I PKN 58/96

Sąd Najwyższy1997-01-17
SAOSPracystosunki pracyŚrednianajwyższy
stosunek pracysłużbapolicjaustawa o paszportachurzędy państwowemianowanieumowa o pracękasacjaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o przywróceniu do pracy policjantki, uznając, że zawarcie nowej umowy o pracę wykluczyło przekształcenie jej stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie mianowania.

Sprawa dotyczyła roszczenia policjantki o przywrócenie do pracy po zwolnieniu ze służby w związku z wejściem w życie ustawy o paszportach. Sąd Najwyższy uchylił postanowienia sądów niższych instancji, stwierdzając, że zawarcie przez Urząd Wojewódzki nowej umowy o pracę z powódką wykluczyło automatyczne przekształcenie jej stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie mianowania, zgodnie z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o paszportach. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z powództwa Magdaleny R. przeciwko Urzędowi Wojewódzkiemu w K. o przywrócenie do pracy, rozpoznając kasację wniesioną przez pozwanego. Kasacja dotyczyła postanowień sądów niższych instancji, które przywróciły powódkę do pracy, opierając się na błędnym ustaleniu, że zachowała ona status pracownika mianowanego. Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o paszportach, policjanci pełniący służbę w wydziałach paszportowych zostali z mocy prawa zwolnieni ze służby i stali się pracownikami urzędów wojewódzkich. Jednakże, zgodnie z art. 17 ust. 4 tej ustawy, stosunki pracy z tymi pracownikami wygasały po 6 miesiącach, chyba że nawiązano nowe stosunki pracy na dalszy okres. Sąd Najwyższy podkreślił, że zawarcie przez Urząd Wojewódzki z powódką nowej umowy o pracę z dniem 8 kwietnia 1991 r. wykluczyło przekształcenie jej stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie mianowania. Pismo pozwanego z dnia 3 kwietnia 1991 r. zostało uznane za umowę o pracę, a nie jedynie potwierdzenie dalszego zatrudnienia. W związku z tym, że powódka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, właściwym do rozpoznania jej roszczenia był sąd powszechny. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zawarcie umowy o pracę wyklucza przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie mianowania.

Uzasadnienie

Ustawa o paszportach przewidywała, że policjanci pełniący służbę w wydziałach paszportowych zostają z mocy prawa zwolnieni ze służby i stają się pracownikami urzędów wojewódzkich. Stosunki pracy wygasały po 6 miesiącach, chyba że nawiązano nowe stosunki pracy. Zawarcie nowej umowy o pracę z pracownikiem w tym terminie oznaczało zatrudnienie na podstawie umowy, a nie przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie mianowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Urząd Wojewódzki w K.

Strony

NazwaTypRola
Magdalena R.osoba_fizycznapowódka
Urząd Wojewódzki w K.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

u.p. art. 17 § ust. 3

Ustawa o paszportach

Z dniem wejścia w życie ustawy policjanci pełniący służbę w dotychczasowych wydziałach paszportowych przy komendach wojewódzkich Policji zostają z mocy prawa zwolnieni ze służby i stają się pracownikami urzędów wojewódzkich. Stosunek służbowy przekształca się w stosunek pracy z mianowania tylko wówczas, gdy nie nawiązano nowych stosunków pracy lub stosunek pracy został rozwiązany za wypowiedzeniem.

u.p. art. 17 § ust. 4

Ustawa o paszportach

Stosunki pracy z pracownikami wygasają po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli przed tym terminem nie zostaną z nimi nawiązane nowe stosunki pracy na dalszy okres; jednakże wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przez zakład pracy może nastąpić za trzymiesięcznym wypowiedzeniem.

Pomocnicze

u.p.u.p.

Ustawa o pracownikach urzędów państwowych

Przepisy dotyczące pracowników urzędów państwowych.

u.p.

Ustawa o Policji

Przepisy dotyczące Policji, w tym odprawy.

k.p.

Kodeks pracy

Zasady dotyczące umowy o pracę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawarcie nowej umowy o pracę z powódką wykluczyło przekształcenie jej stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie mianowania. Pismo pozwanego z dnia 3 kwietnia 1991 r. stanowiło umowę o pracę. Wypowiedzenie nie było wymagane przy nawiązaniu nowego stosunku pracy, a jedynie przy jego wcześniejszym rozwiązaniu.

