I PKN 483/01

Wyrok z dnia 7 sierpnia 2002 r. I PKN 483/01 Przepis art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nau- czyciela (jednolity tekst Dz.U. z 1997 r., Nr 56, poz. 357 ze zm.) w brzmieniu na- danym ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) ma zastosowa- nie do nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas nie- określony. Przewodniczący SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Jadwiga Skibińska-Adamowicz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2002 r. sprawy z powództwa Teresy W. przeciwko Przedszkolu Samorządowemu w S. o przywróce- nie do pracy, zapłatę dodatku wiejskiego i mieszkaniowego oraz ustalenie mianowa- nia, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Krośnie-Ośrodka Zamiejscowego w Przemyślu z dnia 20 kwiet- nia 2001 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części dotyczącej żądania przywrócenia do pracy i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Krośnie - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Przemyślu do po- nownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2000 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Przemy- ślu przywrócił powódkę Teresę W. do pracy w pozwanym Przedszkolu Samorządo- wym w S. na dotychczasowych warunkach pracy i płacy, zasądził na jej rzecz kwotę 4.040,04 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy oraz kwotę 4.502,17 zł tytułem dodatków wiejskiego i mieszkaniowego za okres od 1 marca - 2 - 1998 r. do 31 sierpnia 2000 r. i w pozostałym zakresie (ustalenie, że powódka jest zatrudniona na podstawie mianowania) powództwo oddalił. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka została zatrudniona w Przedszkolu Samo- rządowym w S. na stanowisku nauczyciela przedszkola od dnia 10 października 1988 r. Legitymowała się wówczas dyplomem ukończenia studiów na Wydziale Rol- nictwa Akademii Rolniczej w K. i uzyskanym tytułem inżyniera-rolnika. Od 1 września 1990 r powódka została zatrudniona na stanowisku nauczyciela na podstawie umowy na czas określony, w której przyznano jej dodatek wiejski w wysokości 10% mie- sięcznego wynagrodzenia. Od dnia 1 stycznia 1991 r. do odwołania przyznano po- wódce dodatek mieszkaniowy. Kolejna łącząca strony umowa o pracę z dnia 23 grudnia 1996 r. wynikała z wyroku Sądu Rejonowego w Przemyślu z dnia 18 wrze- śnia 1997 r. i była umową o pracę na czas nie określony. W umowie tej przyznano powódce dodatek wiejski, a począwszy od 1 stycznia 1997 r. dodatek mieszkaniowy w wysokości 12% najniższego wynagrodzenia za pracę. W dniu 15 grudnia 1991 r. powódka ukończyła kurs pedagogiczny w wymiarze 300 godzin zorganizowany przez Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w R., a w dniu 12 czerwca 2000 r. studia podyplo- mowe w zakresie pedagogiki przedszkolnej. Pismem z dnia 25 maja 2000 r. strona pozwana, powołując się na art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela, wypowiedziała powódce umowę o pracę za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2000 r., wskazując jako jego przyczynę zmiany organizacyjne powodują- ce zmniejszenie liczby oddziałów w przedszkolu w związku z uchwałą Rady Gminy w M. z dnia 31 sierpnia 2000 r. Na mocy tej uchwały dokonano przekształcenia Przed- szkola Samorządowego w S. z dwuoddziałowego na jednooddziałowe. Sąd Rejo- nowy ustalił ponadto, że w roku szkolnym 1999/2000 strona pozwana zatrudniała czterech nauczycieli, tj. Józefę D. pełniącą obowiązki dyrektora przedszkola, Barbarę K. , księdza Tadeusza Z. i powódkę. W roku szkolnym 2000/2001 w przedszkolu za- trudnieni są Józefa D., ksiądz Tadeusz Z. oraz Anna O. na stanowisku pomocy wy- chowawcy w wymiarze 40 godzin tygodniowo. Anna C. została oddelegowana na czas nie określony do pracy w kuratorium. Na podstawie tych ustaleń Sąd Rejonowy przyjął, że roszczenia powódki częściowo zasługują na uwzględnienie. W pozwanym Przedszkolu rzeczywiście nastąpiły zmiany organizacyjne, gdyż od roku szkolnego 2000/2001 funkcjonuje ono jako jednooddziałowe. Istotna jest ocena, czy mimo - 3 - zmian organizacyjnych możliwe jest dalsze zatrudnienie powódki. Sąd stwierdził, że w roku szkolnym 1999/2000 zatrudnionych było trzech nauczycieli wychowania przedszkolnego (nie licząc Anny C., która od 1 października 1996 r. pozostaje na urlopie bezpłatnym w związku z zajmowaniem stanowiska wizytatora w Kuratorium Oświaty w R.). W roku szkolnym 2000/2001 pozostała w zatrudnieniu jedynie Józefa D., natomiast na miejsce powódki i Barbary K. strona pozwana zatrudniła Annę O. na stanowisku pomocy wychowawcy w wymiarze 40 godzin tygodniowo. Zdaniem Sądu Rejonowego strona pozwana naruszyła przepisy prawa, rozwiązując z powódką umowę o pracę i zatrudniając nowego pracownika, który w rzeczywistości przejął dotychczasowe obowiązki powódki. Sąd wziął pod uwagę, że powódka przed upły- wem okresu wypowiedzenia ukończyła studia podyplomowe, uzyskując najwyższe kwalifikacje spośród zatrudnionych nauczycieli. Zdaniem Sądu Rejonowego wypo- wiedzenie powódce umowy o pracę zawierało „błędy formalne”, gdyż art. 27 Karty Nauczyciela stanowi jedynie o terminie dokonania wypowiedzenia i nie może być podstawą rozwiązania stosunku pracy. Prawdziwą podstawą wypowiedzenia był art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, a zatem zdaniem Sądu pierwszej instancji, praco- dawca powinien pouczyć powódkę o możliwości złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, co byłoby dla niej bardziej korzystne, niż rozwiązanie umowy o pracę i wypłacenie trzymiesięcznej odprawy pieniężnej. Sąd Rejonowy uznał, że powódka ma prawo do dodatku wiejskiego i mieszkaniowego za okres od 1 marca 1998 r. do 31 sierpnia 2000 r. Pracodawca nigdy nie kwestionował uprawnień powódki do do- datku wiejskiego ani jej kwalifikacji zawodowych, a zaprzestał wypłaty tego dodatku oraz dodatku mieszkaniowego począwszy od 1 marca 1998 r., tj. od czasu zakoń- czenia spornej między stronami sprawy przed Sądem Wojewódzkim w Przemyślu. Dodatki nigdy nie zostały powódce odebrane w trybie wypowiedzenia zmieniającego. Sąd oddalił powództwo w części dotyczącej ustalenia, że z dniem 1 września 1993 r. powódka uzyskała mianowanie z mocy prawa, przyjmując że do ukończenia studiów podyplomowych w zakresie pedagogiki przedszkolnej, powódka nie posiadała wy- maganych kwalifikacji, nie mogła więc uzyskać mianowania. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie-Ośrodek Zamiejscowy w Przemyślu wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2001 r. [...] zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w jego punktach I, II i III, w ten sposób, że powództwo odda- - 4 - lił. Zdaniem Sądu drugiej instancji, wyrok Sądu Rejonowego został wydany z naru- szeniem art. 20 ust. 1 oraz art. 54 ust. 3 i 5 Karty Nauczyciela. W pozwanym Przed- szkolu doszło do rzeczywistych zmian organizacyjnych, gdyż zostało ono przekształ- cone od 1 września 2000 r. w związku ze zmniejszeniem się liczby dzieci z 37 do 29. W roku szkolnym 1999/2000 zatrudnionych było trzech nauczycieli wychowania przedszkolnego, a w roku 2000/2001 pozostała w zatrudnieniu jedynie Józefa D. peł- niąca obowiązki dyrektora Przedszkola. Porównując arkusze organizacyjne Przed- szkola z tych lat, Sąd drugiej instancji stwierdził, że zmniejszyła się drastycznie liczba obowiązkowych godzin pracy z 61 do 16,5, a liczba godzin ponadwymiarowych nie uległa zmianie i wynosi 9. Zmniejszyła się również liczba godzin pracy pracowników administracyjno-obsługowych z 126 do 113,5, mimo zatrudnienia w tej grupie Anny O. na stanowisku pomocy wychowawcy w wymiarze 40 godzin tygodniowo. Zmniej- szono bowiem wymiar zatrudnienia pozostałym pracownikom. Brak jest podstaw do przyjęcia, że Anna O. została zatrudniona w miejsce powódki, gdyż nie posiada ona wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela przedszkola, a po- nadto została zatrudniona jedynie w ramach prac interwencyjnych. Brak jest podstaw do przyjęcia możliwości zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć w roku szkolnym 2000/2001, gdyż liczba godzin obowiązkowych wynosi 16,5, a godzin po- nadwymiarowych 9 i w tych godzinach zatrudniona jest Józefa D. Nie było więc pod- staw do uwzględnienia roszczenia o przywrócenie powódki do pracy na dotychcza- sowych warunkach. Sąd Okręgowy uznał, że trafne jest stanowisko strony pozwanej, iż przeniesienie w stan nieczynny odnosi się jedynie do nauczycieli mianowanych, a zatem nie mogło dotyczyć powódki. Strona pozwana mogła więc skutecznie wypo- wiedzieć powódce umowę o pracę na podstawie art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela, który stanowi o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem, z przyczyn okre- ślonych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Zasądzenie przez Sąd Rejonowy na rzecz powódki dodatku wiejskiego i mieszkaniowego nastąpiło zdaniem Sądu drugiej ins- tancji z naruszeniem art. 54 ust. 3 i 5 Karty Nauczyciela, gdyż powódka nie posiadała wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela przedszkola. Do- datki te nie stanowią składnika wynagrodzenia i dlatego nie musiały być powódce wypowiedziane. - 5 - Kasację od tego wyroku wniosła powódka, zaskarżając go w części dotyczą- cej zmiany punktu I i II wyroku Sądu Rejonowego (przywrócenie do pracy i zasądze- nie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy). Powódka zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela, polegające na przyjęciu, iż przeniesienie w stan nieczynny odnosi się jedynie do nauczycieli mianowanych. Według powódki, art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela dotyczy wszystkich nauczycieli, a nie tylko miano- wanych. Wynika to z literalnego brzmienia tego przepisu, który składa się z dwóch zdań. Według zdania pierwszego w razie między innymi częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnienie nauczy- ciela w pełnym wymiarze zajęć, dyrektor szkoły rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu, nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2. Powódka uważa, że zestawienie tych zdań prowadzi do wniosku, iż nauczyciel zatrudniony na podsta- wie mianowania jest od nauczycieli zatrudnionych na innej podstawie, bardziej uprzywilejowany, bowiem dyrektor szkoły może mu z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, zaproponować ograniczenie zatrudnienia do połowy wymiaru zajęć, na co taki nauczyciel może wyrazić zgodę. Ustawodawca zatem wy- raźnie w art. 20 ust. 1 pkt 2 zdanie pierwsze Karty Nauczyciela wskazał, że sytuacje opisane w tym przepisie dotyczą wszystkich nauczycieli, bez względu na podstawę ich zatrudnienia. Gdyby przepis dotyczył tylko nauczycieli mianowanych, to nie było- by potrzeby dokonywać regulacji ze zdania drugiego, dotyczącego dodatkowych uprawnień nauczycieli mianowanych. Strona pozwana uniemożliwiła powódce złoże- nie wniosku o przeniesienie w stan nieczynny przed podjęciem decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy. Zatem złożenie powódce oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem przepisów i w konsekwencji jest ono bez- skuteczne. Sąd drugiej instancji zdaniem powódki dopuścił się też naruszenia art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela, stwierdzając że strona pozwana miała prawo skutecznie wypowiedzieć powódce umowę o pracę na podstawie tego przepisu, który miałby stanowić o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem z przyczyn określonych - 6 - w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela dotyczy innych przyczyn niż określone w art. 20 ust. 1 tej ustawy. Podstawę wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 stanowi bowiem art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Strona pozwana złożyła oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w piśmie z dnia 25 maja 2000 r. Należy więc stosować przepisy w brzmieniu wówczas obo- wiązującym, czyli przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) w brzmieniu wynikającym przede wszystkim ze zmiany dokonanej ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.). Zgodnie z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, dyrektor szkoły w razie: 1) całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy, 2) częścio- wej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze za- trudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2. Wykładnia Sądu drugiej instancji, że art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie stosuje się do nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę (stosuje się wyłącznie do nauczycieli mianowanych), jest nieprawidłowa już przy uwzględnieniu brzmienia tego przepisu. W zdaniu pierwszym odnosi się on bo- wiem do nauczycieli, bez rozróżnienia podstawy zatrudnienia (wszystkich nauczy- cieli), a zdanie drugie dotyczy wyłącznie nauczycieli mianowanych, wprowadzając dla nich szczególne uprawnienie. Oznacza to, że art. 20 ust. 1 pkt 2 zdanie pierwsze Karty Nauczyciela ma zastosowanie do wszystkich nauczycieli, a więc także zatrud- nionych na podstawie umowy o pracę, a tylko nie mają oni uprawnienia określonego w art. 20 ust. 1 pkt 2 zdanie drugie. Taka wykładnia jest potwierdzona w art. 20 ust. 2 Karty Nauczyciela. Stanowi on, że nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mia- nowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1, przy- - 7 - sługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1, przysługują natomiast świadczenia określone w przepisach o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Przepis art. 20 ust. 2 nie może być rozumiany w ten sposób, że chodzi w nim tylko o rozwiązanie stosunku pracy „z przyczyn określonych w ust. 1”, a nie o rozwiązanie na podstawie art. 20 ust. 1. Wynika to z systematyki tego artykułu, w którym ustęp 2 jest w sposób oczywisty powiązany (stanowi kontynuację regulacji) z ust. 1. Skoro więc art. 20 ust. 2 w spo- sób wyraźny dotyczy nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, przy- znając (a w istocie potwierdzając) im uprawnienie do odprawy, to nie powinno budzić większych wątpliwości, że ma do nich zastosowanie art. 20 ust. 1 Karty, stanowiąc podstawę rozwiązania z nimi stosunku pracy i regulując jego przesłanki oraz sposób postępowania. Sformułowanie art. 20 ust. 2 o rozwiązaniu stosunku pracy „z przy- czyn określonych w ust. 1”, a nie na podstawie tego przepisu, jest zresztą powtórzo- ne w art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn określonych w ust. 1 następuje z końcem roku szkolnego (co do zasady) po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu. Przechodząc do wykładni art. 27 Karty Nauczyciela należy przede wszystkim stwierdzić, że przepis ten w ustępie 1 nie reguluje przyczyn (podstaw) rozwiązania umowy o pracę na czas nie określony. Stanowi on bowiem jedynie, że rozwiązanie umowy o pracę zawartej z nauczycielem na czas nie określony następuje z końcem roku szkolnego, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Pomijając przypadki wyga- śnięcia umowy o pracę (por. art. 26 i 70 ust. 2), przyczyny (podstawy) rozwiązania umowy o pracę są określone w art. 27 ust. 2 (w każdym czasie i bez wypowiedzenia w razie niezdolności nauczyciela do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż je- den rok, chyba że w szczególnie uzasadnionych wypadkach lekarz leczący stwierdzi możliwość powrotu do pracy w zawodzie nauczyciela) oraz w art. 27 ust. 3 przez odesłanie do odpowiednich regulacji art. 23 Karty Nauczyciela. Analiza tego odesła- nia prowadzi do wniosku, że rozwiązanie umowy o pracę na czas nie określony może nastąpić w razie: 1. orzeczenia przez lekarza przeprowadzającego badanie okreso- we lub kontrolne o niezdolności nauczyciela do wykonywania dotychczasowej pracy - 8 - (art. 23 ust. 1 pkt 3), z końcem miesiąca, w którym dyrektor szkoły otrzyma ostatecz- ne orzeczenie lekarskie (art. 23 ust. 2 pkt 3); 2. osiągnięcia