I PKN 549/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia odszkodowawczego byłego pracodawcy (Kazimierza R.) przeciwko byłej pracownicy (Annie K.) o zapłatę 19.020,05 zł tytułem szkody, którą pozwana miała wyrządzić w trakcie zatrudnienia na stanowisku kierownika biura. Powód twierdził, że pozwana nienależycie wykonywała obowiązki pracownicze, co naraziło go na straty. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia, wskazując, że od ostatniej szkody minęły ponad trzy lata do wniesienia pozwu. Sąd Wojewódzki w Poznaniu oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie art. 291 § 2 Kodeksu pracy. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację powoda, stwierdzając, że powód dopiero w apelacji rozszerzył powództwo i podniósł zarzuty umyślnego wyrządzenia szkody, co jest niedopuszczalne w postępowaniu apelacyjnym zgodnie z art. 383 KPC. Sąd Apelacyjny pominął również dowody złożone w apelacji, uznając, że mogły być powołane w pierwszej instancji (art. 381 KPC). Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uznał ją za usprawiedliwioną. Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut umyślnego wyrządzenia szkody przez pozwaną, podniesiony w apelacji, nie stanowił rozszerzenia powództwa ani nowego roszczenia w rozumieniu art. 383 KPC, zwłaszcza że sąd pierwszej instancji nie ustalił precyzyjnie podstaw faktycznych zarzucanego naruszenia obowiązków. Sąd Najwyższy podkreślił, że kwalifikacja prawna należy do sądu, a czyny takie jak „zagarnięcie mienia” czy „przywłaszczenie” są równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody. Błędne zastosowanie art. 383 KPC przez Sąd Apelacyjny miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiło merytoryczną ocenę roszczenia i prawidłowe zastosowanie przepisów o przedawnieniu (art. 291 § 2 KP lub art. 442 KC w zw. z art. 291 § 3 KP). Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o rozszerzeniu powództwa w postępowaniu apelacyjnym (art. 383 KPC) oraz o przedawnieniu roszczeń pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika, w tym rozróżnienie między nienależytym wykonywaniem obowiązków a umyślnym działaniem.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zasady prawne są szeroko stosowalne w sprawach o odszkodowanie od pracowników.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut umyślnego wyrządzenia szkody przez pracownika, podniesiony po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym, stanowi rozszerzenie powództwa lub wystąpienie z nowymi roszczeniami w rozumieniu art. 383 KPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podniesienie zarzutu umyślnego wyrządzenia szkody przez pracownika w postępowaniu apelacyjnym, gdy wcześniej powód powoływał się ogólnie na nienależyte wykonywanie obowiązków pracowniczych, nie oznacza rozszerzenia pozwu ani wystąpienia z nowymi roszczeniami, w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji nie ustalił precyzyjnie podstaw faktycznych naruszenia obowiązków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwalifikacja prawna czynów pracownika należy do sądu, a zarzucanie działań takich jak „zagarnięcie mienia” czy „przywłaszczenie” jest równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody. Sprecyzowanie podstawy faktycznej żądania w apelacji, nawet jeśli wcześniej powód powoływał się tylko na nienależyte wykonywanie obowiązków, nie musi oznaczać rozszerzenia powództwa, zwłaszcza gdy sąd pierwszej instancji nie poczynił żadnych ustaleń.
Jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika, gdy szkoda została wyrządzona umyślnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku umyślnego wyrządzenia szkody przez pracownika, należy rozważyć termin przedawnienia wynikający z art. 442 KC w związku z art. 291 § 3 KP, a nie art. 291 § 2 KP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że błędne zastosowanie art. 383 KPC przez Sąd Apelacyjny uniemożliwiło merytoryczną ocenę, czy pozwanej można przypisać umyślne wyrządzenie szkody. Jeśli szkoda została wyrządzona umyślnie, zastosowanie znajdzie dłuższy termin przedawnienia wynikający z przepisów cywilnych, a nie skrócony termin z Kodeksu pracy dotyczący nienależytego wykonywania obowiązków.
