I PKN 571/98

Wyrok z dnia 19 lutego 1999 r. I PKN 571/98 Pracodawca nie może wykazać zasadności wypowiedzenia umowy o pracę w oparciu o inną przyczynę, niż wskazaną w wypowiedzeniu (art. 30 § 4 KP). Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 1999 r. sprawy z powództwa Stanisława Ś. przeciwko Zakładom Urządzeń Kotłowych w S. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 1 lipca 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e W oświadczeniu pracodawcy – Zakładów Urządzeń Kotłowych w S. z dnia 11 lutego 1998 r. o wypowiedzeniu Stanisławowi Ś. umowy o pracę zawartej w dniu 10 września 1981 r. na czas nie określony wskazano, że przyczyną uzasadniającą wy- powiedzenie jest „dezorganizacja pracy wydziału spowodowana częstymi i długo- trwałymi zwolnieniami lekarskimi”. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Końskich po rozpoznaniu odwołania Stanisława Ś. od powyższego wypowiedzenia umowy o pracę, wyrokiem z dnia 22 kwietnia 1998 r. uznał je za bezskuteczne. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie nieprawdziwości podanej przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. To zasadnicze ustalenie wynika z następujących okoliczności: Stanisław Ś. jest dobrym i zdyscyplinowanym pracownikiem, ma opinię dobrego fachowca. W związku ze schorzeniami kręgosłupa związanymi z wykonywaną pracą, w latach 1995-1997 często przebywał na zwolnieniach lekarskich. Jednakże w 1998 r. jest zdrowy i może wykonywać pracę na dotychczasowym stanowisku krajacza metali w 2 wydziale produkcyjnym T-2. Poprzednie nieobecności powoda w pracy nie spowo- dowały jej dezorganizacji gdyż do obsługi stanowiska pracy powoda wyznaczono bez zakłócenia toku pracy zakładu, innego pracownika będącego wiertaczem. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 1 lipca 1998 r. oddalił apelację pozwanego pracodawcy. Rozważając podnie- sione w apelacji zarzuty Sąd Wojewódzki uwzględnił następujące okoliczności. Zgo- dzić się można z oceną prawną pracodawcy, iż w zasadzie („przy normalnym prospe- rowaniu zakładu pracy”) konieczność zastępowania pracownika na jego stanowisku (krajacza metali) pracownikiem mającym powierzone inne stanowisko (wiertacza) dezorganizowałaby pracę w stopniu uzasadniającym wypowiedzenie umowy o pracę. Jednakże – zdaniem Sądu – powyższa reguła nie może być zastosowana w konkret- nej sytuacji pozwanego zakładu pracy, dla którego wskazana przyczyna nie była konkretna i realna. Częsta bowiem i długotrwała nieobecność powoda w pracy spoty- kała się z przerostem zatrudnienia w pozwanym zakładzie. W konsekwencji nieobec- ność powoda nie stwarzała pozwanemu trudności organizacyjnych, skoro wobec nie- należytego wykorzystania części załogi pracodawca bez trudności mógł wykorzysty- wać innego pracownika bez szkody dla efektywności pracy. Za wskazaną przez pra- codawcę przyczyną rozwiązania umowy o pracę ukrywają się w istocie ekonomiczne racje pracodawcy, dotyczące dostosowania poziomu zatrudnienia do realnych po- trzeb. Kasację od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł pozwany praco- dawca, który zarzucając naruszenie art. 45 § 1 KP poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie żądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji strona pozwana podniosła, że ustalenia faktyczne zaskarżonego wyroku pomijają wnioski wynikające ze wskazanych dowodów (zeznań jednego ze świadków oraz słuchanego w charakterze strony prezesa pozwanej Spółki). W konsekwencji czego – zdaniem pozwanego – Sąd wadliwie ustalił, że dłu- gotrwałe nieobecności powoda w pracy nie dezorganizowały procesu pracy oraz że z powodu przerostu zatrudnienia pozwany nie miał kłopotów z obsadą stanowisk pracy w sytuacji choroby powoda. Według kasacji „w zebranym w sprawie materiale dowo- dowym brak jest podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienia powoda są prawdziwe”. Rea- sumując podniesione zarzuty pozwany uważa, że „Sąd Wojewódzki w Kielcach od- dalając apelację pozwanego naruszył przepis art. 45 § 1 KP dokonując błędnej wyk- 3 ładni w zakresie ustalenia, czy rzeczywiście nastąpiła dezorganizacja pracy w sytua- cji nieobecności powoda w pracy”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja chociaż oparta została na podstawie naruszenia wskazanego w niej przepisu prawa materialnego (art. 3931 pkt 1 KPC), to naruszenia tego upatruje wy- łącznie w błędnym ustaleniu podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku. Jeżeli uza- sadnienie naruszenia prawa materialnego strona pozwana wywodzi z innej podstawy faktycznej niż ta, którą przyjął Sąd w zaskarżonym wyroku, to już tym samym przyz- naje, że bez zakwestionowania podstawy faktycznej wyroku nie zostanie wykazana błędna wykładnia (także zastosowanie) art. 45 § 1 KP. Istotnie, według powołanego przepisu, jedną z przesłanek orzeczenia o bezskuteczności wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony stanowi ustalenie, iż wypowiedzenie to jest nie- uzasadnione. Tymczasem Sąd, bez naruszenia tego przepisu ustalił, że pracodawca w przedmiotowym oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę (art. 30 § 4 KP) wskazał przyczynę, która nie uzasadniała wypowiedzenia. Przyczynę tę bowiem określił pracodawca jako „dezorganizację pracy wydziału spowodowaną częstymi i długotrwałymi zwolnieniami lekarskimi”. Z takiego określenia powodów wypowiedze- nia wynikało, że pracodawca uznał, że dotyczą one pracownika i powodują w konse- kwencji negatywne skutki w działalności pozwanego zakładu. Okazało się jednak, według ustaleń zaskarżonego wyroku, że wskazana przyczyna wypowiedzenia jest nieprawdziwa. Usprawiedliwiona nieobecność w pracy powoda, w konkretnych wa- runkach pozwanego zatrudniającego nadmierną w stosunku do potrzeb liczbę pra- cowników, nie przyczyniała się do dezorganizacji pracy ani nie miała wpływu na jej efektywność. W świetle tych ustaleń nie budzi zastrzeżeń wykładnia i zastosowanie art. 45 § 1 KP ze zwróceniem uwagi, że rzeczywista przyczyna wypowiedzenia jest jakościowo odmienna od tej, którą nieprawdziwie posłużył się pracodawca, ażeby w istocie zmniejszyć nadmierne zatrudnienie. Dla celu, który dotyczy ekonomicznych warunków funkcjonowania pracodawcy nie powinien on konstruować nieadekwatnej podstawy wypowiedzenia. Pozostaje to bowiem w sprzeczności z art. 45 § 1 KP w związku z art. 30 § 4 KP. Sąd Najwyższy podkreśla wagę określenia w ostatnio wy- mienionym przepisie, obowiązku pracodawcy wskazania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. Zakres określonej przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia jest 4 bowiem istotny przede wszystkim z punktu widzenia obrony pracownika przed nie- uzasadnionym wypowiedzeniem. Obrona ta stawałaby się iluzoryczna, gdyby praco- dawca w toku sporu sądowego mógł powołać inną przyczynę uzasadniającą wypo- wiedzenie umowy o pracę od tej, którą wskazał w wypowiedzeniu. Przedstawiona wyżej ocena prawidłowości podstawy prawnej wyroku w sto- sunku do jego podstawy faktycznej jest wystarczająca do stwierdzenia, że kasacja pozwanego nie ma usprawiedliwionej podstawy (art. 39312 KPC). Nie mogło bowiem odnieść skutku kwestionowanie w uzasadnieniu kasacji podstawy faktycznej zaskar- żonego wyroku, skoro kasacja nie została oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania (art. 3931 pkt 2 KPC) i nie wskazała jakiegokolwiek naruszenia przepi- su w tym zakresie. Z powyższych przyczyn na podstawie art. 39312 KPC w związku z art. 39311 KPC, Sąd Najwyższy orzekł o oddaleniu kasacji pozwanego, która nie ma usprawie- dliwionych podstaw. ========================================