I PKN 658/98

Wyrok z dnia 11 maja 1999 r. I PKN 658/98 Zgodnie z art. 36 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjona- riuszy pożarnictwa (Dz.U. Nr 50, poz. 321 ze zm.) droga sądowa była wyłączona tylko co do decyzji w sprawach nawiązania i zmiany stosunku służbowego oraz zwolnienia ze służby. Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 1999 r. sprawy z powództwa Jana R. przeciwko Ministerstwu Gospodarki w W. o ustalenie i odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 11 maja 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro- kiem z dnia 11 maja 1998 r. oddalił apelację powoda Jana R. od wyroku Sądu Rejo- nowego-Sądu Pracy dla Warszawy-Pragi z dnia 5 grudnia 1996 r. [...], oddalającego powództwo o wydanie świadectwa pracy potwierdzającego okres pozostawania w dyspozycji operacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej Wspólnoty Energetyka i Węgiel Brunatny w okresie od 31 stycznia 1988 r. do 2 czerwca 1991 r. oraz o zasądzenie odszkodowania z tytułu niewypłaconego w tym okresie wynag- rodzenia wraz z ustawowymi odsetkami. W sprawie tej ustalono, że powód był zat- rudniony w [...] Przedsiębiorstwie Budownictwa Węglowego w G. od 1 grudnia 1987 r. do 31 stycznia 1988 r. jako starszy instruktor. Następnie został przekazany do dys- pozycji Głównego Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej Wspólnoty Energetyka i Węgiel Brunatny w celu podjęcia pracy w Zakładzie Energetycznym w G. Do podję- cia tego zatrudnienia nie doszło. W tym czasie „aż do 30.09.1990 r.” powód pracował 2 na 1/2 etatu na stanowisku cywilnym specjalisty technicznego ds. przeciwpożaro- wych w Biurze Projektów Przemysłu Hutniczego „B.” w G. Nie łączył go nigdy stosu- nek pracy ze Wspólnotą Energetyka i Węgiel Brunatny. Dopiero od 3 kwietnia 1991 r. podjął zatrudnienie jako starszy inspektor w Komendzie Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w G. Powód zgłaszał roszczenie o ustalenie ciągłości służby, które zostało odrzu- cone postanowieniem z dnia 9 listopada 1994 r. przez Sąd Rejonowy w Gliwicach z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lutego 1995 r. odrzucił jego skargę o naka- zanie Ministrowi Przemysłu i Handlu zaliczenia mu spornego okresu do okresu służby w jednostkach pożarnictwa. Na tle takich ustaleń Sąd drugiej instancji przyjął, że powoda nie łączył stosunek pracy ze Wspólnotą Energetyka i Węgiel Brunatny, ani z jej następcą prawnym pozwanym Ministerstwem Gospodarki w W. Sąd ten uznał, że roszczenie odszkodowawcze powoda ma charakter cywilny, a po stronie pozwanej nie wystąpił element winy, jako przesłanka odpowiedzialności cywilnej. W szczególności powodowi nikt nie obiecywał zatrudnienia w okresie pozostawania w dyspozycji Głównego Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej Wspólnoty Energetyka i Węgiel Brunatny. Jego pracodawcą miał być Zakład Energetyczny w G., w którym nie uzyskał zatrudnienia z braku etatów. Sąd Wojewódzki przyjął, że roszczenie odszkodowawcze powoda w istocie rzeczy jest roszczeniem dotyczącym konsek- wencji przeniesienia mianowanego funkcjonariusza pożarnictwa, a sprawy z zakresu służby są wyłączone spod kognicji sądu pracy. Kasacja powoda została skierowana przeciwko części wyroku „oddalającej apelację w kwestii nieuwzględnienia żądania powoda zasądzenia odszkodowania w wysokości 120.000 zł z tytułu niewypłacania mu wynagrodzenia za pracę przez okres 40 miesięcy”. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego - przez błędną wykładnię art. 28, 32 i 36 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjo- nariuszy pożarnictwa (Dz.U. Nr 50, poz. 321 ze zm.) oraz § 2 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 marca 1975 r. w sprawie zasad pełnienia służby, co doprowadziło do wadliwego ustalenia, że powoda nie łączył stosunek pracy z po- przednikiem prawnym strony pozwanej. Nadto zarzucił naruszenie przepisów postę- powania - art. 5, 316 § 1, 233 § 1, 477 KPC oraz art. 242 KP, co prowadziło do sze- regu istotnych uchybień proceduralnych i do błędnego przyjęcia, że roszczenie po- woda ma charakter cywilnoprawny. Zdaniem skarżącego, w spornym okresie z po- 3 wodem nie rozwiązano stosunku służbowego funkcjonariusza pożarnictwa, stąd jego pozostawanie w dyspozycji było pełnieniem służby pożarniczej. Ponieważ dopiero w 1996 r. powód dowiedział się, że sporny okres nie został mu zaliczony do uprawnień emerytalnych, to obowiązujący wówczas art. 292 § 1 KP pozwalał sądowi pracy na nieuwzględnienie okresu przedawnienia, skoro powód wielokrotnie zabiegał w ko- mendach straży pożarnych o uwzględnienie mu tego okresu jako służby pożarniczej. Żądanie wynagrodzenia za okres pozostawania w służbie miało otwartą drogę sądo- wą przed sądem pracy na podstawie art. 36 dekretu o służbie funkcjonariuszy pożar- nictwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w grani- cach kasacji, która została skierowana przeciwko zaskarżonemu wyrokowi w części oddalającej apelację w kwestii nieuwzględnienia powództwa o zasądzenie „odszko- dowania” z tytułu niewypłacenia powodowi wynagrodzenia za pracę za okres 40 mie- sięcy. Wstępnie należało sygnalizować brak podstaw do formułowania roszczeń odszkodowawczych ze stosunku służbowego powoda, któremu nie wyrządzono szkody, ale któremu nie wypłacano uposażenia z tytułu pozostawania w stosunku służbowym funkcjonariusza pożarnictwa, jaki - jego zdaniem - nie został rozwiązany zgodnie z przepisami obowiązującego w spornym okresie dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz.U. Nr 50, poz. 321 ze zm., powo- ływanego dalej jako pragmatyka pożarnicza). W konsekwencji powód miał roszcze- nia o comiesięczne uposażenia za okres pozostawania w stosunku służbowym, któ- rych mógł dochodzić przed upływem 3 letniego okresu ich przedawnienia (art. 291 § 1 KP w związku z art. 48 pragmatyki pożarniczej). Skarżący prawidłowo argumentował, że zgodnie z treścią art. 36 tej pragmaty- ki droga sądowa dla funkcjonariuszy pożarnictwa była wyłączona tylko co do zam- kniętego katalogu decyzji służbowych w sprawach nawiązania, zmian stosunku służbowego lub zwolnienia ze służby. W pozostałych sprawach ze stosunku służbo- wego funkcjonariuszom pożarnictwa przysługiwała droga sądowa - wobec norma- tywnego nakazu stosowania przepisów Kodeksu pracy w sprawach nie uregulowa- nych dekretem (art. 48 pragmatyki pożarniczej). Właśnie dyrektywa bezpośredniego 4 stosowania przepisów Kodeksu pracy do uposażeń służbowych powodowała, iż po- wód mógł ich dochodzić za okres nieprzedawniony. Natomiast jego przedawnione roszczenia uposażeniowe nie mogły być uwzględnione. Wobec złożenia pozwu o zapłatę tych świadczeń dopiero w dniu 19 czerwca 1996 r. nie było żadnych podstaw prawnych do nieuwzględnienia upływu okresów przedawnienia tych roszczeń za okres od 31 stycznia 1988 r. do 2 czerwca 1991 r., albowiem opóźnienie w ich dochodzeniu było nadmierne, a powód nie wyka- zał wyjątkowych okoliczności, które mogły je usprawiedliwić (art. 292 § 2 KP w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie). Przeciwnie, powód na drodze sądowej domagał się zaliczenia spornego okresu do okresu służby pożarniczej dopiero dla celów emerytalnych. W tym celu złożył pozew o ustalenie, który został odrzucony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Gliwicach z dnia 9 listopada 1994 r. [...]. Natomiast jego skarga o nakazanie Ministerstwu Przemysłu i Handlu zaliczenia przerwy w peł- nieniu służby do „okresu służby w sprawach zaopatrzenia emerytalnego, nagród ju- bileuszowych i dodatku za lata służby” została prawomocnie odrzucona postano- wieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 1995 r. [...]. Równocześnie z akt sprawy nie wynika, czy Jan R. domagał się uwzględnienia spornego okresu do stażu emerytalnego i wysokości należnych mu świadczeń z zaopatrzenia społecznego funkcjonariuszy pożarnictwa przed właściwym organem rentowym i czy uzyskał stosowną decyzję emerytalną, która mogłaby podlegać we- ryfikacji przed właściwym sądem ubezpieczeń społecznych. Z uwagi na granice kasacji, które wyznaczyły wyżej wskazane zarzuty kasacji, ograniczone do bezpodstawnego kwestionowania prawidłowości przyjęcia przez sądy meriti upływu okresu przedawnienia dochodzonych roszczeń o wypłatę uposa- żeń służbowych, Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie sygnalizuje kwestyjność sta- nowiska o rozwiązaniu stosunku służbowego funkcjonariusza pożarnictwa w drodze przeniesienia służbowego i przekazania do dyspozycji poprzednika prawnego strony pozwanej, skoro z istoty rzeczy przeniesienie służbowe prowadzi do zmiany, a nie do rozwiązania stosunku służbowego funkcjonariusza pożarnictwa. Dokonana sygnali- zacja nie może być potraktowana jako sugestia o możliwości zaliczenia spornego okresu do stażu i wysokości uprawnień emerytalnych powoda, ponieważ rozważenie tej skomplikowanej kwestii należy do innej drogi sądowej. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 5 39312 KPC. ========================================