I PKN 592/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń pracownika, Andrzeja S., przeciwko Przedsiębiorstwu Instalacji Przemysłowych „I.” SA w B. o zapłatę odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz o zapłatę odprawy pieniężnej w związku z rozwiązaniem umowy. Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził na rzecz powoda łącznie 176.228,96 zł. Powód, będący prezesem zarządu pozwanej Spółki, został odwołany i zwolniony na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. z powodu naruszenia zakazu konkurencji. Sąd Okręgowy uznał, że działalność powoda w innej spółce nie stanowiła ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, a prawo do odprawy wynikało z aneksu do umowy o pracę, który był korzystniejszy dla pracownika i ważny na podstawie art. 18 k.p. Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację pozwanej. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację strony pozwanej, skupił się na prawie do odprawy. Pozwana argumentowała, że rada nadzorcza nie miała kompetencji do przyznania odprawy, która nie jest wynagrodzeniem za pracę, a postanowienie umowy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że umowa o pracę może przewidywać świadczenia korzystniejsze dla pracownika niż wynikające z przepisów prawa pracy (art. 18 k.p.). Odprawa nie jest wynagrodzeniem za pracę, a jej umowne przyznanie w związku z rozwiązaniem stosunku pracy przez pracodawcę nie narusza zasad współżycia społecznego, zwłaszcza w kontekście ryzyka utraty pracy przez członków zarządu w gospodarce rynkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności umownego przyznawania odpraw pracownikom, w tym członkom zarządu, nawet jeśli nie wynikają one wprost z przepisów prawa pracy, oraz interpretacja zasad współżycia społecznego w kontekście stosunków pracy.
Dotyczy głównie umów o pracę członków zarządu spółek akcyjnych, ale może mieć szersze zastosowanie do innych pracowników na wysokich stanowiskach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie umowy o pracę (aneksu) przyznające pracownikowi prawo do odprawy w razie rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem przez pracodawcę może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasadniczo nie może być traktowane jako czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowne prawo do odprawy, nawet jeśli nieprzewidziane przepisami prawa pracy, jest dopuszczalne na podstawie art. 18 k.p. i nie narusza zasad współżycia społecznego, zwłaszcza w kontekście ryzyka utraty pracy przez członków zarządu w gospodarce rynkowej. Odprawa nie jest wynagrodzeniem za pracę.
Czy rada nadzorcza spółki akcyjnej posiada kompetencje do przyznania członkowi zarządu odprawy pieniężnej w związku z rozwiązaniem stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w ramach ustalania zasad wynagradzania członków zarządu, co obejmuje także dodatkowe świadczenia związane ze stosunkiem pracy.
Uzasadnienie
Statut spółki (art. 16) i Kodeks handlowy (art. 374) przyznają radzie nadzorczej uprawnienia do ustalania zasad wynagradzania członków zarządu, co obejmuje dodatkowe świadczenia. Umowa o pracę i aneksy do niej mogą wprowadzać świadczenia korzystniejsze dla pracownika.
Czy postanowienie umowy o pracę przyznające odprawę jest sprzeczne z przepisami o wynagrodzeniu za pracę (art. 80 k.p.) lub zasadą godziwego wynagrodzenia (art. 13 k.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odprawa nie jest wynagrodzeniem za pracę, a jej przyznanie nie jest sprzeczne z zasadą godziwego wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Odprawa jest świadczeniem szczególnym, stanowiącym umowne "odszkodowanie" za utratę miejsca pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, a nie wynagrodzeniem za wykonaną pracę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Andrzej S. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych „I.” SA w B. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 18
Kodeks pracy
Pozwala na wprowadzanie do umowy o pracę postanowień korzystniejszych dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Podstawa rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
k.p. art. 80
Kodeks pracy
Definiuje wynagrodzenie za pracę jako świadczenie przysługujące za pracę wykonaną.
k.p. art. 13
Kodeks pracy
Stanowi o prawie pracownika do godziwego wynagrodzenia za pracę.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Określa nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.h. art. 374
Kodeks handlowy
Reguluje reprezentację spółki w umowach i sporach z członkami zarządu.
k.h. art. 197
Kodeks handlowy
Dotyczy odwołania członka zarządu spółki.
k.h. art. 367
Kodeks handlowy
Dotyczy odwołania członka zarządu spółki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do odprawy wynika z aneksu do umowy o pracę, który jest korzystniejszy dla pracownika i zgodny z art. 18 k.p. • Odprawa nie jest wynagrodzeniem za pracę, a jej umowne przyznanie nie narusza art. 80 k.p. ani zasady godziwego wynagrodzenia (art. 13 k.p.). • Umowne przyznanie odprawy nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). • Rada nadzorcza miała kompetencje do przyznania odprawy w ramach ustalania zasad wynagradzania członków zarządu.
Odrzucone argumenty
Rada nadzorcza nie miała kompetencji do przyznania odprawy, która nie jest wynagrodzeniem za pracę. • Postanowienie umowy o pracę o przyznaniu odprawy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Odprawa przyznana bez świadczenia pracy jest świadczeniem "za nic" i narusza zasadę godziwego wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
Wprowadzenie aneksem do umowy o pracę prawa pracownika do odprawy w razie rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem przez pracodawcę zasadniczo nie może być traktowane jako czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. • Odprawa nie posiada prawnych cech wynagrodzenia za pracę. • Jest to świadczenie szczególne, stanowiące swoiste umowne „odszkodowanie” za utratę miejsca pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy.
Skład orzekający
Andrzej Kijowski
przewodniczący
Józef Iwulski
członek
Herbert Szurgacz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności umownego przyznawania odpraw pracownikom, w tym członkom zarządu, nawet jeśli nie wynikają one wprost z przepisów prawa pracy, oraz interpretacja zasad współżycia społecznego w kontekście stosunków pracy."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów o pracę członków zarządu spółek akcyjnych, ale może mieć szersze zastosowanie do innych pracowników na wysokich stanowiskach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla pracowników na stanowiskach kierowniczych – prawa do odprawy i jej umownego kształtowania. Interpretacja Sądu Najwyższego jest kluczowa dla zrozumienia granic swobody umów w prawie pracy.
“Czy umowna odprawa dla prezesa to "prezent za nic"? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 187 782,66 PLN
odszkodowanie i odprawa: 176 228,96 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.