I PKN 6/97
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Henryk R. wniósł o dopuszczenie do pracy, kwestionując wygaśnięcie swojego stosunku pracy, które zostało stwierdzone przez pracodawcę w związku z jego tymczasowym aresztowaniem. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białymstoku oddalił powództwo, uznając, że stosunek pracy wygasł z dniem 4 kwietnia 1993 r. na podstawie art. 66 § 1 Kodeksu pracy (KP), z uwagi na trzymiesięczną nieobecność pracownika spowodowaną tymczasowym aresztowaniem. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku oddalił rewizję powoda, potwierdzając, że powód był nieobecny w pracy od 4 stycznia 1993 r. do 9 kwietnia 1993 r. z powodu tymczasowego aresztowania, a pracodawca prawidłowo zawiadomił go o wygaśnięciu stosunku pracy. Sąd Wojewódzki uznał również, że roszczenie o ustalenie trwania stosunku pracy nie jest zasadne, gdy przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie, a powództwo o przywrócenie do pracy zostało wniesione z przekroczeniem terminu. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, zważył, że sądy prawidłowo ustaliły fakty dotyczące zatrzymania i aresztowania powoda. Potwierdził, że zgodnie z art. 66 § 1 KP, umowa o pracę wygasa z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, a okres ten należy liczyć od dnia zatrzymania (art. 224 Kodeksu postępowania karnego). Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet jeśli powód był zatrudniony na podstawie powołania, stosuje się do niego przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony, w tym przepisy o wygaśnięciu stosunku pracy. Skutek wygaśnięcia następuje z mocy prawa, a pracownikowi przysługuje jedynie roszczenie o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie (art. 67 KP), które w tym przypadku zostało wniesione z przekroczeniem terminu. W związku z tym kasacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku pracy z powodu tymczasowego aresztowania, w tym sposobu liczenia okresu aresztowania i jego skutków prawnych, a także stosowania tych przepisów do pracowników zatrudnionych na podstawie powołania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji tymczasowego aresztowania i wygaśnięcia stosunku pracy, a jego zastosowanie do innych przypadków nieusprawiedliwionej nieobecności może być ograniczone.
Zagadnienia prawne (4)
Jak należy liczyć trzymiesięczny okres nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, skutkujący wygaśnięciem stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okres trzech miesięcy trwania tymczasowego aresztowania w rozumieniu art. 66 § 1 KP należy liczyć od dnia zatrzymania (art. 224 KPK).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 224 KPK, który stanowi, że okres tymczasowego aresztowania liczy się od dnia zatrzymania, i zastosował tę zasadę do obliczania terminu z art. 66 § 1 KP.
Czy zatrudnienie na podstawie powołania wpływa na stosowanie przepisów o wygaśnięciu stosunku pracy z powodu tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy dotyczące wygaśnięcia umowy o pracę (w tym art. 66 § 1 KP) stosuje się również do stosunku pracy z powołania, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 69 KP, do stosunku pracy z powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony, jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Dotyczy to również przepisów o wygaśnięciu umowy o pracę.
Jaki jest skutek prawnego stwierdzenia wygaśnięcia stosunku pracy z powodu tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wygaśnięcie stosunku pracy następuje z mocy prawa po upływie 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca wcześniej rozwiązał umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wygaśnięcie stosunku pracy z powodu tymczasowego aresztowania jest skutkiem prawnym następującym z mocy prawa, a pracodawca jedynie zawiadamia o tym fakcie. Pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie.
Czy pracownik może domagać się ustalenia trwania stosunku pracy, jeśli jego umowa wygasła z powodu tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku wygaśnięcia stosunku pracy, pracownikowi przysługuje jedynie roszczenie o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie, a nie o ustalenie trwania stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że powództwo o ustalenie trwania stosunku pracy jest bezzasadne, gdy pracownikowi przysługuje roszczenie o świadczenie (przywrócenie do pracy lub odszkodowanie), a także gdy umowa wygasła z mocy prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Henryk R. | osoba_fizyczna | powód |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. - I Inspektorat w B. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
KP art. 66 § § 1
Kodeks pracy
Umowa o pracę wygasa z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca rozwiązał wcześniej bez wypowiedzenia umowę o pracę z winy pracownika. Skutek ten następuje z mocy prawa.