Czy sąd drugiej instancji może pominąć dowody przedstawione po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym?
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji może pominąć dowody powołane po raz pierwszy w apelacji, ale nie stanowi to naruszenia art. 381 KPC, jeśli nie narusza ogólnych zasad postępowania dowodowego lub szczególnych zasad dla postępowania apelacyjnego, a strona nie wykazała istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że powód nie wykazał w kasacji, jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało ewentualne naruszenie art. 381 KPC przez Sąd Apelacyjny. Choć art. 381 KPC dopuszcza nowe dowody w apelacji, sąd może je pominąć, zwłaszcza jeśli strona ponosi winę za ich nieprzedstawienie wcześniej. Brak wykazania wpływu naruszenia na wynik sprawy czyni zarzut nieusprawiedliwionym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kazimierz R. | osoba_fizyczna | powód |
| Anna K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
KPC art. 383 § zdanie pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
Nie można rozszerzać żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami w postępowaniu apelacyjnym.
KP art. 291 § § 2
Kodeks pracy
Określa termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy, w tym o naprawienie szkody wynikającej z nienależytego wykonywania obowiązków pracowniczych.
Pomocnicze
KP art. 291 § § 3
Kodeks pracy
Wskazuje na możliwość zastosowania innych przepisów o przedawnieniu, w tym dotyczących szkody wyrządzonej umyślnie.
KC art. 442
Kodeks cywilny
Reguluje termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody, w tym w przypadku szkody wyrządzonej umyślnie.
KPC art. 187 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przytoczenia przez powoda podstawy faktycznej żądania.
KPC art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność powoływania nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
KP art. 122
Kodeks pracy
Definicja umyślnego wyrządzenia szkody w kontekście pracowniczym.
KPC art. 393¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut umyślnego wyrządzenia szkody przez pracownika w apelacji nie stanowi rozszerzenia powództwa. • Sąd pierwszej instancji nie ustalił precyzyjnie podstaw faktycznych naruszenia obowiązków pracowniczych. • Czynności takie jak „zagarnięcie mienia” czy „przywłaszczenie” są równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody. • Błędne zastosowanie art. 383 KPC przez Sąd Apelacyjny miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Zarzut umyślnego wyrządzenia szkody podniesiony w apelacji stanowił niedopuszczalne rozszerzenie powództwa. • Powód nie wykazał istotnego wpływu naruszenia art. 381 KPC na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Zgłoszenie przez pracodawcę dopiero w postępowaniu apelacyjnym wyraźnego zarzutu umyślnego wyrządzenia szkody przez pozwanego pracownika, gdy wcześniej pracodawca powoływał się ogólnie na nienależyte wykonywanie obowiązków pracowniczych nie oznacza rozszerzenia pozwu ani wystąpienia z nowymi roszczeniami w rozumieniu art. 383 zdanie pierwsze KPC, w sytuacji, gdy przed sądem pierwszej instancji nie doszło do stanowczego ustalenia, na czym polegało naruszenie obowiązków pracowniczych. • Zagarnięcie mienia pracodawcy (kradzież, przywłaszczenie, samowolne rozdysponowanie pieniędzy otrzymanych od pracodawcy do rozliczenia się) stanowi umyślne wyrządzenie szkody, o jakim mowa w art. 122 KP.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o rozszerzeniu powództwa w postępowaniu apelacyjnym (art. 383 KPC) oraz o przedawnieniu roszczeń pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika, w tym rozróżnienie między nienależytym wykonywaniem obowiązków a umyślnym działaniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale zasady prawne są szeroko stosowalne w sprawach o odszkodowanie od pracowników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii procesowych i materialnych w prawie pracy: kiedy można podnieść nowe zarzuty w apelacji i jak wpływa to na przedawnienie roszczeń. Jest to istotne dla praktyków prawa pracy.
“Czy zarzut umyślności w apelacji to nowe roszczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice postępowania odwoławczego.”
Dane finansowe
WPS: 19 020,05 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.