I PKN 697/00

Wyrok z dnia 23 listopada 2001 r. I PKN 697/00 Z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 89, poz. 402 ze zm.) nie wynikał obowiązek mianowania każdej osoby, w odnie- sieniu do której dyrektor generalny urzędu przedstawił wniosek. Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2001 r. sprawy z po- wództwa Alicji W. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Szefa Służby Cywilnej w W. o ustalenie stosunku pracy na podstawie mianowania, na sku- tek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy I Ubezpieczeń Spo- łecznych w Częstochowie z dnia 17 maja 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Częstochowie wyrokiem z dnia 13 maja 1999 r. [...] w sprawie z pozwu Alicji W. przeciwko Skarbowi Państwa - reprezentowanemu przez Szefa Służby Cywilnej w W. o ustalenie stosunku pracy na podstawie miano- wania i o odszkodowanie, oddalił powództwo. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Re- jonowy ustalił, że powódka była pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego w C., przystą- piła do egzaminu kwalifikacyjnego na pracownika służby cywilnej i egzamin ten zali- czyła z wynikiem pozytywnym. W tej sytuacji, w dniu 31 października 1997 r. Dyrek- tor Generalny Urzędu Wojewódzkiego wystąpił do Szefa Służby Cywilnej z wnio- skiem o mianowanie powódki do kategorii „B” służby cywilnej. Ponieważ jednak w dniu 27 maja 1998 r. Szef Służby Cywilnej poinformował powódkę o tym, że wniosek złożony przez Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego nie stanowił podstawy do automatycznego uzyskania przez nią statusu prawnego urzędnika służby cywilnej, powódka uznała, iż informacja ta jest równoznaczna z odmową mianowania jej na 2 stanowisko urzędnika służby cywilnej i wniosła skargę do Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego, którą Sąd ten odrzucił, wskazując że w sprawie właściwy jest Sąd Pracy. Rozpoznając meritum sprawy, Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Częstochowie stwierdził, że art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 89, poz. 402 ze zm.): „nie nakłada na Szefa Służby Cywilnej obowiązku nawiązania stosunku pracy w drodze mianowania z osobą, która zakończyła z wynikiem pozy- tywnym postępowanie kwalifikacyjne do służby cywilnej i co do której został złożony wniosek dyrektora generalnego o mianowanie”. Sąd Rejonowy stanął przy tym na stanowisku, że art. 32 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. przeniósł „kompeten- cję do nawiązania stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej na ręce Szefa Służby Cywilnej, który w tym momencie występuje w imieniu pracodawcy”; także inne przepisy tej ustawy (między innymi art. 35 ust. 1 i ust. 2) przyznają Szefowi Służby Cywilnej szereg dalszych kompetencji, które świadczą o tym, że przysługuje mu sta- tus prawny pracodawcy, który zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. powołany jest do realizowania polityki państwa wobec korpusu urzędniczego służby cywilnej. Natomiast art. 32 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. „nie obli- guje Szefa Służby Cywilnej do nawiązania w drodze mianowania stosunku pracy z osobą, co do której zostały spełnione przesłanki wynikające z ustawy i co do której dyrektor generalny wystąpił ze stosownym wnioskiem”. Apelację powódki od powyższego wyroku Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiem z dnia 17 maja 2000 r. [...] oddalił. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy w pełni podzielił po- gląd prawny wyrażony w wyroku Sądu Rejonowego w kwestii sposobu interpretacji art. 32 ust. 1, zwłaszcza w związku z art. 5 i art. 27 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. Sąd Okręgowy stwierdził również, że trafny jest pogląd strony pozwanej, wedle któ- rego mianowanie jest formą nawiązania stosunku pracy (art. 76 oraz art. 298 KP) i nie może być uznane za decyzję administracyjną w rozumieniu Kodeksu postępowa- nia administracyjnego także wtedy, gdy funkcję pracodawcy w zakresie nawiązania stosunku pracy wykonuje organ administracji rządowej. W kasacji od powyższego wyroku powódka zarzuciła naruszenie art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 32 ust.1 i art. 88 pkt. 4 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r., a