I PKN 594/98

Wyrok z dnia 23 lutego 1999 r. I PKN 594/98 Nie jest pracodawcą jednostka organizacyjna wyznaczona przez podmiot zatrudniający jako miejsce wykonywania pracy. Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 1999 r. sprawy z powództwa Andrzeja J. i Małgorzaty O. przeciwko I.P. Sp. z o.o. w P. o zapłatę, na skutek kasacji powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 lutego 1998 r. [...] oddalił powództwo Andrzeja J. i Małgorzaty O. przeciwko I.P. Spółce z o.o. w P. o zapłatę ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop za lata 1994 - 1996 oraz odszkodowanie za trzymiesięczny okres wypowiedzenia, zasądzając od nich na rzecz strony pozwanej odpowiednio kwoty 4000 zł i 3000 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił, że powodowie zawarli ustne umowy o pracę z I.P.C. z siedzibą w S.L. w USA reprezentowaną przez Rudolpha O. W dniu 20 maja 1991 r. aktem notarialnym powołano I.P. Spółkę z o.o. z siedzibą w P., w której 95% udziałów miał Rudolph O. (senior) a 5% Rudolph O. (junior). Pismami z dnia 14 lutego 1992 r. powodowie zostali oddelegowani przez I.P.C. do pracy w Polsce. Ich pobyt w Polsce związany był z rozwinięciem działalności na Europę Środkowo-Wschodnią i poszukiwaniem nowych rynków hand- lowych dla dystrybucji plastikowych pojemników na żywność. Andrzeja J. oddelego- wano jako pełnoprawnego Dyrektora Generalnego z umocowaniem do sporządzania wszelkiego rodzaju dokumentów I.P. i uprawnieniami do nadzorowania filii Spółki 2 tworzonych w Polsce, na Litwie, w Republice Czeskiej i na Ukrainie; Małgorzatę O. - w charakterze kierownika biura filii. Ich zadaniem było stworzenie właściwych wa- runków do prowadzenia działalności gospodarczej przez nowo utworzoną spółkę. Powodowie otrzymywali wynagrodzenie za pracę w dolarach z I.P.C., w USA odpro- wadzano podatki od tego wynagrodzenia i opłacano składki na ich ubezpieczenie społeczne. Podporządkowani byli I.P.C. - wykonywali polecenia Rudolpha O. i jemu składali miesięczne sprawozdania (raporty) z działalności I.P. Pismami z dnia 12 grudnia 1996 r. Rudolph O. cofnął Andrzejowi J. prokurę, ze skutkiem na 16 grudnia 1996 r., a Magdalenie O. wszelkie pełnomocnictwa. Pod koniec grudnia powodowie zostali telefonicznie powiadomieni o zwolnieniu ich z pracy. W styczniu 1997 r. Mał- gorzata O. podpisała z I.P. umowę zlecenia na okres listopada i grudnia 1996 r. Była to jedyna umowa zawarta przez nią z tą Spółką. W ocenie Sądu, powodów łączył stosunek pracy z I.P.C. Ten podmiot wypła- cał im wynagrodzenie za pracę i jemu byli podporządkowani jako pracownicy. To, że miejscem wykonywania przez nich pracy było głównie terytorium Polski, nie ma decy- dującego znaczenia dla ustalenia podmiotu zatrudniającego. I.P. w P. była miejscem świadczenia przez powodów pracy wyznaczonym przez pracodawcę I.P.C. Strona pozwana nie była legitymowana biernie w procesie. Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 lipca 1998 r. [...] oddalił apela- cję powodów od powyższego wyroku zasądzając na rzecz strony pozwanej kwoty 1700 zł od Andrzeja J. i 1200 zł od Małgorzaty O. tytułem zwrotu kosztów postępo- wania. W jego ocenie, „Sąd I instancji dokonał trafnych ustaleń stanu faktycznego i z ustaleń tych wyciągnął prawidłowe wnioski”. Powodowie powyższy wyrok zaskarżyli kasacją i podnosząc zarzuty błędnej wykładni art. 3 KP oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego, wnieśli o jego zmianę lub o uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoz- nania. W uzasadnieniu kasacji zakwestionowali ustalenie, że pozostawali w stosunku pracy z I.P.C. Wywodzili, że ich roszczenia powstały w czasie, gdy I.P. miała oso- bowość prawną. Od początku świadczyli pracę na jej rzecz. Nigdy nie pracowali w USA dla I.P.C. Wynagrodzenie wypłacała im wprawdzie ta właśnie Spółka, jednak wyłącznie z przyczyn finansowo - podatkowych. Nie miało to, zdaniem skarżących, znaczenia wobec identyczności osoby pracodawcy w obu tych różnych firmach. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Kasacja jest w swej zasadniczej części polemiką z ustaleniami Sądu stano- wiącymi faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku, wy- nikającą z odmiennej oceny dowodów. Skarżący nie wskazali jednak jako podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy należy uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony niewadliwie. Jest nim związany także Sąd Najwyższy (art. 393 11 KPC). Art. 3 KP definiuje pracodawcę jako jednostkę organizacyjną zatrudniającą pracowników. Tak pojmowany pracodawca jest podmiotem zatrudniającym - pod- miotem stosunku pracy. Ze stosunku pracy wynikają wzajemne obowiązki jego pod- miotów, spośród których głównymi są obowiązek świadczenia pracy przez pracowni- ka i obowiązek świadczenia za tę pracę wynagrodzenia przez pracodawcę. Obowią- zek świadczenia pracy jest realizowany poprzez pozostawanie w dyspozycji praco- dawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę do wykonywania pracy. Zakład pracy, miejsce wykonywania pracy, nie staje się wskutek tego pracodawcą. Zawierając ustne umowy o pracę, strony – I.P.C. w S.L. repre- zentowana przez Rudolpha O. oraz Andrzej J. i Małgorzata O. - określiły rodzaj pracy oraz miejsce jej świadczenia – I.P. w P. Właściwością pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy jest jej świadcze- nie w warunkach podporządkowania. Pracodawcy przysługuje kompetencja do wy- dawania poleceń dotyczących pracy, tj. sposobu, miejsca i czasu jej wykonywania. Powodowie świadcząc pracę w Polsce, podlegali nadal kierownictwu Rudolpha O. - wykonywali jego polecenia i z wykonania tychże poleceń jemu zdawali sprawę. Nie doszło przez to do zmiany podmiotu zatrudniającego, co wymagałoby rozwiązania dotychczasowego i nawiązania nowego stosunku pracy. Nie jest trafny wywód kasacji dotyczący możliwości świadczenia wynagrodze- nia za pracę przez podmiot nie będący pracodawcą. Wynagrodzenie jest wyłącznie przedmiotem zobowiązania pracodawcy. Tylko pracodawca jest dłużnikiem pracow- nika i tylko przeciwko pracodawcy przysługują pracownikowi - wierzycielowi rosz- czenia płacowe. Wynagrodzenie nie może zatem pochodzić od podmiotu nie będą- cego pracodawcą. Wyjątki, jak np. napiwek, zasady tej nie podważają. Zatem to, że powodowie otrzymywali wynagrodzenie za pracę od I.P.C., jest istotnym argumen- tem za przyjęciem podmiotowości tej właśnie jednostki organizacyjnej w stosunkach pracy z powodami. 4 Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 393 12 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================