KP art. 69
Kodeks pracy
Jeżeli przepisy dotyczące stosunku pracy z powołania nie stanowią inaczej, do tego stosunku pracy stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nie określony, w tym przepisy regulujące wygaśnięcie umowy o pracę.
KPK art. 224
Kodeks postępowania karnego
Okres tymczasowego aresztowania należy liczyć od dnia zatrzymania.
Pomocnicze
KP art. 66 § § 2
Kodeks pracy
Dotyczy roszczenia pracownika w przypadku naruszenia przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku pracy.
KP art. 70
Kodeks pracy
KP art. 67
Kodeks pracy
W razie naruszenia przez pracodawcę przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku pracy, pracownikowi przysługuje powództwo do sądu pracy o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie.
KP art. 264 § § 2
Kodeks pracy
Określa termin do wniesienia powództwa o przywrócenie do pracy.
KPC art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
KPC art. 477¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sposobu rozpoznawania spraw o przywrócenie do pracy.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
KPC art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy doręczania pism.
Ustawa o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 1 marca 1996 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 189), która nadała nowe brzmienie art. 393¹² KPC.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości § § 18 ust. 3 w związku z § 17 ust. 1 pkt 1
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trzymiesięczna nieobecność w pracy z powodu tymczasowego aresztowania skutkuje wygaśnięciem stosunku pracy z mocy prawa. • Okres tymczasowego aresztowania należy liczyć od dnia zatrzymania. • Przepisy o wygaśnięciu umowy o pracę stosuje się również do stosunku pracy z powołania. • Roszczenie o ustalenie trwania stosunku pracy jest bezzasadne, gdy przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie. • Powództwo o przywrócenie do pracy zostało wniesione z przekroczeniem terminu.
Odrzucone argumenty
Stosunek pracy powoda nie wygasł mimo tymczasowego aresztowania. • Okres tymczasowego aresztowania upłynął wcześniej niż ustaliły to sądy. • Nieobecność w pracy po upływie pierwotnego terminu aresztowania była usprawiedliwiona. • Powód domaga się dopuszczenia do pracy, a nie przywrócenia do pracy.
Godne uwagi sformułowania
Upływ trzymiesięcznego okresu nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztowania skutkuje wygaśnięcie stosunku pracy z powołania (art. 66 § 1 w zw. z art. 69 KP) • Okres trzech miesięcy trwania tymczasowego aresztu w rozumieniu art. 66 § 1 KP należy liczyć od dnia zatrzymania (art. 224 KPK). • Skutek ten następuje z mocy prawa, nie jest więc konieczne składanie przez pracodawcę w tym zakresie oświadczenia woli. • Niezależnie więc od tego czy powód rzeczywiście był zatrudniony na podstawie powołania, okres trzymiesięcznej nieobecności powoda w pracy ze względu na tymczasowe aresztowanie spowodował wygaśnięcie jego stosunku pracy i powód został jedynie zawiadomiony o tym skutku, który nastąpił z mocy prawa. • Powództwo o ustalenie trwania stosunku pracy jest w takim przypadku bezzasadne choćby z tej przyczyny, że nie jest możliwe uznanie nieważności (nieistnienia) wygaśnięcia stosunku pracy.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Kazimierz Jaśkowski
członek
Maria Mańkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku pracy z powodu tymczasowego aresztowania, w tym sposobu liczenia okresu aresztowania i jego skutków prawnych, a także stosowania tych przepisów do pracowników zatrudnionych na podstawie powołania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji tymczasowego aresztowania i wygaśnięcia stosunku pracy, a jego zastosowanie do innych przypadków nieusprawiedliwionej nieobecności może być ograniczone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wygaśnięcia stosunku pracy w specyficznych okolicznościach tymczasowego aresztowania, co ma praktyczne znaczenie dla pracowników i pracodawców. Interpretacja przepisów jest kluczowa.
“Czy tymczasowe aresztowanie zawsze oznacza koniec pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 10 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.