I PKN 570/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła przywrócenia do pracy dwóch powódek, Janiny G. i Marii M., które zostały zatrudnione w Zakładzie Przetwórstwa Hutniczego „S.” SA po przekształceniu ich poprzedniego miejsca pracy. Powódki twierdziły, że zostały zmuszone do podpisania umów o pracę na czas określony, zamiast umów na czas nieokreślony, pod wpływem groźby zwolnienia i w błędzie co do rzeczywistych konsekwencji. Sąd Rejonowy uwzględnił ich powództwo, uznając umowy na czas określony za nieważne z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 KC w zw. z art. 300 KP). Sąd Wojewódzki zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, uznając, że powódki nie działały pod wpływem błędu ani przymusu. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powódek, oddalił ją. Sąd Najwyższy podkreślił, że powódki miały możliwość wyboru – mogły skorzystać z propozycji ponownego zatrudnienia w poprzednim zakładzie lub podpisać nowe umowy. Stwierdził, że nie wykazały one przesłanek do uchylenia się od oświadczeń woli na podstawie art. 84 i 87 KC, a tym samym nie było podstaw do zastosowania art. 58 KC. Sąd Najwyższy wskazał, że jeśli podstawą kwestionowania oświadczenia woli jest wyłącznie błąd lub groźba, to wyłączone jest stosowanie art. 58 KC, zwłaszcza gdy błąd lub groźba nie spełniają wymogów ustawowych. Sąd Najwyższy oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając je za nieuzasadnione lub nie mające wpływu na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wad oświadczenia woli (błąd, groźba) w kontekście umów o pracę na czas określony oraz dopuszczalności stosowania art. 58 KC.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wymaga wykazania konkretnych przesłanek do zastosowania przepisów o błędzie i groźbie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przekształcenie umowy o pracę na czas nieokreślony w umowę na czas określony, dokonane pod wpływem groźby zwolnienia lub w błędzie co do konsekwencji, jest nieważne z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego lub wad oświadczenia woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli powódka nie wykazała przesłanek do uchylenia się od oświadczenia woli na podstawie art. 84 i 87 KC, a także nie wykazała naruszenia zasad współżycia społecznego w rozumieniu art. 58 KC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powódki miały możliwość wyboru i nie działały pod wpływem błędu lub groźby w rozumieniu przepisów. Brak było podstaw do zastosowania art. 58 KC, gdyż powódki nie wykazały wad oświadczenia woli ani sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Stosowanie art. 58 KC jest wyłączone, gdy podstawą kwestionowania jest wyłącznie błąd lub groźba, które nie spełniają wymogów ustawowych.
Czy zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC (niedostateczne uzasadnienie wyroku) może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną, jeśli nie wykazano istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie wykazano istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy, a wyrok mimo błędów w uzasadnieniu odpowiada prawu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC nie może być uwzględniony, jeśli nie wykazano, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 39312 KPC, Sąd Najwyższy oddala kasację, jeżeli zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Janina G. | osoba_fizyczna | powódka |
| Maria M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Zakład Przetwórstwa Hutniczego „S.” SA w B. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Pomocnicze
KC art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Stosowanie art. 58 § 1 i 2 KC jest wyłączone, jeśli podstawą kwestionowania oświadczenia woli jest wyłącznie błąd lub groźba, o których mowa w art. 84 i 87 KC, a które nie spełniają wymogów ustawowych.
KC art. 84
Kodeks cywilny
Błąd w rozumieniu tego przepisu polega albo na mylnym wyobrażeniu osoby składającej oświadczenie woli o istniejącym stanie rzeczy, albo na mylnym wyobrażeniu o treści złożonego oświadczenia woli. Skuteczne powołanie się na ten przepis wymaga wykazania, że wskutek zachowania pracodawcy powódki były przekonane, iż mimo odmiennego porozumienia i zgody na przekształcenie umowy nie ulegnie ona rozwiązaniu.
KC art. 87
Kodeks cywilny
Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. Propozycja ułożenia stosunku pracy na nowych warunkach lub informowanie o możliwości zwolnienia nie stanowi groźby bezprawnej.
KP art. 231 § 3
Kodeks pracy
KP art. 231 § 4
Kodeks pracy
KP art. 300
Kodeks pracy
KPC art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie tego przepisu nie stanowi podstawy kasacyjnej, jeśli nie wykazano istotnego wpływu na wynik sprawy, a wyrok odpowiada prawu.
KPC art. 393 § 11
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekształcenie umowy o pracę na czas określony nie było wynikiem błędu ani groźby w rozumieniu przepisów KC. • Powódki miały możliwość wyboru i świadomie podjęły decyzję o zawarciu umów na czas określony. • Nie wykazano naruszenia zasad współżycia społecznego. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie spełniają wymogów kasacyjnych.
Odrzucone argumenty
Umowy o pracę na czas określony były nieważne z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 KC). • Powódki działały pod wpływem błędu i groźby pracodawcy (art. 84 i 87 KC). • Niedostateczne uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji (art. 328 § 2 KPC).
Godne uwagi sformułowania
Jeżeli podstawą kwestionowania oświadczenia woli jest wyłącznie błąd lub groźba, o których mowa w art. 84 i 87 KC, to bezprzedmiotowe jest stosowanie art. 58 § 1 i 2 KC. • Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. • Wywody kasacji sprowadzają się do kwestionowania ustaleń, a zwłaszcza ocen dotyczących okoliczności faktycznych sprawy. • Wyrok zostaje źle uzasadniony samo przez się nie oznacza jeszcze, iż zawarte w nim rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Iwulski
sędzia
Roman Kuczyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wad oświadczenia woli (błąd, groźba) w kontekście umów o pracę na czas określony oraz dopuszczalności stosowania art. 58 KC."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i wymaga wykazania konkretnych przesłanek do zastosowania przepisów o błędzie i groźbie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie zarzutów w kasacji i jak sąd najwyższej instancji podchodzi do oceny stanu faktycznego w kontekście przepisów prawa materialnego i procesowego.
“Czy umowa na czas określony podpisana pod presją jest nieważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.