Odrzucone argumenty

Powódka zachowała przymiot pracownika mianowanego. Niezłożenie oświadczenia o wypowiedzeniu przez pozwanego skutkowało przekształceniem stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie mianowania.

Godne uwagi sformułowania

zawarcie umowy o pracę z policjantem pełniącym służbę w dotychczasowych wydziałach paszportów [...] wyklucza [...] przekształcenie stosunku służbowego tego policjanta w stosunek pracy na podstawie mianowania z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 8 kwietnia 1991 r., powódka została z mocy prawa zwolniona ze służby w organach Policji pozwany zawarł z powódką z dniem 8 kwietnia 1991 r. nową umowę o pracę na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy o paszportach pismo pozwanego z dnia 3 kwietnia 1991 r. jest w istocie umową o pracę

Skład orzekający

Teresa Flemming-Kulesza

przewodniczący

Józef Iwulski

sędzia

Andrzej Wróbel

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy na podstawie umowy po wejściu w życie nowych przepisów, w szczególności w kontekście transformacji ustrojowej i zmian w służbach mundurowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej policjantów pracujących w wydziałach paszportowych w okresie transformacji ustrojowej i wejścia w życie ustawy o paszportach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego okresu transformacji ustrojowej i zmian w prawie pracy, które miały wpływ na status wielu pracowników służb mundurowych. Pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne określenie charakteru stosunku prawnego (służba vs. umowa o pracę) dla dalszych praw pracowniczych.

