I PKN 544/99

Wyrok z dnia 24 marca 2000 r. I PKN 544/99 Za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP) należy uznać żądanie przywrócenia do pracy ze względu na niedopełnienie przez pra- codawcę obowiązku konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę (art. 38 KP), jeżeli pracownik w sposób istotny naruszył obowiązki pracownicze i zachował się wobec pracodawcy wyjątkowo nielojalnie. Przewodniczący Prezes SN Jan Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman Kuczyński. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2000 r. sprawy z powództwa Sylwii M. przeciwko Zespołowi Szkół Samorządowych w M.G. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 21 maja 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powódka Sylwia M. domagała się uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, gdyż decyzja ta została jej doręczona w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Pozwany Zespół Szkół Samorządowych w M.G. wniósł o od- dalenie powództwa. Sąd Rejonowy w Rawiczu oddalił powództwo. Sąd poczynił następujące usta- lenia faktyczne. Powódka była zatrudniona w pozwanym zakładzie od 1982 r., ostat- nio na stanowisku sekretarza szkoły. W okresie od marca do sierpnia 1998 r. korzys- tała ze zwolnienia lekarskiego. Podczas jej nieobecności ujawniono, że nie przekazywała pism wpływających na adres szkoły osobom, do których były skiero- wane. W ten sposób nie przekazała między innymi pisma, dotyczącego zajęcia przez komornika jej wynagrodzenia za pracę, a także rachunku za dostarczone szkole druki. Dodatkowo powódka społecznie pełniła funkcję sekretarza Kasy Zapomogowo 2 – Pożyczkowej, której rozliczaniem się zajmowała. W czasie nieobecności powódki okazało się, że w kasie występują braki. W tej sytuacji pozwany w kwietniu 1998 r. rozwiązał z powódką umowę o pracę w trybie art. 52 § 1 KP. Później jednak strony uzgodniły, że powódka w okresie trzech miesięcy pokryje niedobór w szkolnej Kasie Zapomogowo – Pożyczkowej, a po wyczerpaniu zasiłku chorobowego przejdzie na rentę inwalidzką. Pozwany, nie chcąc szkodzić powódce na przyszłość i rozumiejąc jej trudną sytuację rodzinną, cofnął swoją decyzję o dyscyplinarnym zwolnieniu powódki z pracy, na co ona wyraziła zgodę. W dniu 12 sierpnia 1998 r. powódka powróciła jednak do pracy. Pozwany wręczył jej wówczas wypowiedzenie umowy o pracę ze skutkiem na dzień 30 listopada 1998 r. Powódka zapoznała się z treścią tego pisma, lecz nie potwierdziła jego odbioru. Zażyczyła sobie natomiast, by pismo to doręczono jej drogą pocztową, co pozwany uczynił. Jako przyczynę wypo- wiedzenia wskazano: „ dotychczasowy sposób wypełniania przez powódkę obo- wiązków pracowniczych oraz utratę zaufania pracodawcy do powódki”. O zamiarze wypowiedzenia powódce umowy o pracę pozwany zawiadomił w dniu 5 sierpnia 1998 r. na piśmie przedstawiciela koła NSZZ „Solidarność”, działającego przy poz- wanej, który nie nadał jednak pismu dalszego biegu. Sąd uznał, że wypowiedzenie powódce umowy o pracę było w pełni uzasad- nione. Nie naruszało art. 41 KP, gdyż w dniu, w którym powódce doręczono wypo- wiedzenie świadczyła pracę. Sąd stwierdził także, że konsultacja ze związkiem za- wodowym zamiaru wypowiedzenia powódce umowy o pracę była nieprawidłowa. Sąd uznał jednak, że uchybienie formalne zakładu pracy w zestawieniu z wagą zarzutów kierowanych przeciwko powódce nie uzasadnia uwzględnienia żądania przywrócenia do pracy, a nawet nie uzasadnia zasądzenia na rzecz powódki odszkodowania, ponieważ byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, rozpatru- jąc apelację powódki, podzielił stanowisko Sądu Rejonowego. Analizując zarzuty apelacyjne uznał, że wypowiedzenie powódce umowy o pracę zawierało wystarcza- jące wskazanie przyczyny wypowiedzenia. Stwierdził, że sformułowanie przyczyn, zawarte w wypowiedzeniu, nie jest dokonane ogólnikowo, a nawet gdyby tak było, to przyjąć należało, że faktyczna przyczyna była powódce doskonale znana, ponieważ z tych samych przyczyn wcześniej dyscyplinarnie rozwiązano z nią stosunek pracy. Sąd Okręgowy podzielił też pogląd Sądu Rejonowego, iż pozwany uchybił obowiąz- kowi skonsultowania zamiaru wypowiedzenia umowy ze związkami zawodowymi, 3 przekazując pismo członkowi związku, zamiast właściwemu organowi. Sąd Okręgo- wy