I PKN 680/00

Sąd Najwyższy2001-11-22
SAOSPracyrozwiązanie stosunku pracyWysokanajwyższy
wypowiedzenierestrukturyzacjapozornośćzakres czynnościsłuszny interes pracownikacofnięcie pozwuodszkodowanieSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy, uznając, że zmiana nazwy stanowiska pracy bez zmiany zakresu czynności nie uzasadnia wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Powódka, wieloletnia pracownica, otrzymała wypowiedzenie zmieniające warunki pracy w związku z restrukturyzacją zakładu, która miała polegać na likwidacji jej stanowiska. Sąd Okręgowy uznał wypowiedzenie za bezzasadne, stwierdzając, że zmiana nazwy stanowiska była pozorna, a zakres czynności pozostał ten sam. Pracodawca wniósł kasację, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa pracy oraz naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących cofnięcia pozwu. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że ocena naruszenia słusznego interesu pracownika przy cofnięciu pozwu jest obiektywna, a podana przyczyna wypowiedzenia była pozorna.

Sprawa dotyczyła pracownicy, która otrzymała wypowiedzenie zmieniające warunki pracy w związku z restrukturyzacją zakładu. Pracodawca twierdził, że stanowisko powódki zostało zlikwidowane, jednak Sąd Okręgowy uznał tę reorganizację za pozorną, ponieważ zakres czynności na nowym stanowisku był tożsamy z poprzednim. W związku z tym Sąd Okręgowy zasądził od pracodawcy odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Pracodawca wniósł kasację, kwestionując zarówno ocenę prawną dotyczącą pozorności reorganizacji, jak i proceduralne aspekty cofnięcia pozwu przez pracownicę. Sąd Najwyższy oddalił kasację. W uzasadnieniu podkreślono, że ocena dopuszczalności cofnięcia pozwu przez pracownika powinna być dokonywana obiektywnie, a nie przez pryzmat subiektywnej świadomości pracownika. Ponadto, Sąd Najwyższy potwierdził, że podana przez pracodawcę przyczyna wypowiedzenia (restrukturyzacja i zmiany organizacyjne) była pozorna, ponieważ faktycznie nie doszło do likwidacji stanowiska pracy ani istotnej zmiany zakresu obowiązków. Argumenty pracodawcy dotyczące absencji chorobowej czy konfliktowego charakteru pracownicy nie mogły być uwzględnione, gdyż nie zostały wskazane jako przyczyna wypowiedzenia w formalnym oświadczeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, cofnięcie pozwu może być uznane za niedopuszczalne, jeśli narusza słuszny interes pracownika, co sąd ocenia obiektywnie.

Uzasadnienie

Sąd ocenia dopuszczalność cofnięcia pozwu w kontekście słusznego interesu pracownika, biorąc pod uwagę zasadność jego roszczenia. Ocena ta jest obiektywna i nie zależy od subiektywnej świadomości pracownika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Danuta B.

Strony

NazwaTypRola
Danuta B.osoba_fizycznapowódka
Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe Zakład Mostowy w J.G.spółkapozwany

Przepisy (5)

Główne

KPC art. 203 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

KPC art. 469

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, sprzeciwu lub środka odwoławczego oraz zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia za niedopuszczalne także wówczas, gdyby czynność ta naruszała słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego.

KP art. 42

Kodeks pracy

Reguluje wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy.

KP art. 45

Kodeks pracy

Określa skutki wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę, w tym prawo do odszkodowania.

Pomocnicze

Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 art. 10 § ust. 3 i 4

Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw

Dotyczy rozwiązywania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana nazwy stanowiska pracy przy zachowaniu tożsamego zakresu czynności nie stanowi uzasadnionej przyczyny wypowiedzenia zmieniającego z powodu restrukturyzacji. Cofnięcie pozwu przez pracownika może być uznane za niedopuszczalne, jeśli narusza jego słuszny interes, co sąd ocenia obiektywnie. Przyczyna wypowiedzenia musi być rzeczywista i konkretna, a nie pozorna lub ogólnikowa.