przez nauczyciela wieku emerytalnego określonego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; jeżeli z osiągnięciem wieku emerytalnego nauczyciel nie nabył prawa do emerytury - dyrektor szkoły przedłuża okres zatrudnienia, nie dłużej jednak niż o 2 lata od osiągnięcia wieku emerytalnego (art. 23 ust. 1 pkt 4), z końcem roku szkolne- go, w którym nauczyciel osiągnął wiek emerytalny, po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu (art. 23 ust. 2 pkt 4); 3. uzyskania negatywnej oceny pracy dokonanej w trybie i na zasadach określonych w art. 6a ustawy (art. 23 ust. 1 pkt 5), z końcem tego miesiąca, w którym upływa trzymiesięczne wypowiedzenie, licząc od otrzymania przez nauczyciela negatywnej oceny pracy (art. 23 ust. 2 pkt 5); 4. cofnięcia skiero- wania do nauczania religii w szkole na zasadach określonych w odrębnych przepi- sach (art. 23 ust. 1 pkt 6), z końcem tego miesiąca, w którym nastąpiło cofnięcie skierowania do nauczania religii (art. 23 ust. 2 pkt 6); 5. na mocy porozumienia stron (art. 23 ust. 4 pkt 1), z datą określoną w porozumieniu; 6. nieusprawiedliwionego nie- zgłoszenia się nauczyciela na badanie okresowe lub kontrolne, z końcem miesiąca, w którym dyrektor otrzyma o tym informację (art. 23 ust. 4 pkt 2 i ust. 5). Jak wynika z powyższego zestawienia we wszystkich tych przypadkach dla poszczególnych pod- staw (przyczyn) rozwiązania umowy o pracę wskazany jest termin tego rozwiązania (okres wypowiedzenia, konkretna data). Wobec tego powstaje problem, jaki w ogóle jest sens regulacji zawartej w art. 27 ust. 1 Karty Nauczyciela, jeżeli przyjmować, że do nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas nie określony stosuje się art. 20 ust. 1, a więc także art. 20 ust. 3 regulujący okres wypowiedzenia. Odpowiedź na to zagadnienie nie jest prosta i zależy od oceny, czy przyczyny (pod- stawy) rozwiązania umowy o pracę z nauczycielem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nie określony, wskazane w art. 27 ust. 2 i przez odesłanie z art. 27 ust. 3 w art. 23 ust. 3-6 oraz ust. 4-5 Karty Nauczyciela, stanowią zamknięty katalog, czy też można z takim nauczycielem rozwiązać umowę o pracę także z in- nych uzasadnionych przyczyn (na co wskazuje użycie w odesłaniu z art. 27 ust. 3 słowa "również"). Sąd Najwyższy nie musi jednak tego skomplikowanego zagadnie- nia rozwiązać w niniejszej sprawie. Jeżeli bowiem katalog przyczyn rozwiązania umowy o pracę na czas nie określony jest otwarty, to art. 27 ust. 1 wskazuje okres - 9 - wypowiedzenia i jego bieg, przy rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem z tych in- nych przyczyn. Jeżeli natomiast katalog ten jest zamknięty, to art. 27 ust. 1 nie zawie- ra w istocie żadnej regulacji, gdyż terminy rozwiązania umowy (okresy wypowiedze- nia, daty) są określone w poszczególnych przepisach. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest to, że przyczyny (podstawy) rozwiązania umowy o pracę na czas nie określony wskazane w odpowiednich częściach art. 23 i 27 Karty Nauczyciela są nie- zależne (odrębnie określone) od przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 tej ustawy. Podsumowując tę część uzasadnienia należy stwierdzić, że błędna jest wy- kładnia Sądu drugiej instancji, iż art. 20 ust. 1 (a w istocie cały art. 20 poza jego frag- mentami donoszącymi się wprost do nauczycieli mianowanych) nie ma zastosowania do nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas nie określony. Oznacza to zasadność zarzutów kasacji, ale nie przesądza o zasadności jej wniosku zmierzającego do zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie apelacji w zakresie dotyczącym uwzględnionego powództwa o przywrócenie do pracy i częściowo wyna- grodzenia za czas pozostawania bez pracy. Sąd pierwszej instancji uwzględnił bo- wiem powództwo w tym zakresie z dwóch przyczyn. Uznał, że przy rozwiązaniu z powódką umowy o pracę nie wystąpiły przesłanki z art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczy- ciela. Tej