I PKN 500/98

Sąd Najwyższy1998-12-09
SAOSPracystosunki pracyWysokanajwyższy
nauczycielocena pracywypowiedzeniesąd pracykarta nauczycielaprzywrócenie do pracykontrola sądukasacja

Sąd Najwyższy uchylił wyroki sądów niższych instancji, uznając, że sąd pracy powinien merytorycznie badać zasadność negatywnej oceny pracy nauczyciela, która stanowi podstawę wypowiedzenia umowy o pracę.

Powód, nauczyciel mianowany, został zwolniony z pracy na podstawie negatywnej oceny. Sądy niższych instancji uznały, że ocena ta nie podlega merytorycznej kontroli sądu pracy. Sąd Najwyższy, uwzględniając kasację powoda, uchylił zaskarżone wyroki, stwierdzając, że sąd pracy jest uprawniony do badania rzetelności i prawidłowości oceny pracy nauczyciela, która stanowi podstawę wypowiedzenia umowy.

Sprawa dotyczyła powództwa nauczyciela mianowanego o przywrócenie do pracy po wypowiedzeniu umowy o pracę, które nastąpiło na podstawie negatywnej oceny jego pracy. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że ocena pracy nauczyciela, nawet negatywna, nie podlega merytorycznej kontroli sądu pracy, a jedynie formalnej ocenie zespołu oceniającego. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uznał to stanowisko za błędne. Powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pracy jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i rzetelności negatywnej oceny pracy nauczyciela, która stanowi podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę. Ponieważ sądy niższych instancji nie przeprowadziły takiego postępowania dowodowego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd pracy jest uprawniony do merytorycznego badania prawidłowości i rzetelności negatywnej oceny pracy nauczyciela.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że instytucja oceny pracy nauczyciela, podobnie jak w przypadku oceny pracowników naukowych uczelni wyższych, podlega kontroli sądu pracy. Brak takiej kontroli prowadziłby do sytuacji, w której pracodawca mógłby dowolnie oceniać pracownika, co naruszałoby jego prawa pracownicze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

powód (Waldemar K.)

Strony

NazwaTypRola
Waldemar K.osoba_fizycznapowód
Szkoła Podstawowa w Z.instytucjapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.n. art. 23 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem następuje m.in. z powodu negatywnej oceny pracy.

k.n. art. 6a

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Określa tryb dokonywania oceny pracy nauczyciela.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 lutego 1998 r. w sprawie kryteriów oraz szczegółowych zasad i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela oraz zadań i obowiązków dyrektora szkoły w zakresie opieki nad nauczycielami rozpoczynającymi pracę w zawodzie art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 lutego 1998 r. w sprawie kryteriów oraz szczegółowych zasad i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela oraz zadań i obowiązków dyrektora szkoły w zakresie opieki nad nauczycielami rozpoczynającymi pracę w zawodzie art. 8 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 lutego 1998 r. w sprawie kryteriów oraz szczegółowych zasad i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela oraz zadań i obowiązków dyrektora szkoły w zakresie opieki nad nauczycielami rozpoczynającymi pracę w zawodzie art. 9 § ust. 1

k.p.c. art. 128

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 316 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 393 § 13 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sądy niższych instancji nie zbadały merytorycznie zasadności negatywnej oceny pracy nauczyciela, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Najwyższy jest uprawniony do merytorycznego badania oceny pracy nauczyciela, podobnie jak w przypadku nauczycieli akademickich.

Odrzucone argumenty

Ocena pracy nauczyciela, od której nie przysługuje odwołanie, nie podlega merytorycznej kontroli sądu pracy. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło zgodnie z prawem, gdyż opierało się na negatywnej ocenie pracy.

Godne uwagi sformułowania

Prawidłowość i rzetelność negatywnej oceny pracy nauczyciela mianowanego [...] podlega kontroli sądu pracy rozpatrującego powództwo o przywrócenie do pracy. Sądy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego na okoliczność obiektywności i rzetelności negatywnej oceny pracy powoda, a wręcz odżegnały się od takiej kontroli, uznając ją za niedopuszczalną.

Skład orzekający

Andrzej Kijowski

przewodniczący

Józef Iwulski

sędzia

Roman Kuczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności merytorycznej kontroli oceny pracy nauczyciela przez sąd pracy w kontekście wypowiedzenia umowy o pracę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nauczyciela mianowanego i oceny pracy stanowiącej podstawę wypowiedzenia. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych grup zawodowych, choć zasada kontroli sądowej nad ocenami pracowniczymi jest szersza.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie dotyczy ważnego aspektu praw pracowniczych nauczycieli, jakim jest możliwość kwestionowania oceny pracy, która może prowadzić do utraty zatrudnienia. Pokazuje, że nawet formalnie niepodważalne oceny podlegają kontroli sądowej.