Czy służba w Policji automatycznie przekształcała się w mianowanie po zmianie przepisów? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Postanowienie z dnia 17 stycznia 1997 r. I PKN 58/96 Zawarcie umowy o pracę z policjantem pełniącym służbę w dotych- czasowych wydziałach paszportów przy komendach wojewódzkich Policji przed upływem 8 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r., Nr 2, poz. 5) wyklucza przewidziane w art. 17 ust. 3 tej ustawy przekształcenie stosunku służbowego tego policjanta w stosunek pracy na podstawie mianowania. Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa Magdaleny R. przeciwko Urzędowi Wojewódzkiemu w K. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 17 września 1996 r. [...] p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 5 czerwca 1996 r. [...] i przekazać sprawę do rozpoznania temu Sądowi Rejonowemu. U z a s a d ni e n i e Pozwany Urząd Wojewódzki w K. wniósł kasację od postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 17 września 1996 r. [...], w której zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o paszportach (Dz. U. Nr 2, poz. 5) i wniósł o uchylenie zas- karżonego postanowienia, a także postanowienia Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Katowicach z dnia 5 czerwca 1996 r. [...] oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W uzasadnieniu kasacji pozwany stwierdził, że podstawę rozstrzygnięć Sądów obu instancji stanowiło błędne ustalenie, że powódka w okresie pracy u pozwanego zachowała przymiot pracownika mianowanego nabyty w czasie zatrudnienia w organach Policji. Główną przesłankę tego ustalenia stanowił fakt, że pozwany nie złożył powódce oświadczenia o wypowiedzeniu przewidzianego w art. 17 ust. 4 ustawy o paszportach. W ocenie wnoszącego kasację Sąd II instancji przeoczył, że z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 8 kwietnia 1991 r., powódka została z mocy pra- wa zwolniona ze służby w organach Policji, w związku z czym otrzymała odprawę przewidzianą w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.). Z tym dniem powódka stałaby się mianowanym pracownikiem pozwanego w rozumieniu ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214 ze zm.), gdyby nie fakt, że pozwany zawarł z powódką z dniem 8 kwietnia 1991 r. nową umowę o pracę na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy o paszportach. Z przepisu tej ostatniej ustawy nie wynika ponadto, że nawiązanie nowego stosunku pracy z pracownikiem zwolnionym ze służby w Policji musiało być po- przedzone wypowiedzeniem. Zamiarem pracodawcy nie było rozwiązanie stosunku pracy z powódką, a zatem zbędne było składanie oświadczenia o wypowiedzeniu, które jest konieczne tylko w przypadku określonym w zdaniu drugim powyższego przepisu. Ponadto z treści pisma pozwanego z dnia 3 kwietnia 1991 r. wynika, że jest to w istocie umowa o pracę, a nie, jak błędnie przyjął Sąd, potwierdzenie faktu dalszego zatrudnienia powódki na dotychczasowych zasadach. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pasz- portach (Dz. U. z 1991 r., Nr 2, poz. 5) z dniem wejścia w życie ustawy policjanci peł- niący służbę w dotychczasowych wydziałach paszportów przy komendach woje- wódzkich Policji zostają z mocy prawa zwolnieni ze służby i stają się pracownikami urzędów wojewódzkich w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 214 ze zm.). Stosownie zaś do art. 17 ust. 4 tej ustawy stosunki pracy z pracownikami, o których mowa w ust. 3, wygasają po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli przed tym terminem nie zostaną z nimi nawiązane nowe stosunki pracy na dalszy okres; jednakże wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przez zakład pracy może nastąpić za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Z przepisu art. 17 ust. 3 wynika jedynie, że policjanci pełniący służbę w do- tychczasowych wydziałach paszportów przy komendach wojewódzkich Policji zostają z mocy prawa zwolnieni ze służby i stają się pracownikami urzędów wojewódzkich. Powyższy przepis nie przesądza jednak charakteru stosunku pracy tych pracowników u nowego pracodawcy, a w szczególności nie zapewnia tym pracownikom zachowania z mocy prawa statusu pracownika mianowanego nabytego w czasie służby w Policji. Należy przyjąć, że w świetle art. 17 ust. 3 ustawy o paszportach stosunek służbowy policjanta zwolnionego z mocy prawa ze służby w Policji przekształca się w stosunek pracy z mianowania w rozumieniu ustawy o pracownikach urzędów państwowych tylko wówczas, gdy przed upływem 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o paszportach nie zostaną nawiązane stosunki pracy na dalszy okres lub stosunek pracy zostanie w tym terminie rozwiązany za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Trafny jest zatem pogląd wnoszącego kasację, że powódka stałaby się mianowanym pracownikiem pozwanego w rozumieniu przepisów ustawy o pracownikach urzędów państwowych, gdyby nie fakt, że pozwany zawarł z nią z dniem 8 kwietnia 1991 r. nową umowę o pracę na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy o paszportach. Wbrew stanowisku Sądów obu instancji pismo pozwanego z dnia 3 kwietnia 1991 r. jest w istocie umową o pracę, na podstawie której zatrudniono powódkę na stanowisku starszego inspektora w Oddziale Wydziału Paszportów Urzędu Wojewódzkiego w K. Ana zasadach określonych w rozdziale II Kodeksu pracy@. Zawarcie takiej umowy na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy o paszportach i w terminie w tym przepisie przewidzianym powoduje, że nie doszło do określonego w ust. 3 tego przepisu przekształcenia stosunku służbowego powódki w stosunek pracy na podstawie mianowania, lecz została zatrudniona u pozwanego na podstawie umowy o pracę. Trafny jest pogląd wnoszącego kasację, że z przepisu art. 17 ust. 4 ustawy o paszportach nie wynika, że nawiązanie nowego stosunku pracy z pracownikiem zwol- nionym ze służby w Policji musi być w każdym przypadku poprzedzone wypowie- dzeniem. Zgodnie bowiem ze zdaniem drugim tego przepisu wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przez zakład pracy może nastąpić za trzymiesięcznym wy- powiedzeniem, a zatem wypowiedzenie takie jest wymagane tylko wówczas, gdy pra- codawca zamierza rozwiązać stosunek pracy z pracownikiem przed upływem 6 mie- sięcy od dnia wejścia w życie ustawy. W rozpoznawanej sprawie jest oczywiste, że pozwany nie tylko nie zamierzał rozwiązać stosunku pracy z powódką, lecz przeciwnie, nawiązał z nią stosunek pracy na podstawie umowy o pracę. Należy stwierdzić, że powódka była zatrudniona u pozwanego na podstawie umowy o pracę, a zatem do rozpoznania jej roszczenia o przywrócenie do pracy właś- ciwy jest sąd powszechny. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI