I PKN 617/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Piotra M. o zapłatę świadczeń pracowniczych od Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powód twierdził, że był pracownikiem spółki z o.o., której był jedynym udziałowcem i prezesem zarządu. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając umowę o pracę za nieważną, ponieważ brakowało w niej kluczowej cechy stosunku pracy – podporządkowania pracownika pracodawcy. Powód podlegał sam sobie i rozliczał się przed samym sobą, co wykluczało istnienie stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, potwierdził tę argumentację. Podkreślił, że nawet jeśli umowa nie byłaby nieważna jako sprzeczna z prawem lub pozorna, to brak podporządkowania definitywnie wyklucza możliwość zakwalifikowania jej jako umowy o pracę. W konsekwencji, skoro nie istniał stosunek pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie ponosił odpowiedzialności. Kasacja powoda została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że brak podporządkowania wyklucza istnienie stosunku pracy i odpowiedzialność FGŚP, nawet w przypadku jedynego udziałowca spółki.
Dotyczy specyficznej sytuacji jedynego udziałowca i prezesa zarządu spółki z o.o. oraz odpowiedzialności FGŚP.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak podporządkowania pracownika pracodawcy wyklucza istnienie stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak podporządkowania jest cechą wykluczającą istnienie stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód, będąc jedynym udziałowcem i prezesem zarządu spółki, podlegał sam sobie i rozliczał się przed samym sobą, co oznacza brak podporządkowania pracodawcy. Jest to kluczowa cecha stosunku pracy, której brak czyni umowę nieważną jako umowę o pracę.
Czy umowa o pracę zawarta pomiędzy spółką z o.o. a jej jedynym udziałowcem i prezesem zarządu, w której brak jest podporządkowania, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa nie może być zakwalifikowana jako umowa o pracę.
Uzasadnienie
Nawet jeśli umowa nie byłaby nieważna z innych powodów (np. obejście prawa), to brak podporządkowania wyklucza jej kwalifikację jako umowy o pracę. W związku z tym nie powstaje odpowiedzialność Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ponosi odpowiedzialność za świadczenia pracownicze, gdy nie istnieje stosunek pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność Funduszu powstaje tylko w przypadku istnienia stosunku pracy.
Uzasadnienie
Skoro umowa nie mogła być zakwalifikowana jako umowa o pracę z powodu braku podporządkowania, Fundusz nie jest zobowiązany do wypłaty świadczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Piotr M. | osoba_fizyczna | powód |
| Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – Wojewódzki Urząd Pracy w B. | instytucja | pozwany |
| Przedsiębiorstwo Budowlane "M.-B." Spółka z o.o. w B. | spółka | pracodawca (w kontekście faktycznym) |
Przepisy (4)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy, kluczowa jest cecha podporządkowania pracownika pracodawcy.
Pomocnicze
KC art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
KC art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej dokonanej dla pozoru.
KH art. 203
Kodeks handlowy
Dotyczy zawierania umów z członkami zarządu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podporządkowania pracownika pracodawcy jako kluczowa cecha stosunku pracy. • Umowa zawarta przez jedynego udziałowca i prezesa zarządu z samym sobą nie jest umową o pracę. • Brak stosunku pracy wyklucza odpowiedzialność Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powoda o istnieniu stosunku pracy i odpowiedzialności Funduszu. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w kasacji.
Godne uwagi sformułowania
wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (art. 22 § 1 KP) • powód podlegał "sam sobie" i z wykonywanej pracy rozliczał się przed "samym sobą" • brak było podporządkowania pracownika w procesie świadczenia pracy • To, że określony stosunek prawny nie może być zakwalifikowany jako stosunek pracy nie oznacza jeszcze, iż w ogóle nieważna jest umowa
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Maria Mańkowska
sędzia
Zbigniew Myszka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak podporządkowania wyklucza istnienie stosunku pracy i odpowiedzialność FGŚP, nawet w przypadku jedynego udziałowca spółki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jedynego udziałowca i prezesa zarządu spółki z o.o. oraz odpowiedzialności FGŚP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe cechy stosunku pracy, takie jak podporządkowanie, są interpretowane przez Sąd Najwyższy, nawet w nietypowych sytuacjach właścicielskich.
“Czy prezes spółki może być jednocześnie jej pracownikiem? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową cechę stosunku pracy.”
Dane finansowe
WPS: 11 991,83 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.