I PKN 515/99

Wyrok z dnia 1 lutego 2000 r. I PKN 515/99 W sprawie o uznanie wypowiedzenia zmieniającego za bezskuteczne (przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach) nie jest istotne, czy pra- cownik odmówił przyjęcia zaproponowanych warunków. Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Józef Iwulski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2000 r. sprawy z powództwa Mariusza R. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w B. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 27 maja 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powód Mariusz R. domagał się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia mu przez Zespół Opieki Zdrowotnej w B. warunków pracy i płacy. W toku postępowania rozszerzył żądanie, domagając się zasądzenia dodatku wyrównawczego do wyna- grodzenia za listopad i grudzień 1998 r. oraz styczeń 1999 r. W odrębnym pozwie powód domagał się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę z dnia 29 stycznia 1999 r. i sprawy te połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnię- cia. Wyrokiem z dnia 26 lutego 1999 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bochni zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 5 425,70 zł tytułem wynagro- dzenia za dyżury, od pełnienia których odsunięto powoda w okresie wypowiedzenia, a w pozostałej części oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód był zatrudniony u strony pozwanej od 10 grudnia 1986 r., ostatnio na stanowisku starszego asystenta, na Oddziale Ginekologiczno-Położniczym ZOZ w B. Dodatkowo podjął pracę w Po- radni Cytologicznej przy pozwanym ZOZ-ie, której był kierownikiem oraz prowadził 2 Poradnię "K" w C. Stosunki między powodem a zatrudnionym w tym Oddziale perso- nelem medycznym układały się poprawnie. Sytuacja uległa zmianie po przegranym przez powoda konkursie na stanowisko ordynatora Oddziału. Doszło do konfliktu między ordynatorem Mariuszem M. a powodem. Powód popadł też w konflikt z więk- szością lekarzy pracujących na Oddziale. Krytykował decyzje lekarzy odnośnie do stosowanych metod leczenia w przypadku konkretnych pacjentek. Czynił to w obec- ności osób obcych, przy personelu średnim i niższym, a także w obecności samych pacjentek. Krytyka powoda nie ograniczała się tylko do spraw zawodowych. W obec- ności innych osób powód dokonywał także oceny moralnej niektórych swoich kole- gów. W piśmie z dnia 18 czerwca 1998 r., skierowanym do dyrekcji ZOZ, wszyscy lekarze z Oddziału Ginekologiczno-Położniczego, z wyjątkiem Bogdana G., wyrazili votum nieufności w stosunku do powoda, domagając się odsunięcia go od pracy w tym Oddziale. Dyrektor ZOZ w dniu 29 czerwca 1998 r. podjął decyzję o powierzeniu powodowi na okres 3 miesięcy, tj. od 1 sierpnia 1998 r. do 31 października 1998 r. pracy w Poradni "K" Gminnego Ośrodka Zdrowia w C. i Poradni Cytologicznej na po- przednich warunkach. W dniu 21 października 1998 r. cały personel lekarski (10 le- karzy łącznie z Bogdanem G.) złożył ponowne pismo, w którym kategorycznie od- mówił dalszej współpracy z powodem, domagając się zagwarantowania takich wa- runków pracy, jak przez ostatnie miesiące, kiedy pracowali bez powoda. Pismem z dnia 29 października 1998 r. pracodawca wypowiedział powodowi warunki pracy i płacy ze skutkiem na dzień 31 stycznia 1999 r., podając jako przyczynę wniosek or- dynatora Oddziału, poparty stanowiskiem całego personelu lekarskiego, wynikający z braku zaufania do powoda oraz skonfliktowanie z całym personelem, co ma nega- tywny wpływ na pracę Oddziału. Pracodawca zaproponował powodowi nowe warunki pracy, tj. stanowisko starszego asystenta w