I PKN 523/00

Wyrok z dnia 4 lipca 2001 r. I PKN 523/00 Zespół szkół składający się ze szkoły podstawowej i gimnazjum, utwo- rzony na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), jest pracodawcą dla nauczycieli wykonujących pracę w obu tych placówkach. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie: SN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, SA Kazimierz Josiak. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2001 r. sprawy z powództwa Grażyny W. przeciwko Szkole Podstawowej w W. i Zarządowi Gminy w W. o przy- wrócenie do pracy na stanowisko nauczyciela i dyrektora szkoły, na skutek kasacji pozwanej Szkoły Podstawowej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od pozwanej Szkoły Podstawowej na rzecz po- wódki kwotę 100 zł (sto) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Pozwana Szkoła Podstawowa w W. w sprawie z powództwa Grażyny W., (wytoczonego także przeciwko Zarządowi Gminy w W.) o przywrócenie do pracy na stanowisko nauczyciela i dyrektora szkoły, wniosła kasację od wyroku Sądu Okręgo- wego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2000 r. [...]. Zaskarżonym wyrokiem zmieniono wyrok Sądu pierwszej instancji - w części oddalającej powództwo - w ten sposób, że przywrócono powódkę na stanowi- sko nauczyciela mianowanego w pozwanej Szkole i zasądzono wynagrodzenie w kwocie 1.445,20 zł pod warunkiem podjęcia pracy oraz oddalono jej apelację w po- zostałym zakresie, co dotyczy żądania przywrócenia na stanowisko dyrektora szkoły. Z ustaleń Sądów wynika, że powódka była mianowanym nauczycielem języka rosyjskiego w Szkole Podstawowej w W., a od dnia 1 czerwca 1998 r. zajmowała 2 stanowisko dyrektora tej Szkoły. Z tej funkcji została odwołana uchwałą Rady Gminy W. z dnia 23 kwietnia 1999 r. Pismem z dnia 21 czerwca 1999 r. pozwana przeniosła powódkę w stan nieczynny ze skutkiem od dnia 1 września 1999 r. na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Powódka jest nauczycielką języka rosyjskiego. W związku z reformą szkolnictwa liczba godzin nauki tego języka w sześcioklasowej Szkole Podstawowej w W. została zmniejszona do 6 godzin tygodniowo i z tej przy- czyny przeniesiono powódkę w stan nieczynny. W W. w 1999 r. zostało utworzone Gimnazjum, przy czym na podstawie art. 62 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o sys- temie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), to Gimnazjum i Szkoła Podstawowa zostały połączone w Zespół Szkół w W. Do nauczania języka rosyjskiego w roku szkolnym 1999/2000 została zatrudniona inna nauczycielka, w wymiarze po 8 godzin zajęć w Gimnazjum i Szkole Podstawowej. Zdaniem Sądu drugiej instancji Zespół Szkół był jedną placówką zatrudnienia. Przeniesienie powód- ki w stan nieczynny, czego skutkiem było wygaśnięcie stosunku pracy po 6 miesią- cach, nastąpiło z naruszeniem art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Była bowiem możli- wość dalszego jej zatrudniania, o czym świadczy przyjęcie do pracy innego nauczy- ciela języka rosyjskiego. Godziny brakujące do pełnego pensum powódka mogła uzupełniać zajęciami w świetlicy lub z plastyki, co jest praktykowane wobec innych nauczycieli. Sąd drugiej instancji stwierdził także niezachowanie przez pozwaną trybu postępowania przewidzianego w art. 22 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. W kasacji pozwana zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: 1. art. 3531 KC w związku z art. 300 KP i w związku z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela oraz w związku z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Na- rodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie sposobów i terminów dostosowania działalności dotychczasowych szkół podstawowych do wymogów nowego systemu szkolnego oraz tworzenia gimnazjów (Dz.U. Nr 14, poz. 124) poprzez błędną wy- kładnię tych przepisów, polegającą na przyjęciu, że istniał obowiązek zawarcia z po- wódką umowy o pracę w Gimnazjum w W., a tym samym naruszenie zasady swobo- dy umów, 2. art. 22 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 1 oraz art. 62 ust. 1 Karty Nauczy- ciela poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że Zespół Szkół w W., utworzony z dniem 1 września 1999 r. jest placówką zatrudniającą po- wódkę i realizującą postanowienia art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela (w uzasadnieniu 3 kasacji prawidłowo powołano art. 62 ustawy o systemie oświaty dotyczący łączenia szkół w zespół), 3. art. 9 Karty Nauczyciela w związku z § 2a i 3 rozporządzenia Mi- nistra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że powódka jako nauczyciel języka rosyjskiego ma wystarczające kwalifikacje do prowadzenia świetlicy oraz pro- wadzenia zajęć z plastyki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona. Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu drugiej instancji, że Zespół Szkół w W. był pracodawcą powódki. Powstał on z dniem 1 września 1999 r. ze Szkoły Podstawowej i nowo utworzonego Gimnazjum, na pod- stawie art. 62 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 62 ust. 2 tej ustawy dyrektor zespołu jest dyrektorem szkoły w rozumieniu ustawy. Wynika stąd, iż jest on upoważniony do dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w imie- niu pracodawcy będącego jednostką organizacyjną (art. 31 § 1 KP). Jednostką tą jest Zespół Szkół, jego dyrektor dokonuje więc tych czynności wobec nauczycieli Szkoły Podstawowej i Gimnazjum. Zdolność do zatrudniania pracowników ma Zespół Szkół (art. 3 KP), a Szkoła Podstawowa i Gimnazjum stanowią miejsce (placówkę) wyko- nywania pracy. Nadto obie te jednostki posiadają ten sam organ prowadzący - Gminę W. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia 1979 r., I PR 16/79 (OSNCP 1979 z. 10, poz. 205, OSPiKA 1981 z. 1, poz. 19 z glosą Z.Hajna oraz z. 9, poz. 158 z glosą J.Kuleszy), przyjmując, że zespół opieki zdrowotnej będący samodzielną jednostką organizacyjną zespalającą wszystkie lub niektóre placówki służby zdrowia działające na określonym obszarze, jest pracodaw- cą w rozumieniu art. 3 KP. Nie są natomiast pracodawcami jednostki organizacyjne wchodzące w skład zespołu, chyba że w statucie tego zespołu przewidziane są - i w praktyce stosowane - dla kierowników tych jednostek organizacyjnych uprawnienia do nawiązywania, zmiany i rozwiązywania stosunku pracy; wówczas są one praco- dawcami w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Powódka jako pracownik Szkoły Podstawowej została przeniesiona od dnia 1 września 1999 r. w stan nieczynny dlatego, że w tej Szkole wymiar zajęć z naucza- 4 nego przez nią przedmiotu (język rosyjski) został ograniczony do 6 godzin tygodnio- wo. Jednakże od tego samego dnia powstał Zespół Szkół, wymiar zajęć z języka ro- syjskiego w Szkole Podstawowej podniesiono do 8 godzin tygodniowo, a w tym sa- mym wymiarze przedmiot ten był prowadzony w Gimnazjum. Łącznie język rosyjski był przedmiotem 16 godzin, a więc do pełnego pensum brakowało tylko 2 godzin ty- godniowo. Zespół Szkół był zatem zobowiązany do przywrócenia powódki do pracy na podstawie art. 20 ust. 7 Karty Nauczyciela. Powstała bowiem możliwość podjęcia przez nią pracy w pełnym wymiarze zajęć. Przemawiają za tym dwa argumenty. Przede wszystkim Zespół Szkół zatrudnił jako nauczycielkę języka rosyjskiego inną osobę w pełnym wymiarze zajęć. Strona pozwana nie może zatem zasadnie twier- dzić, iż nie mogła zatrudnić powódki, skoro zatrudniła nową nauczycielkę języka ro- syjskiego. Brak 2 godzin do pełnego pensum dydaktycznego Zespół Szkół potrakto- wał jako pretekst (okazję) do nieprzywrócenia powódki do pracy. Trafnie Sąd drugiej instancji uznał, iż w tej sytuacji należało przywrócić powódkę do pracy. Wbrew za- rzutom podniesionym w kasacji nie został przez to naruszony art. 3531 KC w związku z art. 300 KP. Pracodawca nie może korzystać z przewidzianej w tym przepisie (a także w art. 11 KP) swobody umów (swobody zatrudniania pracowników), jeżeli przepis prawa pracy - tu art. 20 ust. 7 Karty Nauczyciela - wprowadza ograniczenia w tym zakresie. Nie może być także uwzględniony zarzut braku kwalifikacji powódki do uzu- pełnienia brakujących 2 godzin tygodniowo do pełnego pensum dydaktycznego. Na- leży bowiem podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999 r., I PKN 77/99 (OSNAPiUS 2000 nr 18, poz. 681), według które- go istnienie możliwości ponownego podjęcia zajęć przez nauczyciela przeniesionego w stan nieczynny ma miejsce także wtedy, gdy realizacja przywrócenia do pracy przewidziana w art. 20 ust. 7 Karty Nauczyciela łączy się z koniecznością dokonania przez pracodawcę pewnych posunięć natury organizacyjnej lub z innymi utrudnie- niami w funkcjonowaniu szkoły. Z tych względów na podstawie art. 39312 oraz art. 98 KPC orzeczono jak w sentencji. ========================================