Odrzucone argumenty

Argumentacja pracodawcy oparta na domniemanej wiedzy pracownicy o prawie pracy i jej świadomości działania wbrew własnym interesom przy cofnięciu pozwu. Argumentacja pracodawcy dotycząca prawa doboru kadr, swobody polityki kadrowej, absencji chorobowej i konfliktowego charakteru pracownicy, która nie została wskazana jako przyczyna wypowiedzenia.

Godne uwagi sformułowania

Ocena sądu, czy cofnięcie pozwu nie narusza słusznego interesu pracownika [...] dokonywana jest w płaszczyźnie obiektywnej Zmiana nazwy stanowiska pracy, przy zachowaniu zakresu czynności, nie uzasadnia wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy, polegających na zmianach organizacyjnych związanych z restrukturyzacją zakładu. Przyczyna wypowiedzenia była pozorna (nierzeczywista).

Skład orzekający

Barbara Wagner

przewodniczący

Katarzyna Gonera

sprawozdawca

Andrzej Kijowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy, ocena pozorności reorganizacji, dopuszczalność cofnięcia pozwu przez pracownika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany nazwy stanowiska bez zmiany zakresu czynności w kontekście restrukturyzacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące wypowiedzeń zmieniających i pozornych reorganizacji, co jest częstym problemem w praktyce. Podkreśla obiektywną ocenę sądu w sprawach pracowniczych.

Czy zmiana nazwy stanowiska pracy to legalne zwolnienie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