Poradni "K" w C. oraz stanowisko kie- rownika Poradni Cytologicznej w B. Sąd uznał, że wypowiedzenie powodowi warunków pracy i płacy było uzasad- nione. Zebrane w sprawie dowody świadczą, że pomiędzy powodem oraz pozosta- łymi członkami zespołu lekarskiego Oddziału istnieje ostry konflikt, przyczyną którego są czynione przez powoda próby zastraszenia, nieuzasadnione słowa krytyki pod adresem kolegów, zarówno co do rzetelności ich zachowań, jak i postawy moralnej. Sąd podkreślił, że ZOZ jest instytucją o szczególnym charakterze i na żadnym Od- dziale nie może istnieć tak zaawansowany konflikt między lekarzami, bo to negatyw- nie rzutuje na wyniki leczenia. Zdaniem Sądu, pismo strony pozwanej z dnia 29 3 stycznia 1999 r. nie było "żadnym nowym wypowiedzeniem", a jedynie informacją, że wskutek nieprzyjęcia przez powoda proponowanych warunków pracy i płacy stosu- nek pracy ulegnie rozwiązaniu z dniem 31 stycznia 1999 r. Wyrokiem z dnia 27 maja 1999 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie oddalił apelację powoda. Sąd drugiej instancji uznał ustale- nia faktyczne za prawidłowe. Ocenił, że nie naruszało praw powoda błędne nazwanie wypowiedzeniem pisma pozwanego z dnia 29 stycznia 1999 r., informującego powo- da o rozwiązaniu stosunku pracy. Pozwany nie miał obowiązku informować powoda o fakcie rozwiązania stosunku pracy wskutek odmowy przyjęcia zaproponowanych warunków. Pracodawca wprowadził powoda w błąd, nie jest to jednak działanie sprzeczne z prawem, gdyż w żaden sposób nie zmienia sytuacji prawnej powoda. Sąd drugiej instancji uznał, że konflikt między ordynatorem Oddziału i powodem jest głęboki i długotrwały. Brak jest przesłanek do pozytywnych rokowań co do jego za- kończenia. Każdy konflikt wśród lekarzy jest obiektywnie szkodliwy dla funkcjonowa- nia zakładu pracy i wpływa destrukcyjnie na pracowników. W placówce leczniczej jest szczególnie niepożądany ze względu na jego ujemne konsekwencje dla pacjen- tów. W takiej sytuacji odpowiednie przesunięcia kadrowe są niezbędne. Od tego wyroku kasację wniósł powód. Zarzucił naruszenie prawa materialne- go przez błędną wykładnię art. 42 § 3 KP i przyjęcie, iż wniesienie odwołania do Sądu od wypowiedzenia zmieniającego stanowiło odmowę przyjęcia nowych warun- ków pracy i płacy oraz że z upływem okresu wypowiedzenia nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę. Zarzucił też naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 299 KPC, przez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron na okoliczność złoże- nia przez powoda oświadczenia woli o odmowie przyjęcia nowych warunków pracy i płacy. W uzasadnieniu kasacji powód wywiódł, że Sądy obu instancji naruszyły prawo materialne przez błędną wykładnię, stosując przepis art. 42 § 3 KP i stwier- dzając na jego podstawie, iż wniesienie pozwu jest równoznaczne z odmową przyję- cia zaproponowanych warunków. Wypowiedzenie zmieniające zostało doręczone powodowi w dniu 30 października 1998 r. Jeśli zatem do dnia 15 grudnia 1998 r. nie złożył oświadczenia o odmowie przyjęcia nowych warunków to należało przyjąć, iż stosunek pracy nie został rozwiązany. Tymczasem powód w dniu 29 stycznia 1999 r. otrzymał od pracodawcy pismo zawiadamiające go o rozwiązaniu umowy o pracę z dniem 31 stycznia 1999 r. W dniu 1 lutego 1999 r. powód wniósł pozew o uznanie za bezskuteczne tego rozwiązania umowy o pracę. Oba pozwy (wraz z pozwem o 4 uznanie wypowiedzenia zmieniającego za bezskuteczne) zostały zarządzeniem Sądu połączone do wspólnego rozpoznania. Sąd Rejonowy oddalił zarówno pozew o uznanie wypowiedzenia warunków pracy i płacy za bezskuteczne, jak i o uznanie za bezskuteczne później dokonanego rozwiązania umowy o pracę. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy nie ustalił wszystkich przesłanek niezbędnych dla ustalenia skuteczności rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 42 § 3 KP, w tym przede wszystkim czy miała miejsce odmowa przyjęcia nowych warunków, dokonana przed upływem polowy okresu wypowiedzenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Pismem z dnia 29 października 1998 r. strona pozwana dokonała wypowie- dzenia powodowi warunków pracy i płacy ze skutkiem na 31 stycznia 1999 r. Powód odwołał się od tego wypowiedzenia i wniósł początkowo o uznanie go za bezsku- teczne, a następnie pismem z dnia 17 lutego 1999 r. [...] wywodząc, że umowa o pracę uległa rozwiązaniu, wniósł o przywrócenie do pracy. W tym zakresie Sąd Rejo- nowy rozpoznawał sprawę zgodności z prawem wypowiedzenia zmieniającego, a zwłaszcza jego zasadności. Sąd Rejonowy, a następnie Sąd drugiej instancji, orzekał w tym zakresie w granicach wyznaczonych stanem faktycznym, adekwatnym do zgłoszonego roszczenia o przywrócenie do pracy (początkowo o uznanie wypowie- dzenia za bezskuteczne). Sądy w tym zakresie nie dokonywały wykładni art. 42 § 3 KP i nie stosowały tego przepisu. Ustalenia i ocena w tym zakresie były zbędne z uwagi na zgłoszone roszczenie i jego podstawę faktyczną. W zakresie oddalenia po- wództwa co do uznania tego roszczenia za bezzasadne w kasacji nie ma żadnych zarzutów. Powód wniósł także powództwo o przywrócenie do pracy, kwestionując zgod- ność z prawem wypowiedzenia z dnia 29 stycznia 1999 r. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo w tym zakresie (Sąd drugiej instancji to zaakceptował), gdyż przyjął, że pismo z 29 stycznia 1999 r. nie było w ogóle wypowiedzeniem umowy o pracę. Wprawdzie miało ono mylącą formę, ale w istocie zawierało jedynie informację o rozwiązaniu się umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia, poprzednio do- konanego w zakresie warunków pracy i płacy. Jeżeli pismo z dnia 29 stycznia 1999 r. nie było wypowiedzeniem umowy o pracę, to słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że nie prowadziło ono do rozwiązania umowy o pracę, a więc że roszczenie o przy- 5 wrócenie do pracy jest bezzasadne, a w istocie bezprzedmiotowe. Sądy obu instancji również w tym zakresie nie analizowały (nie czyniły żadnych ustaleń faktycznych, ani ich ocen) czy powód odmówił przyjęcia zaproponowanych warunków pracy. Również w tym zakresie, ze względu na zgłoszone roszczenie i jego podstawę faktyczną, oko- liczności te pozostawały poza zakresem rozpoznania sprawy przez Sądy. Prowadzi to do wniosku, że zarzuty kasacji, którymi Sąd Najwyższy jest zwią- zany (art. 39311 KPC) dotyczą przepisów, które nie były w sprawie poddane wykładni ani stosowaniu i nie było takiej potrzeby, gdyż nie miały one odniesienia do zakresu rozpoznania sprawy, wyznaczonego przez zgłoszone roszczenia i ich podstawę fak- tyczną. Sąd Najwyższy już kilkakrotnie wyjaśniał, że nie można skutecznie powołać się w kasacji na naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni czy niewłaściwym stosowaniu przepisu, który nie był podstawą rozstrzygnięcia (por. wy- rok z dnia 28 kwietnia 1997 r., I PKN 115/97, OSNAPiUS 1998 r. nr 1, poz. 12; wyrok z dnia 6 maja 1997 r., II UKN 89/97, OSNAPiUS 1998 r. nr 4, poz. 128). Dotyczy to także wskazanego w kasacji zarzutu naruszenia prawa procesowego, gdyż dotyczy on przeprowadzenia dowodu na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia zgłoszo- nych roszczeń. Z tych względów kasacja powoda podlegała oddaleniu z mocy art. 39312 KPC. ========================================