oceny nie podzielił Sąd drugiej instancji, który uznał, że w stanie faktycznym sprawy wystąpiły zmiany organizacyjne uniemożliwiające zatrudnienie powódki, a kwestia ta nie była przedmiotem zarzutów kasacji. Sąd Rejonowy przyjął też, że roz- wiązanie z powódką umowy o pracę było prawnie wadliwe, gdyż wypowiedzenie za- wierało „błędy formalne”, ponieważ prawdziwą podstawą wypowiedzenia był art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, a zatem pracodawca powinien pouczyć powódkę o możliwości złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, co byłoby dla niej bardziej korzystne, niż rozwiązanie umowy o pracę i wypłacenie trzymiesięcznej od- prawy pieniężnej. Zasadność powództwa zależy od uznania tej wykładni za prawi- dłową. Oceny w tym zakresie nie dokonał Sąd drugiej instancji, bo przyjął dalej idącą, a nieprawidłową wykładnię art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Nie jest też ona przedmiotem rozważań zawartych w kasacji, a tym samym nie odniosła się do niej strona pozwana. Sąd Najwyższy ocenił, że wiążące przesądzenie tego zagadnienia byłoby przedwczesne i dlatego uznał za celowe uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji w - 10 - zaskarżonej części (dotyczącej żądania przywrócenia do pracy, a więc też żądania zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że wykładnia Sądu pierwszej instancji budzi wątpliwości. W treści art. 20 Karty Nauczyciela (zwłaszcza w jego ustępie 1) nie ma bowiem mowy o obowiązku pouczenia nauczyciela o możli- wości złożenia wniosku o przeniesienie w stan nieczynny. Przepis ten stanowi, że dy- rektor szkoły w razie: 1) całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem sto- sunek pracy, 2) częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych po- wodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania unie- możliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Proste odwołanie się do brzmienia tego przepisu nie pozwala więc na uznanie, że taki obowiązek pracodawcy istnieje, a Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził w tym zakresie pogłębionej wykładni (zwłaszcza nie powołał przepisów, z których taki obowiązek wynika). Nie wskazał też, kiedy pracodawca ma dokonać pouczenia (w piśmie rozwiązującym umowę, czy wcześniej, a jeżeli tak - to kiedy). Przede wszyst- kim jednak nie rozważał, czy gdyby nawet uznać, że pracodawca ma dokonać takie- go pouczenia, to jaki jest skutek zaniechania wykonania tego obowiązku. Twierdze- nie, że jest to naruszenie przepisów powodujące powstanie roszczenia o przywróce- nie do pracy zależy od oceny, czy w razie złożenia przez nauczyciela wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, dyrektor szkoły ma obowiązek dokonania tego (czy jest takim wnioskiem związany). Z art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela wynika nie- wątpliwie, że bez takiego wniosku nauczyciela przeniesienie w stan nieczynny nie może nastąpić. Natomiast użyta w przepisie formuła "dyrektor szkoły rozwiązuje sto- sunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny" może być interpretowana zarówno w kierunku wiążącego charakteru wniosku nauczyciela (je- żeli wniosek zostanie złożony to dyrektor musi przenieść nauczyciela w stan nie- czynny, a gdy tego nie uczyni to naruszy oprawo), jak i w kierunku niezwiązania wnioskiem (alternatywa zwykła, pozostawiająca wybór dyrektorowi). Rozstrzygnięcie tego zagadnienia wymaga pogłębionej wykładni, uwzględniającej także poprzednie brzmienia wielokrotnie zmienianego w ostatnich latach art. 20 ust. 1 Karty Nauczy- ciela, z uwzględnieniem dotyczącego ich orzecznictwa (por. wyrok z dnia 15 maja - 11 - 1997 r., I PKN 150/97, OSNAPiUS 1998 nr 7, poz. 211 oraz uzasadnienie uchwały z dnia 25 czerwca 1993 r., I PZP 25/93, PiZS 1994 nr 1, s. 59). Z tych względów na podstawie art. 39313 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. ========================================