odszkodowanie: 6412,5 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 22 listopada 2001 r. I PKN 680/00 1. Ocena sądu, czy cofnięcie pozwu nie narusza słusznego interesu pra- cownika (art. 496 KPC), dokonywana jest w płaszczyźnie obiektywnej - w kon- frontacji z oceną zasadności roszczeń pracownika, a nie w płaszczyźnie su- biektywnej - przez odwołanie się do domniemanej wiedzy pracownika o prawie pracy lub rozważenia, czy pracownik cofając pozew miał świadomość, że działa wbrew swoim interesom. 2. Zmiana nazwy stanowiska pracy, przy zachowaniu zakresu czynności, nie uzasadnia wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy, polegających na zmianach organizacyjnych związanych z restrukturyza- cją zakładu. Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Andrzej Kijowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2001 r. sprawy z po- wództwa Danuty B. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Polskim Kolejom Państwowym Zakładowi Mostowemu w J.G. o odszkodowanie i wyrównanie wyna- grodzenia, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 23 maja 2000 r. [,,,] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Jeleniej Górze wyrokiem z 8 lipca 1999 r. w spra- wie z powództwa Danuty B. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Polskie Ko- leje Państwowe Zakładowi Mostowemu w J.G.: I. umorzył postępowanie w części do- tyczącej uznania wypowiedzenia warunków pracy za bezskuteczne, II. odrzucił po- zew w części dotyczącej zasądzenia dodatku funkcyjnego za okres od 1 lipca 1998 r. 2 do 19 stycznia 1999 r. i III. oddalił w pozostałej części powództwo o zasądzenie do- datku funkcyjnego za dalszy okres. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona w przedsiębiorstwie PKP od 1959 r., w tym od 1 maja 1988 r. na stanowisku kierownika referatu do spraw pra- cowniczo-socjalnych Oddziału Mostowego w J.G., od 2 marca 1998 r. z wynagrodze- niem 900 złotych miesięcznie według 14 grupy uposażenia w stawce 12 oraz dodat- kiem funkcyjnym w kwocie 75 złotych ze szczebla 2 w stawce 1. Od 1998 r. w przed- siębiorstwie PKP były dokonywane przekształcenia organizacyjne. Z dniem 1 lipca 1998 r. dotychczasowe Oddziały Mostowe zostały przekształcone w Zakłady Mosto- we. Pismem z 24 czerwca 1998 r. powiadomiono powódkę, że od 1 lipca 1998 r. sta- nie się pracownikiem Zakładu Mostowego w J.G. bez zmiany wynagrodzenia i do- tychczasowego miejsca pracy. Zarządzeniem nr 2/98 dyrektor Okręgu Infrastruktury Kolejowej w W. zatwierdził nowy, szczegółowy regulamin organizacyjny Zakładu Mo- stowego w J.G. W okresie od 6 do 24 lipca 1998 r. powódka przebywała na urlopie wypoczynkowym, a bezpośrednio po jego zakończeniu od 25 lipca do 4 października 1998 r. korzystała ze zwolnienia lekarskiego. W połowie lipca 1998 r. stanowisko na- czelnika działu do spraw pracowniczych w pozwanym Zakładzie Mostowym powie- rzono Zenonowi P. z wynagrodzeniem zasadniczym 900 złotych według 18 grupy uposażenia w stawce 4 oraz dodatkiem funkcyjnym w kwocie 225 złotych w szczeblu 4 w stawce 1. W dniu 13 lipca 1998 r. strona pozwana wystąpiła do zakładowych or- ganizacji związkowych o wyrażenie zgody na powierzenie powódce stanowiska na- czelnika działu do spraw ekonomicznych i finansowo-księgowych lub naczelnika działu gospodarki materiałowej lub samodzielnego stanowiska do spraw obronnych. W dniu 21 lipca 1998 r. sporządzono pismo, w którym zaproponowano powódce do wyboru trzy oferty pracy: naczelnika działu gospodarki materiałowej, radcy k.p. w dziale ekonomicznym i finansowo-księgowym oraz radcy k.p. w dziale gospodarki materiałowej. Pismo to nie zostało doręczone powódce z powodu jej choroby. W pierwszym dniu pracy po zwolnieniu lekarskim, 5 października 1998 r., powódka otrzymała, „w związku z likwidacją jej stanowiska pracy i w oparciu o przepis § 8 Paktu Gwarancji Pracowniczych z 19 marca 1998 r.”, pismo z trzema ofertami pracy: radcy k.p. w wieloosobowym stanowisku do spraw gospodarki materiałowej z dodat- kowymi czynnościami koordynatora tego stanowiska, radcy k.p. w dziale ekonomicz- nym i finansowo-księgowym, radcy k.p. w wieloosobowym stanowisku do spraw go- spodarki materiałowej z dodatkowymi czynnościami dotyczącymi spraw obronnych z 3 wynagrodzeniem w dotychczasowej wysokości. Powódka miała oświadczyć się co do powyższej oferty w ciągu 30 dni od doręczenia pisma. W dniu 9 października 1998 r. powódka wystąpiła do Sądu Pracy o przywrócenie jej na stanowisko naczelnika wy- działu do spraw pracowniczych i socjalnych oraz zasądzenie wyrównania dodatku funkcyjnego za okres od 1 lipca 1998 r. do dnia wyrokowania. Wyrokiem z 19 stycz- nia 1999 r. powództwo w tej sprawie zostało oddalone. Od połowy listopada 1998 r. powódka na polecenie dyrektora przez 3 miesiące pełniła funkcję koordynatora pracy w wieloosobowym stanowisku pracy do spraw gospodarki materiałowej z dotychcza- sowym wynagrodzeniem i dodatkiem funkcyjnym. Pismem z 29 stycznia 1999 r. strona pozwana wypowiedziała powódce warunki umowy o pracę, w zakresie stano- wiska pracy, z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który miał upłynąć 30 kwietnia 1999 r. Po tej dacie zaproponowano powódce stanowisko pracy radcy k.p. bez zmiany wysokości wynagrodzenia. Z dniem 15 kwietnia 1999 r. strony rozwiązały stosunek pracy na mocy porozumienia stron w związku z przejściem po- wódki na emeryturę. Powódka cofnęła - za zgodą strony pozwanej - pozew w części dotyczącej uznania wypowiedzenia warunków pracy za bezskuteczne. Liczba pra- cowników strony pozwanej zmniejszyła się od grudnia 1998 r. do lutego 1999 r. o pięć osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W tych okoliczno- ściach Sąd Rejonowy odrzucił pozew w części dotyczącej wyrównania dodatku funk- cyjnego za okres od 1 lipca 1998 r. do 19 stycznia 1999 r. z powodu powagi rzeczy osądzonej (art. 199 § 1 pkt 2 KPC), oddalił powództwo o wyrównanie dodatku funk- cyjnego za okres od 20 stycznia do 15 kwietnia 1999 r., uznając roszczenie w tej części za bezzasadne i umorzył postępowanie co do roszczenia o uznanie wypowie- dzenia za bezskuteczne. Sąd ocenił, że do 21 stycznia 1999 r. pomiędzy stronami formalnie obowiązywała dotychczasowa umowa o pracę, natomiast po tym dniu po- wódka przyjęła zaproponowane jej stanowisko radcy k.p. i wynagrodzenie, w związku z czym od tej chwili strony łączyła umowa o pracę na warunkach określonych w piś- mie z 29 stycznia 1999 r. Sąd Rejonowy ocenił cofnięcie przez powódkę pozwu za dopuszczalne i prawnie skuteczne. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro- kiem z 23 maja 2000 r. w wyniku apelacji powódki zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w punkcie I w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz po- wódki kwotę 6.412,50 złotych z ustawowymi odsetkami tytułem odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia w związku z dokonaniem przez pozwa- 4 nego pracodawcę bezzasadnego wypowiedzenia warunków pracy (wypowiedzenia zmieniającego). W pozostałej części - co do wyrównania dodatku funkcyjnego - ape- lacja powódki została oddalona. Sąd Okręgowy przede wszystkim stwierdził, że cofnięcie pozwu przez powód- kę (w części dotyczącej uznania wypowiedzenia warunków pracy za bezskuteczne) naruszało zasady współżycia społecznego oraz słuszny interes pracownika. Powód- ka od początku kwestionowała zasadność wypowiedzenia jej warunków umowy o pracę i nawet jeśli złożyła oświadczenie potraktowane przez Sąd Rejonowy jako cof- nięcie pozwu (w brzmieniu: „W części dotyczącej uznania wypowiedzenia za bez- skuteczne cofam pozew.”), to w konfrontacji z jej bezpośrednio wcześniejszym oświadczeniem (z którego wynika, że nadal wnosi „o ustalenie, że wypowiedzenia te były bezpodstawne” oraz że żąda tego ustalenia, ponieważ chciałaby odchodząc z zakładu „zachować twarz”), a także ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowo- dowym, Sąd ten powinien był uznać cofnięcie pozwu za niedopuszczalne na podsta- wie art. 469 KPC oraz art. 203 § 4 KPC. Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro pozwany pracodawca wypowiedział powódce warunki pracy powołując się na reorganizację, w wyniku której miało dojść do likwidacji stanowiska powódki, a która - w ocenie Sądu drugiej instancji - była reorganizacją pozorną, to cofnięcie pozwu przez powódkę w zakresie uznania za bezskuteczne wypowiedzenia jej warunków pracy narusza istotny interes pracownika oraz zasady współżycia społecznego. Porównując zakresy czynności kierownika referatu do spraw pracowniczych oraz naczelnika działu do spraw pracowniczych, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że likwidacja stanowi- ska pracy zajmowanego przez powódkę nosi cechy pozorności, albowiem zakres czynności naczelnika działu jest tożsamy w swej istocie z zakresem czynności na stanowisku kierownika referatu. Pewne czynności są jedynie bardziej nowocześnie nazwane, z wykorzystaniem zmienionej, powszechnie obecnie używanej terminologii, ale w istocie oba te zakresy czynności pokrywają się wzajemnie co do określonych kompetencji i obowiązków osób zatrudnionych na porównywanych stanowiskach. Sąd Okręgowy ocenił, że dokonanie przez pozwanego pracodawcę wypowiedzenia zmieniającego nie było uzasadnione, a zatem powódce przysługuje odszkodowanie (zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 9 listopada 1990 r., III PZP 19/90, OSNC 1991 z. 5-6, poz. 62). Skoro strona pozwana dokonała wypowiedzenia zmieniającego nie mając do tego podstaw, wskazując w uzasadnieniu wypowiedzenia zmieniające- go przyczyny pozorne (nierzeczywiste), to dokonała wypowiedzenia z naruszeniem 5 prawa, a powódce przysługuje odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wyna- grodzenia. W związku z rozwiązaniem stosunku pracy łączącego strony i przejściem powódki na emeryturę, powództwo o uznanie wypowiedzenia warunków pracy za bezskuteczne przekształciło się w powództwo o odszkodowanie. Powódce nie przy- sługuje natomiast wyrównanie dodatku funkcyjnego i w tym zakresie jej apelacja zo- stała oddalona. Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w części zasądzającej na rzecz powód- ki odszkodowanie w kwocie 6.412,50 zł wniosła strona pozwana. Jako podstawy ka- sacji skarżąca wskazała: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 42 KP w związku z art. 45 KP w wyniku przyjęcia, że przyczyny dokonanego przez stronę pozwaną wypowiedzenia warunków pracy i płacy powódki były pozorne, 2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 203 KPC w związku z art. 469 KPC, przez „błędne uznanie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 203 § 4 KPC uzasadniające skuteczne cofnięcie pozwu” przez powódkę. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w zaskarżonej części ewentu- alnie o uchylenie wyroku w części objętej kasacją i przekazanie sprawy do ponowne- go rozpoznania przez Sąd drugiej instancji lub uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji w części objętej kasacją i przekazanie sprawy Są- dowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 203 KPC w związku z art. 469 KPC, strona pozwana powołała się na to, że po pierwsze - ocena Sądu drugiej instancji co do tego, iż Sąd pierwszej instancji niedo- statecznie wnikliwie zbadał przesłanki z art. 203 KPC, jest „ustaleniem błędnym”, po- nieważ postępowanie prowadzone przez Sąd Rejonowy było „bardzo wnikliwe i do- głębne”, po drugie - powódka jest osobą wykwalifikowaną w prawie pracy (ze względu na wieloletnie pełnienie obowiązków kierownika kadr), a ponadto prowadzi wiele procesów przeciwko pozwanemu byłemu pracodawcy. Żaden z tych argumentów nie uzasadnia tezy, że oceniając cofnięcie przez powódkę pozwu (w części dotyczącej uznania za bezskuteczne wypowiedzenia wa- runków pracy) jako niedopuszczalne i przez to nieskuteczne, Sąd Okręgowy naruszył 6 art. 469 KPC w związku z art. 203 § 4 KPC (bo o zastosowanie jedynie tego przepisu w istocie chodzi, nie zaś całego art. 203 KPC). Zgodnie z art. 203 § 4 KPC, sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Z kolei zgodnie z art. 469 KPC Sąd uzna zawarcie ugody, cofnięcie pozwu, sprzeciwu lub środka odwoławcze- go oraz zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia za niedopuszczalne także wów- czas, gdyby czynność ta naruszała słuszny interes pracownika lub ubezpieczonego. W rozpoznawanej sprawie rozważenia i rozstrzygnięcia wymagało przede wszystkim to, czy cofnięcie przez powódkę pozwu nie naruszało jej słusznego intere- su jako pracownika. Wbrew twierdzeniom uzasadnienia kasacji, Sąd pierwszej in- stancji nie poświęcił temu zagadnieniu należytej uwagi, a z pewnością zawarte w uzasadnieniu wyroku tego Sądu rozważania w kwestii dopuszczalności i przez to skuteczności cofnięcia pozwu nie mogą być uznane za „bardzo wnikliwe i