oddalił apelację przede wszystkim z tej przyczyny, iż uwzględnienie powództwa na podstawie art. 45 § 1 KP, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, podzielając w tym względzie stanowisko Sądu Rejonowego. Powódka wniosła od wyroku Sądu Okręgowego kasację. Zarzuciła w niej na- ruszenie art. 45 § 1 KP w związku z art. 38 § 1 KP przez uznanie, że wypowiedzenie jest skuteczne mimo niedochowania obligatoryjnego trybu współdziałania kierownika zakładu pracy z organizacją związkową oraz art. 30 § 4 KP przez przyjęcie, że przy- czyna wypowiedzenia była konkretna, a także naruszenie art. 233 § 1 KPC, polega- jące na oparciu zaskarżonego wyroku na błędnych ustaleniach Sądu pierwszej ins- tancji oraz art. 328 § 2 KPC, polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżo- nego wyroku przyczyn, dla których Sąd uznał podstawę wypowiedzenia za konkret- ną. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do po- nownego rozpoznania albo o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie, że wypowie- dzenie umowy o pracę powódce jest bezskuteczne. Skarżąca wniosła także o uwzględnienie kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 45 § 1 KP w związku z art. 38 § 1 KP oraz art. 30 § 4 KP, należy stwierdzić, że bez względu na to, czy pracodawca dopuścił się przy wypowiedzeniu umowy o pracę uchybienia formal- nego, nie konsultując zamiaru wypowiedzenia ze związkami zawodowymi i czy przy- czyna wypowiedzenia została przez pracodawcę należycie wskazana, istotne w sprawie było, czy Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, podzielając stanowisko Sądu Re- jonowego, iż uwzględnienie roszczeń powódki byłoby sprzeczne z zasadami współ- życia społecznego. Wprawdzie orzekające w sprawie Sądy nie powołały się na prze- pis art. 8 KP, to jednakże z treści uzasadnienia wyroków niewątpliwie wynika, iż ten przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Wnosząca kasację nie zarzuciła narusze- nia art. 8 KP, chociaż w jej uzasadnieniu w sposób ogólny zakwestionowała trafność powołania się przez Sąd Okręgowy na zasady współżycia społecznego. W świetle prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych pogląd Sądu Okręgowego o sprzeczności żądań powódki z zasadami współżycia społecznego jest trafny. Nie 4 można bowiem przyjąć, że Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 KPC przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Dokonane przez Sąd pierw- szej instancji ustalenia faktyczne, przejęte przez Sąd Okręgowy mają pełne potwier- dzenie w materiale sprawy. Powódka swym zachowaniem nie tylko nie wypełniała swoich obowiązków pracowniczych i ukryła przed swymi przełożonymi pismo komor- nika, żądające zajęcia jej wynagrodzenia, ale także w sposób rażący nadużyła zau- fania pracodawcy, który mając podstawy do jej zwolnienia w trybie art. 52 § 1 pkt 1 KP, nie chciał szkodzić powódce i cofnął swoje oświadczenie woli w tym względzie. Zgodził się na to, aby powódka w okresie trzech miesięcy pokryła niedobór w szkol- nej Kasie Zapomogowo – Pożyczkowej. Fakt, że to zaakceptowała potwierdza, iż poczuwała się do zawinienia przy powstaniu tego niedoboru. Należy zatem uznać, że pracodawca, nie rozwiązując z powódką umowy o pracę w trybie natychmiastowym ze względu na jej sytuację rodzinną, potraktował ją bardzo „po ludzku”, a tym samym wykazał duże zrozumienie dla zasad współżycia społecznego. Z kolei powódka mimo przychylnego potraktowania przez pracodawcę zachowała się wobec niego wyjątko- wo nielojalnie. Usprawiedliwia to zastosowanie art. 8 KP, który nie pozwala na czy- nienie ze swego prawa użytku temu, kto sam naruszył zasady współżycia społecz- nego, a tak należało ocenić zachowanie powódki niezależnie od istotnego narusze- nia obowiązków pracowniczych. Sąd Najwyższy uznał, że w takiej sytuacji zaskarżo- ny wyrok nie narusza art. 8 KP. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC jest niezasadny, gdyż Sąd Okręgowy w uzasadnieniu swym bardzo obszernie ustosunkował się do konkretności podanej przez pozwanego podstawy wypowiedzenia. Przede wszystkim jednak nawet naru- szenie tego przepisu nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 3931 pkt 2 KPC), ze względu na przyczynę oddalenia apelacji. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================