I PKN 495/99

Wyrok z dnia 19 stycznia 2000 r. I PKN 495/99 Nawet niedopuszczalna zmiana umowy o pracę na czas nie określony na umowę o pracę na czas określony w trybie wypowiedzenia warunków pracy (art. 42 KP) jest skuteczna i może być wzruszona na podstawie orzeczenia sądu przywracającego do pracy na poprzednich warunkach. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2000 r. sprawy z po- wództwa Marii F.-S., Krzysztofa O. i Wiesława K. przeciwko Teatrowi „B.P.” w T. o ustalenie i zapłatę, na skutek kasacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 27 maja 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację i nie obciążył powodów kosztami postępowania kasacyj- nego. U z a s a d n i e n i e Powodowie Maria F.-S., Krzysztof O. i Wiesław K. żądali co do każdego z nich ustalenia, że pozostają w stosunku pracy z pozwanym Teatrem „B.P.”, dopuszczenia do pracy oraz zasądzenia wynagrodzenia z tytułu gotowości do świadczenia pracy. Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Toruniu odda- lił powództwa zasądzając od każdego z powodów na rzecz pozwanego Teatru po 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Apelacje powodów oddalił Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Toruniu wyrokiem z dnia 27 maja 1999 r. Kasację od powyższego wyroku wnieśli powodowie opierając ją wyłącznie na podstawie przewidzianej w art. 3931 pkt 1 KPC, z zarzutem błędnej wykładni art. 42 KP przez „przyjęcie, że pozwany skutecznie wypowiedział zmieniająco warunki pracy, względnie naruszenie art. 29 KP poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że 2 strony nie były związane umową na czas nie określony”. Wskazując na tę podstawę wnoszący kasację żądali zmiany zaskarżonego wyroku i ustalenia istnienia stosunku pracy między powodami a pozwanym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Powodowie uważają, iż nie jest dopuszczalne dokonanie w drodze wypowie- dzenia warunków pracy i płacy zmiany umowy o pracę zawartej na czas nie określo- ny na umowę na czas określony. Pogląd powyższy nie nasuwa zastrzeżeń i został podzielony w zaskarżonym wyroku zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1994 r., I PZP 52/93 (OSNAP 1994 z. 11, poz. 169). Przedstawiony w kasacji sporny problem odnosi się do skutków prawnych dokonania przez pozwanego pracodawcę w 1994 r. w drodze wypowiedzenia, o którym mowa w art. 42 KP, zmiany umów o pracę z powodami z ich rodzaju na czas nie określony na umowy na czas określony. W tym zakresie powodowie uważają, iż wadliwość tego wypowiedzenia oznacza, iż nie wywołało ono żadnych skutków prawnych. Należy uważać, że w dalszym ciągu – tak jakby wypowiedzenie nie nastąpiło – strony zwią- zane są umowami o pracę na czas nie określony, co powoduje też w konsekwencji swoistą bezprzedmiotowość (czy niewywoływanie skutków prawnych) przez kolejne umowy na czas określony, które strony zawierały na okresy od 1 września 1994 r. do 31 sierpnia 1998 r. Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku uznał bezzasadność po- wyższego stanowiska powodów zarówno w płaszczyźnie interpretacji, jak i zastoso- wania powołanych przepisów. Nie jest bowiem tak, stwierdził Sąd Okręgowy – że wadliwe wypowiedzenie nie wywołuje skutków prawnych. Przeciwnie, jest ono sku- teczne, a uchylenie skutków bezprawności czynności pracodawcy może nastąpić tylko w ramach dochodzenia przez pracownika określonych roszczeń w przewidzia- nym do tego trybie i z zachowaniem terminów określonych w art. 264 KP. Niezależ- nie od tego z ustalonego stanu faktycznego wynika, że powodowie przez kilka lat nie tylko nie zgłosili żadnego roszczenia przeciwko przedmiotowemu wypowiedzeniu, ale przeciwnie zawierali z pozwanym kolejne umowy o pracę na czas określony – ostatnią do 31 sierpnia 1998 r. Umowy te zostały zawarte zgodnie z niewadliwie powziętymi oświadczeniami woli stron, w konsekwencji czego stosunek pracy od 1 września 1994 r. do 31 sierpnia 1998 r. wynikał z umów na czas określony i ustał po upływie okresu określonego w ostatniej z nich. 3 Sąd Najwyższy w pełni podziela ocenę prawną zaskarżonego wyroku, mając przy tym na względzie to, że ustalenia faktyczne tego wyroku nie zostały przedsta- wione Sądowi Najwyższemu do rozpoznania, skoro kasacja nie powołuje się na podstawę dotyczącą naruszenia przepisów postępowania (por. art. 3931 pkt 2 KPC i art. 39311 KPC). Jeżeli chodzi o art. 77 KC w związku z art. 300 KP, to Sąd Okręgowy przepis ten – stanowiący o tym, że jeżeli umowa została zawarta na piśmie, jej uzupełnienie, zmiana albo rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej powin- no być także stwierdzone pismem – przywołał w ramach oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uznał mianowicie, że „o ile były jakieś uzupełnienia czy zmiany umów o pracę zawartych pomiędzy stronami, to winny one nastąpić w takiej samej formie jak zasadnicza umowa czyli na piśmie. Powodowie nie wykazali w pro- cesie aby strony uzgodniły coś ponad to, co zawierają umowy na czas określony, co roku odnawiane między stronami na sezon artystyczny”. W uzasadnieniu kasacji nieadekwatnie do przedstawionej oceny prawnej zas- karżonego wyroku zarzucono, jakoby na skutek powołania się Sądu na art. 77 KC naruszona została zasada wynikająca z art. 29 KP, iż ważność zachowuje także umowa ustna, a nawet zawarta w sposób dorozumiany. Pogląd ten nie budzi zas- trzeżeń, jednakże bezpodstawny jest zarzut kasacji jakoby w zaskarżonym wyroku wyrażony został pogląd odmienny. Z powyższych przyczyn, skoro kasacja nie ma usprawiedliwionej podstawy, podlegała oddaleniu stosownie do art. 39312 KPC. ========================================