w Bielsku Białej z dnia 30 czerwca 1998 r. [...] 
 
o d d a l i ł   kasację. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Zbigniew H. w pozwie skierowanym przeciwko Urzędowi Miejskiemu w Ż. 
wniósł o uchylenie kary nagany. W uzasadnieniu pozwu podniósł, iż kara nagany 
została mu udzielona w wyniku odmowy wykonania polecenia, które jego zdaniem 
nie dotyczyło pracy i było sprzeczne z zakresem czynności określonym w umowie o 
pracę, a także prowadziłoby do wykonania czynności sprzecznych z prawem.  
 
Pozwany Urząd Miejski wniósł o oddalenie powództwa podkreślając, że wyda-
nie polecenia służbowego, co prawda przekraczało zakres obowiązków powoda, ale 
przepisy (art. 16) ustawy o pracownikach samorządowych uzasadniały jego wydanie. 
 
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 1997 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Żywcu oddalił 
powództwo. 
 
Sąd Rejonowy ustalił, iż powód był zatrudniony u strony pozwanej na 
stanowisku inspektora – pełnomocnika do spraw mienia komunalnego, a od dnia 1 
kwietnia 1996 r. został ustalony dla niego nowy zakres czynności na stanowisku in-
spektora do spraw zamówień publicznych. Ponadto w październiku 1996 r. powód 
ukończył szkolenie metodyczno-dydaktyczne dla pracowników bhp, a w grudniu tego 

 
2
samego roku podstawowy kurs dotyczący zamówień publicznych. 
 
Sąd ustalił dodatkowo, że powód w 1997 r. nadzorował pracę pracowników 
zatrudnionych przez pozwanego w ramach prac publicznych. Dnia 9 września 1997 r. 
zastępca burmistrza miasta Ż. wydał powodowi na piśmie polecenie, aby ten zorga-
nizował i nadzorował pracę pracowników robót publicznych, bowiem pracownik, do 
którego zakresu czynności należało to zajęcie, przedłużył urlop wypoczynkowy. 
Zgodnie z ustaleniami Sądu, powód odmówił wykonania powyższego polecenia, pod-
nosząc, iż przekracza zakres obowiązków inspektora do spraw przetargów oraz że 
praca, którą miałby zorganizować i nadzorować, naruszałaby przepisy bhp i przepisy 
prawa budowlanego. 
 
Dnia 1 października 1997 r. powód otrzymał karę nagany, a wniesiony przez 
niego sprzeciw został odrzucony przez burmistrza miasta Ż. jako bezzasadny. 
 
Wnioskując z powyższego materiału dowodowego Sąd Rejonowy uznał, iż 
powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, podstawowe znaczenie 
w tej sprawie ma podporządkowanie pracownika pracodawcy. Jako podstawę 
prawną takiego poglądu Sąd Rejonowy przyjął treść art. 16 ustawy z dnia 22 marca 
1990 r. o pracownikach samorządowych, który stwierdza, że do obowiązków pra-
cownika samorządowego należy sumienne i staranne wypełnianie poleceń przełożo-
nych, zaś podstawą do pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności porządkowej 
jest bezprawne naruszenie przez pracownika porządku i dyscypliny pracy oraz wina 
pracownika. W opinii Sądu pierwszej instancji obie te przesłanki zostały spełnione. 
Dodatkowo, jak podkreślił Sąd Rejonowy, polecenie skierowane do powoda doty-
czyło nadzorowania wykonania prostych, nieskomplikowanych prac budowlanych, 
jakie powód w przeszłości sam wykonywał. 
 
Sąd pierwszej instancji podkreślił również, iż działanie pracodawcy, w przy-
padku powierzenia obowiązków pracownika przebywającego na urlopie innemu pra-
cownikowi, było w pełni uzasadnione i oparte na prawidłowej podstawie prawnej – 
art. 42 § 4 KP. Ponadto, zdaniem Sądu Rejonowego, niewykonanie przez powoda 
polecenia służbowego musi być zakwalifikowane jako naruszenie ustalonego po-
rządku, o którym mowa w art. 108 § 1 KP (tak podano w uzasadnieniu wyroku) i 
może stanowić podstawę nałożenia kary porządkowej. 
 
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej, wy-
rokiem z dnia 30 czerwca 1998 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił 
nałożoną na powoda w dniu 1 października 1997 r. karę nagany. 

