I PKN 446/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1999 r. w sprawie I PKN 446/99 rozstrzygnął kwestię wykluczenia członka zarządu zakładowej organizacji związkowej ze spółdzielni pracy. Powód Wiktor N. został wykluczony ze Spółdzielni Niewidomych „S.” w K. uchwałą Rady Nadzorczej, mimo że był członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej, która nie wyraziła zgody na jego wykluczenie. Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko sądów niższych instancji, uznał, że wykluczenie członka spółdzielni pracy, nawet będącego członkiem zarządu organizacji związkowej, nie wymaga uzyskania zgody zarządu tej organizacji. Sąd podkreślił, że zasada samorządności spółdzielni stoi na przeszkodzie takim ograniczeniom. Jednakże, w przypadku wadliwego wykluczenia, Sąd Najwyższy potwierdził, że pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 57 § 2 Kodeksu pracy, jako korzystniejszego rozwiązania niż przewidziane w Prawie spółdzielczym. Sąd Najwyższy oddalił kasację strony pozwanej, uznając, że interpretacja przepisów dotyczących ochrony pracowniczej działaczy związkowych jest prawidłowa i zapewnia pracownikowi należne świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wykluczenia członków spółdzielni pracy, zwłaszcza gdy są oni działaczami związkowymi, oraz stosowania przepisów Kodeksu pracy o wynagrodzeniu za czas pozostawania bez pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji członka zarządu organizacji związkowej w spółdzielni pracy. Interpretacja art. 196 Prawa spółdzielczego jako tworzącego fikcję prawną.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wykluczenie członka zarządu zakładowej organizacji związkowej ze spółdzielni pracy wymaga uzyskania zgody zarządu tej organizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykluczenie członka zarządu zakładowej organizacji związkowej ze spółdzielni pracy nie musi być poprzedzone uzyskaniem zgody zarządu tej organizacji związkowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada samorządności spółdzielni stoi na przeszkodzie wymogowi uzyskania zgody organizacji związkowej na wykluczenie członka, nawet jeśli jest on członkiem zarządu tej organizacji.
Jakie roszczenia przysługują pracownikowi wykluczonemu ze spółdzielni pracy w przypadku wadliwego wykluczenia, zwłaszcza gdy jest on członkiem zarządu organizacji związkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku wadliwego wykluczenia, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 57 § 2 Kodeksu pracy, jako korzystniejsze rozwiązanie niż przewidziane w Prawie spółdzielczym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 196 § 1 Prawa spółdzielczego tworzy fikcję prawną, traktując pracownika posiadającego status szczególnie chronionego (np. członka zarządu organizacji związkowej) jak pracownika, z którym rozwiązanie stosunku pracy podlega szczególnym ograniczeniom, nawet jeśli w konkretnym przypadku ochrona ta nie działała bezpośrednio. Pozwala to na zastosowanie korzystniejszych przepisów Kodeksu pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wiktor N. | osoba_fizyczna | powód |
| Krakowska Spółdzielnia Niewidomych „S.” w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p. art. 57 § § 2
Kodeks pracy
Przepis ten przewiduje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy dla pracownika przywróconego do pracy, co zostało uznane za korzystniejsze rozwiązanie w przypadku wadliwego wykluczenia ze spółdzielni.
Pr.spółdz. art. 196 § § 1
Prawo spółdzielcze
Reguluje roszczenia członka spółdzielni zatrudnionego na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, który został wykluczony z naruszeniem przepisów art. 193-195, przewidując możliwość zastosowania korzystniejszych przepisów prawa pracy.
Pomocnicze
Pr.spółdz. art. 193
Prawo spółdzielcze
Dotyczy skutków wykluczenia członka spółdzielni, który był zatrudniony na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, pociągając za sobą skutki rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Pr.spółdz. art. 195
Prawo spółdzielcze
Reguluje zasady i tryb współdziałania spółdzielni z organizacjami związkowymi przy podejmowaniu uchwały w przedmiocie wykluczenia lub wykreślenia z rejestru członków.
u.z.z. art. 32 § ust. 1
Ustawa o związkach zawodowych
Zawiera ograniczenie swobody pracodawcy do dokonania jednostronnej czynności prawnej prowadzącej do ustania stosunku pracy, chroniąc działaczy związkowych.
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz materiału zgromadzonego w postępowaniu apelacyjnym.
KPC art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sytuacji, gdy fakty niebudzące wątpliwości zostały przyznane lub gdy strona zaniechała ich zaprzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykluczenie członka zarządu organizacji związkowej ze spółdzielni nie wymaga zgody zarządu tej organizacji. • W przypadku wadliwego wykluczenia, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 57 § 2 KP. • Status działacza związkowego zapewnia szczególną ochronę trwałości stosunku pracy, nawet jeśli w konkretnym przypadku nie było konieczności uzyskania zgody na rozwiązanie umowy.
Odrzucone argumenty
Wykluczenie członka zarządu organizacji związkowej ze spółdzielni wymaga zgody zarządu tej organizacji. • Stosowanie korzystniejszych przepisów Kodeksu pracy zależy od naruszenia konkretnych przepisów Prawa spółdzielczego (np. art. 195). • Sąd drugiej instancji naruszył art. 382 KPC poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego co do wysokości zasądzonej kwoty.
Godne uwagi sformułowania
Powodujące wygaśnięcie spółdzielczego stosunku pracy wykluczenie ze spółdzielni pracy członka zarządu zakładowej organizacji związkowej nie musi być poprzedzone uzyskaniem zgody zarządu tej organizacji związkowej. • W przypadku uchylenia uchwały o wykluczeniu i orzeczenia przywrócenia do pracy takiemu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy. • Trudności interpretacyjne w tym zakresie wynikają z tego, że tak jak przyjęły to zgodnie Sądy obu instancji, do wykluczenia powoda ze spółdzielni (skutkującego wygaśnięcie spółdzielczego stosunku pracy) nie było potrzebne uzyskanie zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej, mimo że był on członkiem zarządu tej organizacji. • Sąd Najwyższy podziela w tym zakresie wykładnię zaprezentowaną przez Sąd drugiej instancji. • art. 196 § 1 Prawa spółdzielczego jest przepisem tworzącym fikcję prawną, uzupełniającą przesłanki stosowania art. 57 § 2 KP.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Andrzej Wasilewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wykluczenia członków spółdzielni pracy, zwłaszcza gdy są oni działaczami związkowymi, oraz stosowania przepisów Kodeksu pracy o wynagrodzeniu za czas pozostawania bez pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji członka zarządu organizacji związkowej w spółdzielni pracy. Interpretacja art. 196 Prawa spółdzielczego jako tworzącego fikcję prawną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony praw pracowniczych działaczy związkowych w specyficznym kontekście spółdzielni pracy, co jest zagadnieniem prawnym o praktycznym znaczeniu dla wielu osób.
“Czy wykluczenie z zarządu spółdzielni pracy wymaga zgody związków zawodowych? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 12 459,4 PLN
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 17 443,15 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.