I PKN 525/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powódki, Krystyny Marii M., działaczki związkowej, której stosunek pracy wygasł z mocy prawa w związku z reformą administracji publicznej i przekształceniem Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Powódka nie otrzymała propozycji dalszego zatrudnienia na nowych warunkach, w przeciwieństwie do innych pracowników. Sąd Rejonowy w Działdowie przywrócił ją do pracy, uznając, że pracodawca naruszył przepisy o ochronie działaczy związkowych i dopuścił się dyskryminacji. Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił ten wyrok, argumentując, że wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa nie wymaga zachowania procedur związanych z wypowiedzeniem umowy i nie podlega ochronie z art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powódki, uchylił wyrok Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz na przepisach Konwencji MOP nr 98. Choć Trybunał Konstytucyjny uznał art. 58 ust. 1 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną za zgodny z Konstytucją i Konwencją MOP nr 87, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, który nakazuje bezpośrednie stosowanie prawa organizacji międzynarodowych, w tym Konwencji MOP nr 98. Sąd Najwyższy uznał, że pracodawca, nie proponując powódce dalszego zatrudnienia, naruszył zasadę ochrony działaczy związkowych przed dyskryminacją (art. 113 KP i art. 8 KP) oraz przepisy Konwencji MOP nr 98, co uzasadnia roszczenie o przywrócenie do pracy. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOchrona działaczy związkowych w kontekście zmian organizacyjnych i wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa. Interpretacja przepisów Konwencji MOP nr 98 w polskim prawie pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa w związku z reformą administracji publicznej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 1/99 może wpływać na interpretację niektórych przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) podlega ochronie przewidzianej dla działaczy związkowych na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych?
Odpowiedź sądu
Nie, wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa nie wymaga zachowania trybu postępowania przewidzianego dla rozwiązania umowy o pracę, w tym uzyskania zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa jest odmienną instytucją niż rozwiązanie umowy o pracę i nie podlega przepisom chroniącym pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy, w tym przepisom o ochronie działaczy związkowych.
Czy pracodawca, wykorzystując instytucję wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa w celu pozbawienia zatrudnienia działacza związkowego, dopuszcza się dyskryminacji i narusza przepisy Konwencji MOP nr 98?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postępowanie pracodawcy stanowi dyskryminację i narusza przepisy Konwencji MOP nr 98, uzasadniając roszczenie o przywrócenie do pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na art. 91 ust. 3 Konstytucji RP i przepisy Konwencji MOP nr 98, stwierdził, że pracodawca, nie proponując powódce dalszego zatrudnienia i tym samym doprowadzając do wygaśnięcia jej stosunku pracy, naruszył zasadę ochrony działaczy związkowych przed dyskryminacją, co jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego.
Czy pracownikowi, którego stosunek pracy wygasł na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na podstawie art. 67 Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wygaśnięcie stosunku pracy nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego, w tym w wyniku dyskryminacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zawężająca wykładnia art. 67 KP przyjęta przez Sąd Okręgowy nie jest trafna, a przepisy Kodeksu pracy wskazują, że umowa o pracę może wygasnąć w przypadkach określonych w przepisach szczególnych, co nie wyklucza roszczenia o przywrócenie do pracy w przypadku naruszenia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krystyna Maria M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w M. | instytucja | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
KP art. 56 § § 1
Kodeks pracy
Uzasadnia roszczenie o przywrócenie do pracy w razie wygaśnięcia stosunku pracy.
KP art. 67
Kodeks pracy
Dotyczy przypadków wygaśnięcia umowy o pracę, w tym uzasadnia roszczenie o przywrócenie do pracy.
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 58 § ust. 1
Powoduje wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa, jeśli pracownikowi nie zaproponowano nowych warunków pracy lub płacy.
Pomocnicze
k.p. art. 113
Kodeks pracy
Zakaz dyskryminacji w stosunkach pracy.
KP art. 63
Kodeks pracy
Wskazuje, że umowa o pracę wygasa w przypadkach określonych w Kodeksie oraz w przepisach szczególnych.
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych art. 32 § ust. 1 i 2
Ochrona funkcjonariuszy związkowych przed wypowiedzeniem, rozwiązaniem stosunku pracy lub jednostronną zmianą warunków pracy lub płacy bez zgody zarządu organizacji związkowej.
KPC art. 39313
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
KPC art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
KPC art. 39319
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
KP art. 8
Kodeks pracy
Zasady współżycia społecznego jako podstawa oceny postępowania pracodawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa w przypadku działaczki związkowej, która nie otrzymała propozycji nowych warunków zatrudnienia, stanowi dyskryminację i narusza przepisy Konwencji MOP nr 98. • Pracodawca naruszył zasady współżycia społecznego i przepisy o ochronie działaczy związkowych. • Naruszenie art. 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie przepisów Konwencji MOP nr 98.
Odrzucone argumenty
Wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa nie wymaga zachowania trybu wypowiedzenia i nie podlega ochronie z art. 32 ustawy o związkach zawodowych. • Pracownikowi, którego stosunek pracy wygasł na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., nie przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na podstawie art. 67 KP. • Sąd Okręgowy nie odmówił powódce prawa do sądu, a jedynie błędnie ocenił jej uprawnienia materialnoprawne.
Godne uwagi sformułowania
Niezłożenie pracownikowi propozycji nowych warunków pracy lub płacy stanowiące jego dyskryminację ze względu na działalność związkową (...) uzasadnia roszczenie o przywrócenie do pracy • Wygaśnięcie stosunku pracy na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (...) tym różni się od rozwiązania umowy o pracę, że nie wymaga złożenia oświadczenia woli przez pracodawcę, a skutek w postaci ustania stosunku pracy następuje z mocy prawa. • Pracodawca, wykorzystując - sprzecznie z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP) - wyjątkową instytucję wygaśnięcia stosunku pracy (...) dopuścił się aktu dyskryminacji wobec powódki za jej udział w działalności związkowej i wygranie przez nią poprzedniego procesu o przywrócenie do pracy.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Kazimierz Josiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona działaczy związkowych w kontekście zmian organizacyjnych i wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa. Interpretacja przepisów Konwencji MOP nr 98 w polskim prawie pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa w związku z reformą administracji publicznej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 1/99 może wpływać na interpretację niektórych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między ochroną pracowniczą a potrzebami restrukturyzacji administracji, z silnym wątkiem dyskryminacji działacza związkowego. Pokazuje, jak prawo międzynarodowe może wpływać na polskie orzecznictwo.
“Czy wygaśnięcie umowy o pracę z mocy prawa chroni pracodawcę przed zarzutem dyskryminacji działacza związkowego? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 2418 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.