także art. 415 KC - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. W 3 uzasadnieniu kasacji powódka wywodziła w szczególności, że Szef Służby Cywilnej jest centralnym organem administracji rządowej, lecz - w przeciwieństwie do Dyrekto- ra Generalnego Urzędu Wojewódzkiego - nie jest on pracodawcą wobec urzędników służby cywilnej. Szef Służby Cywilnej, w opinii kasacji: „z mocy ustawowego upo- ważnienia działa na rzecz pracodawcy (konkretnego urzędu administracji rządowej), bowiem skutkiem mianowania jest powstanie nowego stosunku pracy. Odmowa mia- nowania narusza więc nie tylko zasadę praworządności, ale także zasadę swobody zawierania umów (art. 11 KP)”. Dlatego w konkluzji uzasadnienia kasacji stwierdza się, że „Szef Służby Cywilnej miał obowiązek dokonania mianowania. Brakiem mia- nowania naraził powódkę na szkodę, która wynikła z bezczynności organu admini- stracji”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Wedle przepisów ustawy o służbie cywilnej z 1996 r., obowiązującej w chwili podejmowania rozstrzygnięć w rozpoznawanej sprawie, centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach służby cywilnej, w zakresie określonym ustawą, był Szef Służby Cywilnej (art. 23 ust. 1 tej ustawy). Natomiast dyrektor generalny urzędu, do zadań którego należała realizacja polityki personalnej w służbie cywilnej, powołany był do dokonywania wobec urzędników służby cywilnej między innymi także czynności z zakresu prawa pracy, o ile ustawa nie stanowiła inaczej (art. 26 ust. 2 pkt. 2 i pkt. 4 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r.). Zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r., nawiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej następowało na podstawie mianowa- nia, przy czym art. 32 ust. 1 tej ustawy stanowił równocześnie, że: „Mianowania urzędnika do służby cywilnej dokonuje Szef Służby Cywilnej na wniosek dyrektora generalnego urzędu”, natomiast dyrektor generalny urzędu wyznaczał urzędnikowi służby cywilnej stanowisko odpowiadające jego kategorii urzędniczej i określał wyna- grodzenie urzędnika, jeżeli przepisy ustawy kompetencji tej nie zastrzegały na rzecz innego organu (art. 32 ust. 4 i ust. 5 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r.). Oznaczało to wprawdzie, że dyrektor generalny urzędu pełnił wobec urzędnika rolę pracodawcy i bez jego wniosku o mianowanie określonej osoby do służby cywilnej nie było możli- we nawiązanie z nią stosunku pracy w drodze mianowania. Jednakże dyspozycja art. 32 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. w żadnym razie nie przesądzała o obo- 4 wiązku mianowania do służby cywilnej każdej osoby, w odniesieniu do której dyrektor generalny urzędu przedstawi wniosek o jej mianowanie do służby cywilnej. Ozna- czała ona natomiast, że nawiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej następowało wprawdzie dopiero na podstawie autonomicznego oświadczenia woli Szefa Służby Cywilnej o przyjęciu określonej osoby do służby cywilnej, czyli na pod- stawie aktu mianowania urzędnika do służby cywilnej, który jednak nie mógł być wy- dany bez uprzedniego przedstawienia przez dyrektora generalnego urzędu wniosku o mianowanie tej osoby. W tej sytuacji, podstawowy zarzut kasacji, dotyczący naru- szenia art. 32 ust. 1 w związku z art. 88 pkt. 4 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r., okazał się nietrafny. W rozpoznawanej sprawie sam fakt przedstawienia przez Dy- rektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego w C. wniosku o mianowanie powódki do służby cywilnej oznaczał tylko, że w danym wypadku spełniona została konieczna przesłanka prawna dla wydania aktu jej mianowania do służby cywilnej. Jednakże wniosek ten nie mógł zastąpić samego aktu mianowania, będącego wyrazem auto- nomicznego oświadczenia woli Szefa Służby Cywilnej, na podstawie którego docho- dzi do nawiązania stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej. Tym samym, oczy- wiście chybiony okazał się podniesiony w kasacji zarzut naruszenia zasady swobody zawierania umów (art. 11 KP), a w konsekwencji bezprzedmiotowy jest zarówno za- rzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz oparte na art. 415 KC żądanie naprawienia szkody. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================