I PKN 657/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownicy, która została zwolniona z pracy w wyniku redukcji zatrudnienia po połączeniu banków. Pracownica kwestionowała wybór jej osoby do zwolnienia, podnosząc trudną sytuację rodzinną (samotne wychowywanie chorego syna) i długi staż pracy. Sądy niższych instancji uznały wypowiedzenie za uzasadnione, wskazując na niższe kwalifikacje powódki w zakresie obsługi programów komputerowych (Excel, Word) i innych urządzeń biurowych, brak inicjatywy w podnoszeniu kwalifikacji oraz mniejszą samodzielność w porównaniu do innych pracowników na tym samym stanowisku. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, potwierdził, że pracodawca ma prawo kierować się kryteriami fachowości, wydajności i sprawności przy wyborze pracownika do zwolnienia. Podkreślono, że obowiązek pracodawcy ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych (art. 94 pkt 6 KP) nie oznacza obowiązku organizowania konkretnych szkoleń, a dbałość o kwalifikacje jest przede wszystkim sprawą samego pracownika. Sąd uznał również, że sytuacja materialna i rodzinna powódki, choć trudna, nie była na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać uznanie wypowiedzenia za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP), zwłaszcza w kontekście posiadanych przez nią niższych kwalifikacji zawodowych. Kasacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja obowiązku pracodawcy w zakresie podnoszenia kwalifikacji pracowników oraz kryteriów wyboru do zwolnienia w kontekście zasad współżycia społecznego.
Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia banków i redukcji zatrudnienia; ocena sytuacji materialnej i rodzinnej pracownika jako czynnika w kontekście art. 8 KP.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracodawca ma obowiązek organizowania i przeprowadzania określonego rodzaju szkoleń (np. komputerowych) na żądanie pracownika, w ramach obowiązku ułatwiania podnoszenia kwalifikacji zawodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych nie oznacza, że pracownik może domagać się od pracodawcy zorganizowania i przeprowadzenia określonego rodzaju szkolenia.
Uzasadnienie
Obowiązek pracodawcy z art. 94 pkt 6 KP jest powtórzeniem zasady z art. 17 KP i nie tworzy roszczenia pracownika o zorganizowanie konkretnego szkolenia. Dbałość o kwalifikacje jest sprawą pracownika, a pracodawca ma jedynie obowiązek ułatwiać ten proces.
Czy wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP), jeśli pracodawca kieruje się kryterium niższych kwalifikacji zawodowych pracownika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pracownik posiada niższe kwalifikacje zawodowe i brak mu inicjatywy w ich podnoszeniu, a jego sytuacja materialna i rodzinna nie jest drastycznie gorsza od innych pracowników, wypowiedzenie umowy o pracę nie musi być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Pracodawca ma prawo kierować się kryteriami fachowości, wydajności i sprawności przy wyborze pracownika do zwolnienia. Sytuacja życiowa pracownika nie może być jedynym decydującym czynnikiem, jeśli jego kwalifikacje są niższe, a pracodawca działa w uzasadnionym interesie ekonomicznym.
Czy indywidualne wypowiedzenie umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy podlega procedurze określonej w art. 2-4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, procedura określona w art. 2-4 tej ustawy jest wyłączona przy indywidualnych zwolnieniach.
Uzasadnienie
Artykuł 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. wyraźnie stanowi, że przy indywidualnych decyzjach pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy, przepisy art. 2-4 tej ustawy nie mają zastosowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Barbara K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank Spółdzielczy w L. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 94 § pkt 6
Kodeks pracy
Obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych nie oznacza obowiązku organizowania szkoleń na żądanie pracownika.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Zasady współżycia społecznego mogą stanowić podstawę do oceny zgodności wypowiedzenia z prawem, ale nie mogą być samodzielną podstawą uwzględnienia roszczenia o przywrócenie do pracy, jeśli pracownik ma niższe kwalifikacje i pracodawca działa w uzasadnionym interesie.
Pomocnicze
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm. art. 10 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Procedura określona w art. 2-4 ustawy nie ma zastosowania przy indywidualnych zwolnieniach.
Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm. art. 2
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm. art. 3
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm. art. 4
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm. art. 5
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca ma prawo kierować się kryteriami fachowości, wydajności i sprawności przy wyborze pracownika do zwolnienia. • Obowiązek ułatwiania podnoszenia kwalifikacji zawodowych nie oznacza obowiązku organizowania szkoleń na żądanie pracownika. • Indywidualne wypowiedzenie umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie podlega procedurze z art. 2-4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.
Odrzucone argumenty
Wypowiedzenie umowy o pracę pracownicy w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego. • Przerzucenie na pracownika obowiązku samodzielnego douczania się w zakresie specjalistycznych programów komputerowych z sankcją wypowiedzenia umowy jest bezzasadne. • Naruszenie przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. poprzez niezastosowanie obligatoryjnej procedury zwolnienia.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych (art. 94 pkt 6 KP) nie oznacza, że pracownik może domagać się od pracodawcy zorganizowania i przeprowadzenia określonego rodzaju szkolenia (np. komputerowego). • Decydując o pozostawieniu konkretnych pracowników w zatrudnieniu pracodawca ma prawo kierować się kryteriami fachowości, wydajności i sprawności oraz samodzielności w wykonywaniu obowiązków pracowniczych. • Dbałość o zawodowe kwalifikacje jest w warunkach gospodarki wolnorynkowej sprawą samych zainteresowanych, warunkującą ich funkcjonowanie na rynku pracy.
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Walerian Sanetra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązku pracodawcy w zakresie podnoszenia kwalifikacji pracowników oraz kryteriów wyboru do zwolnienia w kontekście zasad współżycia społecznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia banków i redukcji zatrudnienia; ocena sytuacji materialnej i rodzinnej pracownika jako czynnika w kontekście art. 8 KP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza ważny temat równowagi między interesem pracodawcy a sytuacją pracownika, a także kwestię znaczenia kwalifikacji komputerowych na rynku pracy. Jest to przykład rutynowej sprawy z prawa pracy, ale z elementami ludzkimi.
“Czy pracodawca musi szkolić pracownika, nawet jeśli ten nie chce się douczyć?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.