I PKN 497/98

Wyrok z dnia 9 grudnia 1998 r. I PKN 497/98 Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodo- wych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) nie ma zastosowania do mianowanego nauczyciela akademickiego zatrudnionego na stanowisku docenta w sytuacji, gdy jego stosunek pracy wygasa na podstawie art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Or- ganem właściwym do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku pracy jest rektor uczelni. Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman Kuczyński. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1998 r. sprawy z powództwa Gościmierza G. przeciwko Uniwersytetowi G. o ustalenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 16 czerwca 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 sierpnia 1997 r. [...] oddalił powództwo Gościmierza G. o ustalenie, że stosunek pracy łączący go z poz- wanym Uniwersytetem G. nie wygasa z dniem 30 września 1997 r. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy powołał się na następujące i niesporne pomiędzy stronami fakty oraz ich prawną ocenę. Powód Gościmierz G., zatrudniony w pozwanym Uniwersytecie G. na podsta- wie nominacji na stanowisku docenta w Instytucie Psychologii, spełnił z dniem 15 marca 1997 r. warunki do nabycia uprawnień emerytalnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Wobec tego Rektor Uniwersytetu G. pismem z 2 dnia 21 kwietnia 1997 r. poinformował powoda, że jego stosunek pracy ulegnie z dniem 30 września 1997 r. wygaśnięciu na mocy art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Powołany przepis stanowi bowiem, że stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademic- kim wygasa z końcem roku akademickiego, w którym pracownik ukończył 65 lat ży- cia, a okres jego zatrudnienia umożliwia nabycie prawa do emerytury, przy czym or- ganem właściwym do stwierdzenia tego skutku jest w świetle art. 96 ustawy organ kompetentny do mianowania na dane stanowisko. Wspomnianemu skutkowi nie za- pobiegnie - zdaniem Sądu Rejonowego – fakt, że powód był członkiem Komisji Zakładowej działającego w pozwanej uczelni NSZZ „Solidarność”. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) stanowi wprawdzie, że bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej pracodawca nie może jej członkowi wypowiedzieć ani rozwiązać z nim stosunku pracy w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu, lecz zak- res zastosowania tego przepisu obejmuje jedynie czynności prawne pracodawcy i nie rozciąga się na ustanie stosunku pracy wskutek zajścia prawem określonych zdarzeń, o którym to skutku pracodawca jedynie zawiadamia zainteresowanego pra- cownika. Apelację powoda oddalił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 16 czerwca 1998 r. [...]. W uza- sadnieniu swego wyroku Sąd Wojewódzki podzielił bez zastrzeżeń dokonaną przez Sąd pierwszej instancji prawną kwalifikację bezspornych okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Kasację od powyższego wyroku wniósł w imieniu powoda jego pełnomocnik - adwokat, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych oraz art. 96 ustawy o szkolnictwie wyższym i do- magając się na tej podstawie „uchylenia” zaskarżonego orzeczenia oraz ustalenia zgodnie z żądaniem pozwu, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoz- nania, jak też zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że pozbawienie skarżącego ochrony przysługującej działaczom związkowym narusza również „obowiązujące w tej materii orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 19 maja 1993 r., nie opublikowany oraz wyrok z dnia 20 maja 1994 r., I PRN 25/94, OSNAPiUS 1994 nr 4, poz. 111)”. Komisja Zakła- dowa w swym piśmie z dnia 4 czerwca 1997 r. nie wyraziła więc zgody na „rozwią- 3 zanie stosunku pracy z doc. G. G.”, a pismo Uniwersytetu o wygaśnięciu tego sto- sunku z dniem 30 września 1997 r. „uważa za bezskuteczne”. Wnoszący kasację twierdzi też, że skoro nominację na stanowisko docenta otrzymał skarżący od Minis- tra Edukacji Narodowej, to tenże minister, a nie rektor pozwanego Uniwersytetu był w świetle art. 96 ustawy o szkolnictwie wyższym właściwy do stwierdzenia ewentual- nego wygaśnięcia spornego stosunku pracy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. W zaskarżonym wyroku nie mogło bowiem dojść do naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), gdyż przepis ten w przed- miotowej sprawie nie znajduje zastosowania. Stanowi on bowiem, że pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani roz- wiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu lub komisji rewi- zyjnej zakładowej organizacji związkowej w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu. Zakres zastosowania powołanego przepisu obejmuje za- tem tylko ustanie stosunku pracy w następstwie dokonania - zmierzających do takie- go skutku - jednostronnych czynności prawnych pracodawcy i nie rozciąga się na ustanie stosunku pracy przez jego wygaśnięcie, a więc zakończenie w następstwie zajścia prawem określonych zdarzeń, który to skutek pracodawca jedynie „stwier- dza”, informując o nim zainteresowanego pracownika (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1996 r., I PZP 18/96, OSNAPiUS 1997 nr 10, poz. 162). Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy działaczy związkowych będą- cych mianowanymi nauczycielami akademickimi nie odnosi się więc do wygaśnięcia ich stosunku pracy w sytuacji określonej przez art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 12 wrześ- nia 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Przepis ten sta- nowi bowiem w punkcie 1, że stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akade- mickim wygasa z końcem roku akademickiego, w którym nauczyciel akademicki ukończył 65 lat życia, jeżeli ma okres zatrudnienia umożliwiający nabycie prawa do emerytury albo z końcem roku akademickiego, w którym nabył to prawo lub w którym ukończył 70 lat życia. To samo zgodnie z punktem 2 tego przepisu dotyczy ukoń- czenia 70 lat przez nauczycieli akademickich zatrudnionych na stanowisku profesora 4 zwyczajnego lub profesora nadzwyczajnego. Termin wygaśnięcia stosunku pracy zależy więc od zajmowanego stanowiska i dla stanowisk profesorów (zwyczajnych lub nadzwyczajnych) jest to koniec roku akademickiego, w którym pracownik ukoń- czył 70 lat, a dla nauczycieli akademickich zatrudnionych na pozostałych (niższych) stanowiskach - koniec roku akademickiego, w którym zainteresowany ukończył 65 lat i nabył prawo do emerytury, względnie koniec roku akademickiego, w którym zainte- resowany nabędzie to prawo lub w którym - niezależnie od uprawnienia emerytalne- go - ukończy 70 lat życia. W przedmiotowej sprawie jest niesporne, że skarżący nie był w pozwanym Uniwersytecie zatrudniony na stanowisku profesora, a 65 lat życia ukończył w dniu 15 marca 1997 r., legitymując się okresem zatrudnienia uprawniającym do świad- czenia emerytalnego. Jego stosunek pracy wygasł zatem z mocy art. 95 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z dniem 30 września 1997 r., a kompetencja do „stwierdzenia” tego skutku przysługiwała - wbrew zarzutom kasacji - rektorowi poz- wanego Uniwersytetu bez względu na to, że na stanowisko docenta został skarżący z dniem 1 października 1988 r. mianowany przez Ministra Edukacji Narodowej. Ak- tualnie obowiązująca ustawa o szkolnictwie wyższym nie wyodrębnia już bowiem stanowiska docenta, natomiast wobec nauczycieli akademickich mianowanych na to stanowisko przed jej wejściem w życie stanowi w art. 188 ust. 5, że nauczyciele ci pozostają mianowani na stałe na tym stanowisku, zaś organem właściwym w spra- wach dotyczących ich stosunku pracy jest rektor uczelni. Z powyższy względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł, jak w sentencji. ========================================