dogłębne”, ponieważ ograniczyły się jedynie do przytoczenia adekwatnych przepisów prawa (art. 355 KPC w związku z art. 203 KPC i art. 469 KPC) oraz do stwierdzenia, że cofnięcie pozwu było dopuszczalne, ponieważ nie było sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego, nie prowadziło do obejścia prawa ani nie godziło w interes pracownika. W istocie Sąd Rejonowy nie rozważył, czy cofnięcie pozwu przez po- wódkę nie narusza jej słusznego interesu jako pracownika, ponieważ nie oceniał za- sadności bądź bezzasadności jej żądania o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia jej warunków umowy o pracę (wypowiedzenia zmieniającego) w świetle zgromadzo- nego materiału dowodowego oraz przepisów regulujących instytucję wypowiedzenia zmieniającego. Dopiero Sąd Okręgowy poddał ocenie dopuszczalność cofnięcia po- zwu przez powódkę w kontekście jej słusznego interesu zestawionego z przyjętą za- sadnością jej roszczenia o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy. Kasacja skutecznie tej oceny nie zwalcza, nie przedstawia bowiem żadnych argumentów natury jurydycznej co do tego, że Sąd Okręgowy błędnie uznał cofnięcie pozwu za niedopuszczalne ze względu na to, że czynność ta naruszała słuszny inte- res pracownika. Z kolei argument skarżącej odwołujący się do domniemanej wiedzy powódki o prawie pracy (jako długoletniej kierowniczki działu kadr oraz osoby prowa- dzącej osobiście szereg procesów) jest niezrozumiały, ponieważ ocena co do tego, czy cofnięcie pozwu nie narusza słusznego interesu pracownika dokonywana jest 7 przez sąd w płaszczyźnie obiektywnej - sąd nie ocenia przy tym, czy pracownik miał świadomość, że cofając pozew działa wbrew swoim interesom, czy też tej świado- mości nie miał. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 42 KP w związku z art. 45 KP, skarżąca wskazała, że wypowiedzenie zmieniające warunki umowy o pracę (powódce zapro- ponowano inne stanowisko bez zmiany wysokości wynagrodzenia) zostało dokonane skutecznie pod względem formalnym i było uzasadnione pod względem merytorycz- nym, wynikało z przesunięć kadrowych u pracodawcy w ramach racjonalizacji za- trudnienia oraz z prawa pracodawcy do samodzielnego kształtowania polityki kadro- wej. W przypadku powódki zaproponowane jej warunki pracy i płacy były w całości adekwatne do jej kwalifikacji i stażu pracy. Skarżąca podniosła w kasacji, że pozwa- ny pracodawca wziął także pod uwagę wysoką absencję chorobową powódki oraz jej konfliktowy charakter, które to okoliczności spowodowały utratę zaufania do niej, ko- niecznego do pełnienia ważnego stanowiska kierownika referatu, a po restrukturyza- cji naczelnika działu do spraw pracowniczych. Przedstawione uzasadnienie zarzutu naruszenia wskazanych w kasacji prze- pisów prawa materialnego jest oderwane od ustalonego przez Sąd Okręgowy stanu faktycznego oraz okoliczności, które zaważyły na ocenie tego Sądu, że wypowie- dzenie powódce warunków pracy było nieuzasadnione, a wskazana w wypowiedze- niu przyczyna zmiany warunków pracy - pozorna (nierzeczywista). Przyczyną wypowiedzenia powódce dotychczasowych warunków umowy o pracę w części dotyczącej stanowiska pracy, wskazaną w oświadczeniu pracodawcy, była restrukturyzacja zakładu pracy i związane z tym zmiany organizacyjne. Jako podstawę prawną wypowiedzenia pracodawca wskazał art. 42 KP w związku z art. 10 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywa- nia z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Sąd Okręgowy ustalił, że nie doszło do likwidacji stanowiska pracy powódki, zmieniła się jedynie jego nazwa - z kierownika referatu do spraw pracowniczych na naczelnika działu do spraw pracowniczych - o czym świadczy analogiczny (a nawet tożsamy) zakres czynności na obu tych stanowiskach. Wobec tego Sąd przyjął, że reorganizacja, w wyniku której miało rzekomo dojść do likwidacji stanowiska powód- ki, była reorganizacją pozorną. Ostatecznie Sąd ocenił, że podana przyczyna wypo- wiedzenia - zmiany organizacyjne związane z restrukturyzacją zakładu - nie może 8 stanowić uzasadnionej przyczyny wypowiedzenia, ponieważ jest w odniesieniu do stanowiska pracy zajmowanego przez powódkę przyczyną nierzeczywistą, pozorną. W kasacji nie kwestionuje się w żaden sposób ustalenia