 
3
 
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki uznał, iż rozstrzygnięcie Sądu Rejo-
nowego naruszyło dyspozycję art. 112 KP. Sąd drugiej instancji po przeanalizowaniu 
treści art. 112 KP doszedł do przekonania, iż zdanie drugie zakreśla wyraźnie grani-
ce czasowe – 14 dni od dnia dowiedzenia się przez pracodawcę o naruszeniu po-
rządku pracy lub dyscypliny, do zastosowania kary porządkowej. W rozpatrywanej 
sprawie, jak podkreślił Sąd Wojewódzki, pracodawca dowiedział się o okolicznoś-
ciach uprawniających do zastosowania kary porządkowej w dniu udzielenia przez 
powoda pisemnej odmowy wykonania polecenia służbowego, tj. w dniu 9 września 
1997 r. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nałożenie na powoda kary nagany w 
dniu 1 października 1997 r., nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w prze-
pisie art. 112 KP. 
 
Powyższy wyrok strona pozwana zaskarżyła kasacją, w której wniosła o 
uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w całości i przekazanie sprawy do ponowne-
go rozpoznania. W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie prawa material-
nego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a w szczególno-
ści art. 109 § 1 KP w związku z art. 112 KP. W uzasadnieniu kasacji skarżący pod-
niósł, iż dnia 10 września 1997 r. strona pozwana w obecności świadków udzieliła 
powodowi ustnej kary nagany, której jedynie potwierdzenie stanowiło pismo z dnia 1 
października 1997 r. 
 
W odpowiedzi na kasację powód wniósł o oddalenie kasacji. W uzasadnieniu 
zauważył, iż co prawda w Kodeksie pracy brak jest regulacji dotyczącej formy, w ja-
kiej powinna być udzielona kara nagany, jednak, jak wynika z poglądu panującego w 
doktrynie, wskazane jest wymierzenie kary porządkowej w formie pisemnej dla wyka-
zania terminów z art. 109 § 1 KP. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Kasacja nie jest uzasadniona. 
 
Przytoczenie, jako podstawy kasacji, jedynie zarzutu naruszenia przepisów 
prawa materialnego ma ten skutek, że zasadność kasacji może być oceniana w od-
niesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który nie został zakwestiono-
wany przez podniesienie odpowiedniego zarzutu. 
 
Z art. 109 § 1 KP wynika, że kara nie może być zastosowana po upływie 2 
tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego, a z § 2 

 
4
tego przepisu, że kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pra-
cownika. Zgodnie z art. 110 KP pracodawca zawiadamia na piśmie pracownika o 
zastosowanej karze, a pracownik – w myśl art. 112 § 1 KP – może wnieść sprzeciw 
w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia o ukaraniu. W świetle przytoczonych regulacji 
należy przyjąć, że obowiązek zachowania pisemnej formy dotyczy tylko zawiadomie-
nia o udzieleniu kary, a nie samego nałożenia, a termin czternastodniowy od dowie-
dzenia się przez pracodawcę o naruszeniu obowiązku pracowniczego, jest zachowa-
ny, jeżeli przed jego upływem kara zostanie nałożona w dowolnej formie. Dowolność 
formy i oderwanie nałożenia kary od zawiadomienia o tym, nie oznacza, że nałożenie 
kary może dokonać się bez dostatecznie jednoznacznego uzewnętrznienia woli pra-
codawcy. Nałożenie kary jest czynnością formalną, nie może być wątpliwości co do 
jej dokonania przez pracodawcę, podobnie, jak w świetle art. 109 § 1 KP, nie może 
być wątpliwości co do jego daty, a szczególnie zachowania dwutygodniowego termi-
nu. Sąd pierwszej instancji ustalił, (a Sąd Wojewódzki przejął to ustalenie), że kara 
została nałożona 1 października 1997 r., czyli po upływie dłuższego czasu niż dwa 
tygodnie od dowiedzenia się o naruszeniu obowiązków przez powoda. Ustalenie to 
nie zostało zakwestionowane. Powoływanie się w kasacji na fakt nałożenia kary w 
dniu wysłuchania powoda w obecności świadków jest bezprzedmiotowe, skoro nie 
twierdzi się, że ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego 
wyroku są wynikiem błędów w stosowaniu przepisów prawa procesowego (dotyczą-
cych dokonywania ustaleń faktycznych i postępowania dowodowego). 
 
Sąd Wojewódzki błędnie powołał przepis art. 112 KP, jako podstawę swego 
rozstrzygnięcia, termin dwutygodniowy na zastosowanie kary wynika nie z tego prze-
pisu, lecz z art. 109 § 1 KP. Ten błąd uzasadnienia nie ma jednak wpływu na ocenę 
kasacji, jako podlegającej oddaleniu (art. 39312 KPC). 
========================================