I PKN 583/98

Wyrok z dnia 23 lutego 1999 r. I PKN 583/98 Gminna spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" nie jest spółdzielnią pracy i spółdzielcza umowa o pracę nie stanowi podstawy nawiązania stosunku pracy między taką spółdzielnią a jej członkiem. Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 1999 r. sprawy z powództwa Andrzeja P. przeciwko Gminnej Spółdzielni „S.Ch.” w K. o ustalenie i zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 25 czerwca 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 lutego 1998 r. [...] oddalił powództwo Andrzeja P. o przywrócenie do pracy w Gminnej Spółdzielni „S.Ch.” w K. i odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy. Sąd ustalił, że po- wód, zatrudniony u strony pozwanej od 27 lipca 1994 r. na czas określony, a od 1 marca 1995 r. bezterminowo na stanowisku pracownika budowlanego, w dniu 12 września 1997 r. pił ze Zbigniewem O. w godzinach pracy alkohol. Na posiedzeniu Zarządu Spółdzielni w dniu 15 września 1997 r. został poinformowany, że spożywa- nie alkoholu w pracy stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pra- cowniczych i uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. W tym sa- mym dniu powód złożył wniosek o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumie- nia stron, przyjęty przez pracodawcę. Stosunek pracy między stronami ustał w dniu 15 września 1997 r. w rezultacie umowy rozwiązującej. W ocenie Sądu, oświadcze- nie woli powoda nie było dotknięte wadą. Poinformowanie pracownika o możliwości dokonania czynności przewidzianej przez prawo nie stanowi bezprawnej groźby. 2 Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, uznając ustalenia Sądu pierwszej instancji za „dokładne i prawidłowe” oraz podzie- lając pogląd prawny, że informacja o skutkach spożywania alkoholu w pracy nie jest bezprawną groźbą, wyrokiem z dnia 25 czerwca 1998 r. [...] oddalił apelację Andrzeja P. od powyższego wyroku. Wniosek o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozu- mienia stron jest ofertą w rozumieniu art. 66 KC. Jego odwołanie, jak odwołanie każ- dego oświadczenia woli złożonego innej osobie, może nastąpić jedynie za zgodą ad- resata (art. 61 KC). Wyrok ten Andrzej P. zaskarżył kasacją. Wskazując jako jej podstawę naru- szenie przepisów postępowania, a to art. art. 378 § 1, 381, 382, 447 § 1 KPC przez nierozpatrzenie zarzutu apelacji, że strony łączyła spółdzielcza umowa o pracę, oraz prawa materialnego, a mianowicie art. art. 186 i 189 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.) oraz art. 30 KP, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie od strony poz- wanej kosztów procesu. Skarżący podniósł, że jako członek spółdzielni pozostawał z nią w spółdzielczym stosunku pracy. Spółdzielczy stosunek pracy podlega szczegól- nemu reżimowi prawnemu, a możliwość jego rozwiązania w czasie trwania członkos- twa jest ograniczona. W szczególności członek spółdzielni nie może rozwiązać spół- dzielczej umowy o pracę bez równoczesnego wypowiedzenia członkostwa. Sąd dru- giej instancji, nie odnosząc się do podniesionej w apelacji kwestii członkostwa po- woda w zatrudniającej go Spółdzielni, naruszył wskazane w petitum kasacji przepisy proceduralne, wydając w konsekwencji orzeczenie wadliwe merytorycznie, zawie- rające rozstrzygnięcie przeciwne prawu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja oparta jest w całości na błędnym założeniu, że strony procesowe po- zostawały w spółdzielczym stosunku pracy. Z tej fałszywej tezy skarżący wywodzi wszystkie zarzuty materialnoprawne i proceduralne. Spółdzielcza umowa o pracę jest podstawą zatrudnienia członków spółdzielni pracy (art. art. 181 - 203 Prawa spółdzielczego). Gminna Spółdzielnia „S.Ch.” nie jest spółdzielnią pracy, albowiem nie jest przedmiotem jej działalności gospodarczej pro- wadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków. Zatrud- nienie w niej pracowników następuje na ogólnych, przewidzianych w powszechnym 3 ustawodawstwie pracy, zasadach, niezależnie od tego, czy są oni czy nie członkami tejże spółdzielni. Zarzut naruszenia przepisów Prawa spółdzielczego, regulujących rozwiązanie spółdzielczego stosunku pracy przez ich niezastosowanie w sprawie, jest oczywiście bezzasadny. Ocena słuszności zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest utrudnio- na, a częściowo niemożliwa. Skarżący nie wyjaśnił bowiem w uzasadnieniu kasacji, na czym polegało uchybienie większości powołanych przepisów oraz z jakim skut- kiem dla wyniku sprawy. Art. 477 § 1 i art. 378 KPC zostały, zdaniem skarżącego, naruszone przez pominięcie i niewyjaśnienie podniesionej w apelacji okoliczności, że powód pozostawał z pozwaną Spółdzielnią w spółdzielczym stosunku pracy oraz za- niechanie przeprowadzenia z urzędu uzupełniającego postępowania dowodowego, „polegającego na zobowiązaniu pozwanego do przedłożenia dokumentów o przyna- leżności powoda do pozwanej Spółdzielni”. Członkostwo Andrzeja P. w Gminnej Spółdzielni „S.Ch.” nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Pos- tępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia i ustalenia statusu organizacyjnego powo- da było zbędne. Ponadto, zgodnie z art. 378 § 1 KPC sąd drugiej instancji rozpoz- naje sprawę w granicach wniosków apelacji. Wnioski apelacji nie są tym samym czym jej zarzuty. Powód wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie po- wództwa. Wynik postępowania wykluczył możliwość uwzględnienia takiego wniosku. Z kolei, art. 477 KPC nie jest podzielony na paragrafy. Przepis ten upoważnia sąd do wezwania z urzędu do udziału w sprawie osób, przeciwko którym powództwo pra- cownika powinno być skierowane. Sytuacja opisana w tym przepisie w rozpoznawa- nej sprawie nie zachodziła. Andrzej P. wniósł powództwo przeciwko pracodawcy - Gminnej Spółdzielni „S.Ch.” w K., która była jedyną biernie legitymowaną w procesie. Według art. 381 KPC „Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowo- dy, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.” Sąd nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania dowodowego w celu ustalenia wszelkich okoliczno- ści faktycznych sprawy. Granice prowadzenia postępowania dowodowego, także przez sąd drugiej instancji, określa art. 217§ 2 KPC. Wyznacza je potrzeba proce- sowa, którą stanowi dostateczne wyjaśnienie okoliczności spornych między stronami. Owe okoliczności sporne muszą być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli w ocenie Sądu nowości nie miały takiego znaczenia, mógł je, jak w rozpoznawanej sprawie, pominąć i nie stanowi to usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej. 4 Według art. 382 KPC „Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału ze- branego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym”. Przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku prowadzenia uzupełniającego postępo- wania dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd drugiej instancji uznał materiał dowodowy zebrany w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji za zupełny i wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przy tym, odniósł się w motywach zaskarżonego wyroku do oceny poszczególnych dowo- dów dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, aprobując ją. Kasacja Andrzeja P. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dlatego też Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================