I PKN 695/00

Wyrok z dnia 22 listopada 2001 r. I PKN 695/00 Pracodawca nie ma obowiązku rozwiązania umowy o pracę z pracowni- kiem nie będącym działaczem związkowym w celu zapewnienia stanowiska pracy dla pracownika, którego stosunek pracy podlega szczególnej ochronie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodo- wych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), gdy jego stanowi- sko pracy jest likwidowane. Przewodniczący SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Andrzej Kijowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2001 r. sprawy z po- wództwa Ryszarda B. i Roberta B. przeciwko „F.P.” Spółce z o.o. w K. o przywróce- nie do pracy, na skutek kasacji powoda Ryszarda B. od wyroku Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 30 maja 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z dnia 30 maja 2000 r. [...] oddalił ape- lację Ryszarda B. od wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 31 grudnia 1999 r. [...], oddalającego powództwo o przywrócenie do pracy w „F.P.” Spółce z o.o. w K. Sąd ustalił, że powód był zatrudniony u strony pozwanej od dnia 21 paździer- nika 1993 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku stolarza i świadczył pracę w wydziale maszynowym w zakładzie nr 2 w S. przy ul. J., gdzie obsługiwał maszynę do kołkowania. Od 1 marca 1998 r. jest członkiem Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność”. Jesienią 1998 r. w pozwanej Spółce podjęto działania zmierza- jące do likwidacji zakładu nr 2. W grudniu tego samego roku wypowiedziano umowy o pracę niektórym pracownikom wydziału maszynowego. Nie przedłużono umów o pracę zawartych na czas określony. O zamiarze likwidacji zakładu pracownicy wie- 2 dzieli już wiosną 1998 r. Zakład nr 2 w Słupsku zlikwidowano w czerwcu 1998 r. Wy- działy pianki i montażu zostały „w całości” przeniesione do zakładu nr 1 w K. Produk- cję wykonywaną w dziale maszynowym zlecono podwykonawcom spoza spółki. Do zakładu nr 1 przeniesiono pilarkę taśmową, szlifierkę, wiertarkę i piłę tarczową, które, „funkcjonując” przy modelarni, miały być wykorzystane do drobnych prac wymagają- cych obróbki ręcznej. Obsługę maszyn przeniesionych do zakładu nr 1 powierzono Marianowi W. i Jerzemu C., których stosunek pracy w chwili dokonywania zmiany warunków pracy podlegał ochronie, a po rezygnacji z pracy tego ostatniego - W.M. Obecnie wszystkie maszyny obsługuje Marian W. na jednej zmianie. W styczniu 1999 r. powodowi wypowiedziano dotychczasowe warunki pracy i płacy, proponując zatrudnienie na stanowisku szwacza - krojczego. Po wniesieniu odwołania od wypowiedzenia strona pozwana za zgodą powoda cofnęła wypowie- dzenie. W dniu 10 maja 1999 r. ponownie dokonano Ryszardowi B. wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy, wskazując jako jego przyczynę zmiany organizacyjne w dziale maszynowni. Powodowi zaproponowano stanowisko szycia głównego w systemie akordowym. W okresie przyuczenia do nowej pracy otrzymy- wałby wynagrodzenie według stawki 3,70 zł za godzinę i dodatek wyrównawczy. Za- kładowa Komisja NSZZ „Solidarność” oraz Zarząd Regionu Słupskiego NSZZ „Soli- darność” nie wyraziły zgody na zmianę warunków pracy i płacy powoda. Ryszard B. odmówił przyjęcia zaproponowanych warunków pracy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasa- dach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakła- du pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), po- woływanej dalej jako „ustawa o zwolnieniach grupowych”, pracodawca może wypo- wiedzieć warunki pracy pracownikowi, którego stosunek pracy jest chroniony szcze- gólnymi przepisami, jeżeli zatrudnienie takiego pracownika na zajmowanym stanowi- sku nie jest możliwe. W ocenie Sądu drugiej instancji, wypowiedzenie powodowi wa- runków pracy i płacy było uzasadnione i nie naruszało powołanego przepisu. Zakład nr 2 w S. uległ likwidacji. Zlikwidowano dział maszynowy i stanowisko powoda, a ma- szyna do kołkowania, którą powód obsługiwał nie została przeniesiona do zakładu nr 1 w K. Ryszard B. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawy naru- szenie przepisów postępowania, a to art. 233 § 1 KPC w związku z art. 391 KPC i art. 382 KPC oraz art. 328 § 2 KPC „polegające w szczególności na; - wadliwym 3 ustaleniu stanu faktycznego, nie znajdującym potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym: dotyczącym w szczególności okoliczności związanych z likwidacją sta- nowiska pracy powoda w świetle dokonywanych przez pozwanego zmian organiza- cyjnych związanych z likwidacją placówki pozwanej a nie wyłączenia czynności ob- jętych stanowiskiem pracy powoda z zakresu statutowych zadań pozwanej ”, „ pomi- nięciu przez Sąd dowodu z dokumentów - pism Komisji Zakładowej pozwanego za- wartych w aktach sprawy a dotyczących kręgu osób objętych szczególną ochroną trwałości stosunku pracy, prowadzących do wadliwych ustaleń, iż pracownicy C. i W. byli w dacie złożenia powodowi wypowiedzenia zmieniającego również pracownikami objętymi szczególną ochroną trwałości stosunku pracy, i to tym pracownikom nale- żało w pierwszej kolejności zapewnić stanowisko pracy, na którym wykonywać pracę mógł właśnie powód”, „ nienależytej ocenie dowodów wynikającej z braku wszech- stronnego rozważenia przez Sąd Okręgowy zebranego w sprawie materiału dowo- dowego”, a także naruszenie prawa materialnego, a mianowicie „wynikające z w/w uchybień dotyczących ustalenia stanu faktycznego, które doprowadziły w konse- kwencji do błędnego ustalenia o braku możliwości zatrudnienia powoda na dotych- czasowym stanowisku a w dalszej kolejności do uznania, że spełnione zostały prze- słanki z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28.12.1989 o grupowych zwolnieniach ..., uzasadniające w ocenie Sądu Okręgowego dokonane powodowi wypowiedzenie zmieniające, skutkujące oddaleniem apelacji powoda”, jego pełno- mocnik wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Są- dowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania lub o uchylenie zaskarżonego wy- roku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu „przy uwzględnieniu kosztów po- stępowania wg. norm przepisanych”. W uzasadnieniu skargi twierdzi się, że Sąd drugiej instancji nie rozważył ze- branego materiału dowodowego, nie dokonał własnej, samodzielnej i swobodnej oceny dowodów, a przyjmując ustalenia Sądu pierwszej instancji „powielił w tym za- kresie błędy Sądu Rejonowego”. Skarżący był zatrudniony od dnia 28 lipca 1998 r. na stanowisku stolarza - montażysty. Posiadał kwalifikacje do obsługi maszyn prze- niesionych z zakładu nr 2 w S. do zakładu nr 1 w K. Nie posiadał natomiast kwalifika- cji do wykonywania zaproponowanej pracy szwacza - krojczego, dotychczas wyko- nywanej tylko przez kobiety, a więc nie była to praca odpowiednia. Nadto, nie składał oświadczenia woli o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków pracy i wyna- 4 grodzenia, „wręcz przeciwnie w piśmie z dnia 08.06.99 do pozwanego jednoznacznie stwierdził, że nie będzie ustosunkowywał się do nowych warunków w związku ze skierowaniem sprawy do sądu”. W dacie składania powodowi oświadczenia woli M.W. i J.C. nie podlegali ochronie, gdyż okres ich ochrony upłynął 1 marca 1999 r. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, strona pozwana miała możliwość zatrudnienia Ryszarda B. na dotychczasowym stanowisku pracy, „albowiem nie uległo ono likwi- dacji, a jedynie zreorganizowano (fizycznie uległ likwidacji Zakład nr 2) dział maszy- nowni”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd wszechstronnie rozważył materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił. Wyprowadzonym wnioskom i sposobowi dochodzenia do nich nie można zasadnie zarzucić alogiczności. Dokonał niewadli- wych ustaleń, które stanowiły faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w za- skarżonym wyroku. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, Sąd nie ustalił, że stosunki pracy Mariana W. i Jerzego C. podlegały szczególnej ochronie w chwili do- konania wypowiedzenia warunków pracy i płacy Ryszardowi B. (10 maja 1999 r.); ustalił, że byli oni pracownikami szczególnie chronionymi w chwili likwidacji zakładu nr 2 w S. i w momencie dokonywania zmiany ich stosunków pracy (co znajduje po- twierdzenie w piśmie Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” z dnia 12 stycznia 1999 r.). W świetle dowodów, przede wszystkim dokumentów, nie może być kwestio- nowane ustalenie, że zakład nr 2 w S. został zlikwidowany w czerwcu 1998 r., a wraz z nim wydział maszynowy i stanowisko zajmowane przez skarżącego. W zakładzie nr 1 w K. nie utworzono wydziału maszynowego, a maszyny do kołkowania nie przenie- siono do modelarni. Reorganizacja zakładu pracy polegająca na likwidacji niektórych komórek or- ganizacyjnych i stanowisk pracy jest przyczyną, o której stanowi art. 1 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych. Skoro tak, zgodnie z art. 6 ust. 1 tejże ustawy, wypowie- dzenie skarżącemu - jako członkowi Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” - wa- runków pracy i płacy było uzasadnione i dopuszczalne. Pracodawca nie miał bowiem możliwości zatrudniania go na zajmowanym uprzednio stanowisku. Gdyby nawet przyjąć, że umowa o pracę zawarta w dniu 1 lipca 1999 r. określająca stanowisko pracy Ryszarda B. od 28 lipca 1998 r. jako „stolarz - montażysta”, na którą powołuje 5 się w kasacji, była prawnie skuteczna, to prawo nie nakłada na pracodawców obo- wiązku rozwiązywania umów o pracę z pracownikami nie będącymi działaczami związkowymi, po to by „pozyskać” stanowisko pracy dla pracownika, którego stosu- nek pracy podlega szczególnej ochronie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 79, poz. 854). Przepis tej treści byłby oczywiście sprzeczny z zasadą niedyskryminacji ze względu na przynależność związkową (art. 113 KP). Zaproponowane przez pracodawcę warunki pracy i płacy przyjęli inni pracow- nicy likwidowanego zakładu; nie przyjął ich skarżący. Sąd prawidłowo bowiem ocenił fragment pisma Ryszarda B. z dnia 8 czerwca 1999 r., że nie będzie się on ustosun- kowywał do nowych warunków pracy w związku ze skierowaniem sprawy do sądu, jako oświadczenie woli o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków pracy i płacy. Pośrednio na jego trafność wskazuje treść kasacji, w której stanowisko szwa- cza - krojczego traktuje się z niejakim niesmakiem, jako przeznaczone wprawdzie „dotychczas”, ale jednak „tylko” dla kobiet. Podzielić należy pogląd pełnomocnika skarżącego, że lakoniczne uzasadnie- nie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom z art. 328 KPC. Nie miało to jed- nak wpływu na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie przepisom postępowania sta- nowi uzasadnioną podstawę kasacji (art. 3931 pkt 2 KPC). Sąd drugiej instancji nie prowadził samodzielnego postępowania dowodowego, uznając, że materiał dowo- dowy zebrany w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wystarcza do rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Podzielił też bez zastrzeżeń faktyczną podstawę wyroku za- skarżonego apelacją, korygując jedynie jego podstawę prawną. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================