faktycznego Sądu Okręgowego, że zakresy czynności dla obydwu wymienionych stanowisk - kierow- nika referatu i naczelnika działu do spraw pracowniczych - były tożsame oraz że poza zmianą nazwy tego stanowiska pracy nic istotnego się nie zmieniło w warun- kach zatrudnienia. Ustalenia te należy zatem uznać za wiążące i miarodajne dla oceny prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Jednocześnie kasacja sku- tecznie nie podważa argumentacji materialnoprawnej, która legła u podstaw roz- strzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, a nawiązuje bezpośrednio do doko- nanych ustaleń faktycznych. Podane w kasacji okoliczności - z jednej strony prawo doboru kadr przez pracodawcę oraz swoboda polityki kadrowej, a z drugiej wysoka absencja chorobowa powódki, jej konfliktowy charakter powodujący utratę zaufania do niej ze strony pracodawcy - nie mogły zostać uwzględnione ani w postępowaniu apelacyjnym przez Sąd drugiej instancji, ponieważ wykraczały poza przyczynę wy- powiedzenia zmieniającego wskazaną w oświadczeniu pracodawcy (art. 30 § 4 KP), przez co nie miały w postępowaniu sądowym doniosłości prawnej, ani w postępowa- niu kasacyjnym przez Sąd Najwyższy, ponieważ wykraczały poza podstawę faktycz- ną zaskarżonego wyroku, którą Sąd Najwyższy jest związany przy rozpoznawaniu kasacji (art. 39311 KPC). W kasacji nie twierdzi się, że doszło do likwidacji stanowiska powódki. W ogóle nie ma w kasacji nawiązania ani do przyczyn wypowiedzenia wskazanych przez pracodawcę (restrukturyzacja zakładu pracy i związane z tym zmiany organi- zacyjne), ani do oceny Sądu Okręgowego co do tego, że przyczyny te były pozorne i nierzeczywiste. Argumentacja kasacji dodatkowo tę ocenę Sądu Okręgowego po- twierdza, skoro podaje rzeczywiste - zdaniem skarżącego pracodawcy - przyczyny wypowiedzenia, mające je uzasadniać (absencję chorobową, konfliktowy charakter powódki, utratę zaufania do niej ze strony pracodawcy, kwalifikacje nie odpowiada- jące wymaganiom stawianym osobie zajmującej stanowisko naczelnika działu do spraw pracowniczych), różniące się jednak od tych wskazanych w piśmie wypowia- dającym warunki pracy. Gdyby pracodawca wskazał te okoliczności jako przyczyny wypowiedzenia zmieniającego w swoim oświadczeniu pisemnym (podając na przy- kład: absencję chorobową, utratę zaufania do powódki, brak predyspozycji lub kwali- fikacji do zajmowania stanowiska naczelnika działu do spraw pracowniczych, nie- 9 przydatność do pracy na dotychczasowym stanowisku w nowej sytuacji ekonomicz- nej lub w związku z podwyższeniem wymagań wobec zatrudnionej na nim osoby), wówczas podlegałyby one ustaleniu i ocenie w procesie. Skoro jednak pracodawca wskazał zupełnie inną przyczynę, a przyczyna ta okazała się nieuzasadniona, bo była nieprawdziwa, pozorna, nierzeczywista, to zastosowanie przez Sąd Okręgowy art. 45 KP w związku z art. 42 KP jest prawidłowe. Kasacja nie zawiera zarzutów naruszenia przepisów art. 10 ust. 3 i 4 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczegól- nych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczą- cych zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw, a tu tkwi sedno sprawy - w oce- nie, czy doszło do przekształceń organizacyjnych uzasadniających wypowiedzenie zmieniające. W odpowiedzi na pozew pozwany pracodawca twierdził, że doszło do likwidacji stanowiska pracy powódki. W oświadczeniu o wypowiedzeniu nie podano jednak jako przyczyny likwidacji stanowiska pracy. Sąd Okręgowy ustalił - wiążąco - że likwidacja stanowiska nie miała miejsca. Samo powołanie się przez pracodawcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu na art. 10 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. nie było wystarczające, bo w wypowiedzeniu powinna być podana jego przyczyna zrozumiała dla pracownika i obiektywnie sprawdzalna, czego nie może zastąpić przytoczenie określonych przepisów prawa, nieczytelnych dla pracownika w znanym mu kontekście faktycznym. Okoliczność ta ma jednak marginalne znaczenie, ponie- waż w kasacji nie podnosi się zarzutu naruszenia wskazanych przepisów ustawy z 28 grudnia 1989 r. Mając na uwadze wskazane okoliczności, Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 39312 KPC. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI