I PKN 65/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła Haliny Z., która domagała się przywrócenia do pracy w Najwyższej Izbie Kontroli (NIK) i zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, twierdząc, że była zatrudniona na podstawie mianowania. Po kilku latach postępowania przed sądami niższych instancji, które ustaliły stan faktyczny i dokonały różnych interpretacji przepisów, Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz powódki odszkodowanie za naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów o pracę, ale oddalił pozostałe roszczenia. Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie o dopuszczenie do pracy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na osiągnięcie przez powódkę wieku emerytalnego siedem lat wcześniej, co uznał za naruszenie art. 8 Kodeksu pracy i potencjalne naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na wiek (art. 113 KP). Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powódki, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy w poprzednim wyroku w tej sprawie. Stwierdził, że roszczenie o dopuszczenie do pracy wynika z art. 22 § 1 KP i jest uzależnione jedynie od trwania stosunku pracy, a wiek pracownika jest okolicznością pozbawioną znaczenia dla istnienia tego zobowiązania. Sąd Najwyższy uznał pogląd Sądu Okręgowego za całkowicie błędny, wskazując, że uznanie roszczenia za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z powodu wieku emerytalnego stanowiłoby naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na wiek. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował sposób, w jaki Sąd Okręgowy potraktował pismo powódki jako wypowiedzenie stosunku pracy z mianowania, uznając to za naruszenie przepisów ustawy o NIK i niekonsekwentne z zasądzeniem odszkodowania za naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZakaz dyskryminacji ze względu na wiek w zatrudnieniu, interpretacja stosunku pracy z mianowania, obowiązek dopuszczenia do pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracowników NIK i przepisów o mianowaniu, ale ogólne zasady dotyczące dyskryminacji wiekowej i stosunku pracy są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie pracownika o dopuszczenie do pracy może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem z uwagi na osiągnięcie przez pracownika wieku emerytalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o dopuszczenie do pracy nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z powodu osiągnięcia przez pracownika wieku emerytalnego.
Uzasadnienie
Uznanie roszczenia o dopuszczenie do pracy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z powodu wieku emerytalnego pracownika stanowiłoby naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na wiek (art. 113 KP) i jest błędną wykładnią art. 8 KP.
Czy pracownik, który pozostaje w stosunku pracy, a pracodawca błędnie uważa, że stosunek ten wygasł, ma roszczenie o dopuszczenie do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik taki ma roszczenie o dopuszczenie do pracy wynikające z art. 22 § 1 KP.
Uzasadnienie
Zobowiązanie pracodawcy do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem jest uzależnione jedynie od trwania stosunku pracy, a wiek pracownika jest okolicznością pozbawioną znaczenia dla istnienia tego zobowiązania.
Czy pismo pracownika deklarujące chęć dalszej pracy przez określony czas może być potraktowane jako wypowiedzenie stosunku pracy z mianowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie pismo nie może być potraktowane jako wypowiedzenie stosunku pracy z mianowania, a jego potraktowanie w ten sposób narusza przepisy ustawy o NIK.
Uzasadnienie
Żadna ze stron stosunku pracy nie rozumiała tego pisma jako wypowiedzenia, a jego treść była jasna i nie wymagała wykładni. Potraktowanie go jako wypowiedzenia jest niekonsekwentne i narusza przepisy prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Halina Z. | osoba_fizyczna | powódka |
| Najwyższa Izba Kontroli | instytucja | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
KP art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Nawiązanie stosunku pracy i obowiązek pracodawcy do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
ustawa o NIK art. 15 § ust. 1 i 4
Ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli
Niedopuszczalność zatrudnienia na podstawie umowy o pracę dłużej niż rok pracownika wykonującego lub nadzorującego czynności kontrolne; umowa zawarta z naruszeniem tego przepisu przez organ uprawniony do mianowania powinna być traktowana jako mianowanie.
KPC art. 393 § 17 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu przekazanego sprawą wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy.
KPC art. 393 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania Sądu Najwyższego.
KPC art. 393 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki orzekania reformatoryjnego przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p. art. 113
Kodeks pracy
Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek.
KP art. 8
Kodeks pracy
Zasady współżycia społecznego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa.
ustawa o NIK art. 17 § ust. 2 pkt 1 i ust. 3
Ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli
Przepisy dotyczące rozwiązania stosunku pracy z mianowania.
KC art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
KPA art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o dopuszczenie do pracy nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z powodu wieku emerytalnego pracownika. • Wiek pracownika nie ma znaczenia dla istnienia zobowiązania pracodawcy do zatrudniania. • Pismo pracownika deklarujące chęć dalszej pracy nie jest wypowiedzeniem stosunku pracy z mianowania.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o dopuszczenie do pracy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na wiek emerytalny pracownika. • Pismo powódki z 19 grudnia 1994 r. należy potraktować jako wypowiedzenie stosunku pracy z mianowania.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie o dopuszczenie do pracy nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego [...] z uwagi na to, że pracownik przed siedmiu latach osiągnął wiek emerytalny, gdyż oznaczałoby to naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na wiek (art. 113 KP). • Wiek pracownika jest okolicznością pozbawioną znaczenia dla istnienia tego zobowiązania. • Całkowicie błędny jest pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, w myśl którego roszczenie o dopuszczenie do pracy mogłoby być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem z uwagi na to, że pracownik osiągnął siedem lat temu wiek emerytalny.
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Walerian Sanetra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek w zatrudnieniu, interpretacja stosunku pracy z mianowania, obowiązek dopuszczenia do pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracowników NIK i przepisów o mianowaniu, ale ogólne zasady dotyczące dyskryminacji wiekowej i stosunku pracy są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe spory sądowe mogą dotyczyć fundamentalnych praw pracowniczych, a także jak Sąd Najwyższy koryguje błędne interpretacje sądów niższych instancji, chroniąc przed dyskryminacją.
“Czy wiek emerytalny może być podstawą do odmowy dopuszczenia do pracy? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Dane finansowe
odszkodowanie: 5754 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.