I PKN 58/99

Wyrok z dnia 21 lipca 1999 r. I PKN 58/99 Niemożliwe jest udzielenie nauczycielowi urlopu dla poratowania zdro- wia, jeżeli w momencie wystąpienia z wnioskiem o ten urlop, stosunek pracy jest już rozwiązany w wykonaniu orzeczenia komisji dyscyplinarnej o wydale- niu z zawodu. Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 1999 r. sprawy z powództwa Wandy B. przeciwko Szkole Podstawowej w L.K. o wynagrodzenie za czas urlopu dla poratowania zdrowia, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 13 marca 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 13 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił apelację powódki Wandy B. w zakresie roszczenia o wynagrodzenie za czas urlopu dla poratowania zdrowia przeciwko Szkole Podsta- wowej w L.K., a w zakresie rozstrzygnięcia o zasiłku rodzinnym uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Działdowie i przekazał sprawę w tym zakre- sie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. według właściwości. Sąd Wojewódzki podzielił ustalenia Sądu Rejonowego, iż – jako nauczyciel mianowany - powódka została decyzją dyrektora pozwanej szkoły z dnia 19 lutego 1996 r. zawie- szona w pełnieniu obowiązków nauczyciela z powodu uderzenia ucznia w twarz, któ- rej to decyzji nie przyjęła, a następnie odmawiała przyjmowania korespondencji w postępowaniu dyscyplinarnym jakie się przeciwko niej toczyło z udziałem obrońcy. Odmówiła też przyjęcia orzeczenia dyscyplinarnego nakładającego na nią karę zwol- nienia z pracy. W oparciu o orzeczenie dyscyplinarne dyrektor pozwanej szkoły pis- 2 mem z dnia 18 września 1996 r. rozwiązał z powódką stosunek pracy; pismo zostało wysłane listem poleconym, którego przyjęcia powódka odmówiła. W styczniu 1997 r. powódka przedstawiła pozwanej zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że ze względu na stan zdrowia powinna powstrzymywać się od pracy w okresie od 1 lutego 1997 r. do 31 stycznia 1998 r. w celu przeprowadzenia leczenia. Pismem z dnia 2 lutego 1997 r., którego przyjęcia odmówiła, dyrektor pozwanej Szkoły poinformował ją o niemożliwości udzielenia płatnego urlopu dla poratowania zdrowia z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy. Sąd Wojewódzki uznał, że rozstrzygnięcie Sądu pierw- szej instancji jest prawidłowe, ponieważ powódka nie zakwestionowała w drodze prawem przewidzianej i we właściwych terminach ani orzeczenia Komisji Dyscypli- narnej, ani decyzji pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy, a tym samym orze- czenie Komisji stało się prawomocne i minął termin do wniesienia odwołania od roz- wiązania stosunku pracy. Nie będąc pracownikiem szkoły (nauczycielem) powódka nie mogła nabyć prawa do urlopu dla poratowania zdrowia. Kasacja powódki od powyższego wyroku zarzuca naruszenie art. 139 § 2 KPC, art. 212 KPC, art. 177 § 1 pkt 3 KPC oraz art. 5 KPC. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Zgodnie z treścią przepisu art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak pod roz- wagę z urzędu nieważność postępowania. Nie dopatrując się takiej nieważności w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy stwierdza, że zarówno z treści pozwu, jak i pism powódki [...] wynika, że powódce chodzi wyłącznie o wynagrodzenie za okres urlopu dla poratowania zdrowia, który w jej mniemaniu powinien być jej udzielony. Nie wnosi zaś ani o przywrócenie do pracy, ani kwestionowanie orzeczenia dyscyplinarnego, które uznaje za prawomocne. Wniosek ustanowionego dla powódki pełnomocnika z urzędu o przywrócenie jej do pracy stał się nawet przyczyną cofnięcia mu przez po- wódkę pełnomocnictwa. Powódka nie jest ubezwłasnowolniona, liczyła w chwili wnie- sienia pozwu 47 lat, posiada wyższe wykształcenie humanistyczne, przeto brak jest podstaw, by z góry zakładać, iż nie jest ona w stanie właściwie sprecyzować swoich twierdzeń i wniosków, a tylko w takim przypadku lub szczególnej zawiłości sprawy należy rozważać celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1996 r., I PR 194/96 – niepublikowany), zaś w 3 wyroku z dnia 12 maja 1998 r., II UKN 42/98 (OSNAPiUS 1999 nr 9, poz. 319), Sąd Najwyższy ustosunkowując się do zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 212 KPC sta- nął na stanowisku, iż Sąd nie jest obowiązany zwracać stronie uwagi na celowość ustanowienia pełnomocnika tylko z tego powodu, że rozpoznawana sprawa jest sprawą o ustalenie prawa do renty inwalidzkiej. Podzielając ten pogląd można go rozciągnąć i na sprawę o prawo do urlopu dla poratowania zdrowia. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 1997 r. [...] przewodniczący podniósł fakt rozwiązania stosunku pracy i pouczył powódkę o roszczeniu o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie z tego tytułu z jednoznacznym wnioskiem o przywrócenie terminu do tego żądania, o ile powódka kwestionuje rozwiązanie umowy o pracę, oraz pouczył o rewizji nadzwy- czajnej od orzeczenia Komisji dyscyplinarnej. Twierdzenie zatem kasacji o narusze- niu art. 5 KPC jest gołosłowne. Sąd pierwszej instancji ustanowił też dla powódki peł- nomocnika z urzędu [...], z którego ona zrezygnowała i konsekwentnie ponawiała swoje roszczenie o zapłatę za urlop dla poratowania zdrowia, przeto za zbędne nale- żało uznać ustanowienie innego pełnomocnika. Nie można zatem podzielić kasa- cyjnego zarzutu naruszenia przepisu art. 212 KPC, jak i naruszenia art. 177 § 1 pkt 3 KPC; jeżeli bowiem powódka nie zamierzała kwestionować orzeczenia dyscyplinar- nego, zawieszenie postępowania w sytuacji, kiedy pozew został wniesiony po upły- wie niemal 7 miesięcy od daty wydania tego orzeczenia, należało uznać za niecelo- we. Trafne jest co prawda w kasacji zakwestionowanie powołania przez Sąd dru- giej instancji przepisu art. 139 § 2 KPC jako podstawy skutecznego doręczenia po- wódce pisma rozwiązującego stosunek pracy, bowiem przepis ten, jako zamieszczo- ny w tytule VI Dziale I Rozdziale 2 KPC dotyczy doręczania pism sądowych, a nie jakiejkolwiek korespondencji. Sąd drugiej instancji słusznie zauważył jednak, że po- wódka ani nie chciała przyjąć do wiadomości faktu rozwiązania stosunku pracy ani go prawnie wzruszyć, przeto wskazanie art. 139 § 2 KPC nie ma jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. O oddaleniu roszczenia powódki o zapłatę za okres urlopu dla poratowania zdrowia decyduje fakt, że urlop taki, zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycz- nia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu. Powódka natomiast w dacie wystąpienia o urlop dla poratowania zdrowia nie była już zatrudniona, ponieważ pismem z dnia 18 września 1996 r. dyrektor pozwanej szkoły zawiadomił ją o rozwiązaniu stosunku 4 pracy z dniem 19 września 1996 r. w wykonaniu orzeczenia komisji dyscyplinarnej. Bez znaczenia jest, czy powódka w rzeczywistości zapoznała się z treścią tego pis- ma, zgodnie bowiem z przepisem art. 61 KC oświadczenie woli, które ma być złożo- ne innej osobie, jest złożone z chwilą gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła za- poznać się z jego treścią. Na tle stosowania tego przepisu, w szczególności w stosunkach pracy, istnieje utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, w świetle którego oświadczenie zakładu pracy o rozwiązaniu umowy o pracę jest złożone pracownikowi z chwilą, gdy doszło do niego w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią chociaż tego nie uczynił (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 1995 r. I PRN 2/95, OSNAPiUS 1995 nr 18, poz. 229). W aktach osobowych powódki znajduje się przesyłka polecona [...] z dnia 19 września 1996 r. przesłana za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, adresowana do powódki i zawierająca pismo rozwiązujące stosunek pracy oraz świadectwo pracy, na której znajduje się adnotacja „adresat odmówił przyjęcia”, przekreślenie nazwiska adresata ze strzałkami na nadawcę – Urząd Gminy w L.K. oraz podpis nieczytelny. Dowodzi to, iż powódka mogła zapoznać się z treścią tej przesyłki, a tym samym, że zostało jej złożone oświadczenie woli w sposób prawidłowy. Ujemne skutki niezłoże- nia odwołania od tego oświadczenia, jak i nieskorzystanie z pouczeń adwokata i Sądu muszą zatem obciążać powódkę. Skutkiem takim jest brak prawa do urlopu dla poratowania zdrowia, ponieważ prawomocne orzeczenie komisji dyscyplinarnej zo- bowiązywało dyrektora szkoły do rozwiązania z powódką stosunku pracy, zaś brak odwołania od pisma z dnia 18 września 1996 r. uniemożliwił zbadanie, czy rozwią- zanie to było zgodnie z przepisami prawa. Z kolei rozwiązanie stosunku pracy unie- możliwia udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia, skoro przysługuje on tylko nau- czycielowi pozostającemu w zatrudnieniu. Okoliczność, że powódka nie chce przyjąć do wiadomości faktu ustania sto- sunku pracy i pozostaje w błędnym przekonaniu, że oświadczenie woli pracodawcy i komisji dyscyplinarnej do niej nie dotarły nie może skutkować uznania jej żądania zapłaty za uzasadnione. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności w rozumieniu art. 3 KPC Sąd opiera się na dowodach dostarczonych przez strony i bierze za podstawę wyrokowania stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 KPC) i w przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy nie znajduje podstaw do zakwestionowania w oparciu o przytoczone podstawy kasacji rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji. 5 W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39312 orzekł jak w sen- tencji wyroku. ========================================