Czy negatywna ocena pracy nauczyciela zawsze oznacza zwolnienie? Sąd Najwyższy wyjaśnia!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 9 grudnia 1998 r. I PKN 500/98 Prawidłowość i rzetelność negatywnej oceny pracy nauczyciela miano- wanego (art. 6a w związku z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) pod- lega kontroli sądu pracy rozpatrującego powództwo o przywrócenie do pracy. Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1998 r. sprawy z powództwa Waldemara K. przeciwko Szkole Podstawowej w Z. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 29 maja 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego- Sądu Pracy w Krośnie z dnia 10 marca 1998 r. [...] i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 10 marca 1998 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Krośnie oddalił powództwo Waldemara K. przeciwko Szkole Podstawowej w Z. o uznanie wypo- wiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód był nauczycielem mianowanym, zatrudnionym w pozwanej Szkole od 11 lat, przy czym w latach 1990-1993 piastował stanowisko dyrektora tej Szkoły, był radnym Rady Miejskiej w B., a następnie do 1995 r., przez 15 miesięcy przebywał na zwol- nieniu lekarskim i urlopie dla poratowania zdrowia. Z uwagi na niedokonywanie w wymienionym okresie oceny pracy powoda, dyrektor Szkoły podjął w tym kierunku inicjatywę i pouczył powoda o prawie wystąpienia z wnioskiem do właściwego do- radcy metodycznego o wydanie opinii, zakreślając termin takiego wystąpienia, zaś wobec nieskorzystania przez powoda z tego prawa - zwrócił się do Wojewódzkiego 2 Ośrodka Metodycznego o skierowanie do powoda doradcy metodycznego. Dyrektor pozwanej po uzyskaniu opinii samorządu uczniowskiego i doradcy metodycznego języka polskiego dokonał oceny pracy powoda, przedstawił mu ustnie projekt oceny, wysłuchał uwag powoda i pouczył go o prawie zgłoszenia w ciągu 3 dni pisemnych uwag do oceny. Następnie strony wymieniły ocenę pracy i uwagi do niej, po czym powód odwołał się od oceny do Kuratora Oświaty w K., który powołał zespół ocenia- jący. Zespół ten podtrzymał ocenę pracy powoda dokonaną przez pozwaną, wobec czego pozwana wypowiedziała stosunek pracy. Ustalenia Sądu pierwszej instancji podzielił w wyroku z dnia 29 maja 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, oddalając apela- cję powoda. Sąd drugiej instancji uznał, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 pkt 5 Karty Nauczyciela z uwagi na negatywną ocenę pracy powoda przeprowadzoną zgodnie z art. 6a Karty Nauczyciela. Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko Sądu Rejonowego w przedmiocie niebadania merytorycznej za- sadności oceny pracy powoda z uwagi na to, że od orzeczenia zespołu oceniającego odwołanie nie przysługuje i orzeczenie to nie może podlegać merytorycznej ocenie Sądu, w związku z czym nie były badane opinie o pracy powoda sprzed 1995 r. Sąd drugiej instancji uznał, że brak w ocenie pracy takich okoliczności, jak między innymi przestrzegania porządku pracy (punktualność, pełne wykorzystanie czasu lekcji, właściwe prowadzenie dokumentacji) nie dyskwalifikuje tej oceny i nie pozwala na uznanie jej za nieprawidłową czy nieważną. Powyższemu wyrokowi powód zarzucił w kasacji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 23 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) oraz § 3 ust. 2, § 8 ust. 1 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 lutego 1998 r. w sprawie kryteriów oraz szczegółowych zasad i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela oraz zadań i obowiązków dyrektora szkoły w zakresie opieki nad nauczycielami rozpoczynającymi pracę w zawodzie (Dz.U. Nr 18, poz. 101) - oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 128 i 316 § 1 KPC. Powód przytoczył wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1997 r., I PKN 116/97, według którego sądy są uprawnione do merytorycznego badania zasadności oceny pracy nauczy- ciela i podniósł, że jest w pozwanej szkole jedynym nauczycielem, który w systemie dziennym ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. 3 Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja okazała się uzasadniona. Instytucja okresowych ocen występuje także w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Na gruncie przepisów dotyczących takich ocen zapadł w dniu 28 kwietnia 1997 r. wyrok Sądu Najwyższego (I PKN 116/97, OSNAPiUS 1998 nr 5, poz. 148) prezentujący stanowisko, iż prawidłowość (rzetelność) negatywnej oceny mianowanego nauczyciela akademickiego podlega kontroli sądu pracy rozpatrujące- go powództwo o przywrócenie do pracy. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie istnieją przeszkody do zajęcia takiego samego stanowiska na gruncie przepisu art. 23 ust. 1 pkt 5 i art. 6a Karty Nauczyciela. W powołanym wyroku Sąd Najwyższy wy- raził też pogląd, iż słusznie Sądy badały prawidłowość zarzutów stawianych powo- dowi, które stanowiły podstawę negatywnych ocen jego pracy i jeżeli dowody z do- kumentów, zeznań świadków oraz stron nie doprowadziły do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, możliwe jest. - w razie stwierdzenia konieczności zasięgnięcia wiadomości specjalnych - powołanie biegłego lub zwrócenie się do ins- tytutu naukowego. Dowodzi to znaczenia, jakie nadał Sąd Najwyższy merytorycznej kontroli oceny pracy nauczyciela (akademickiego). Jeżeli zatem w przedmiotowej sprawie Sądy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego na okoliczność obiektywności i rzetelności negatywnej oceny pracy powoda, a wręcz odżegnały się od takiej kontroli, uznając ją za niedopuszczalną - nie jest możliwa w trybie kasacji ocena prawidłowości zastosowania powołanych w kasacji przepisów prawa materialnego, co czyni zarzut naruszenia tych przepisów zasadnym i powo- duje uchylenie zaskarżonych wyroków oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI