I PKN 438/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację powoda Ryszarda J. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, który oddalił jego powództwo o przywrócenie do pracy. Powód został zwolniony przez Wytwórnię Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Ś.” S.A. bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 lit. b) Kodeksu pracy, z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż okres zasiłkowy. Sąd Okręgowy uznał, że postanowienie zakładowego układu zbiorowego pracy, które zabrania rozwiązywania umowy o pracę z pracownikiem niezdolnym do pracy wskutek objawów choroby zawodowej, jeśli stan zdrowia umożliwia pracę na innym stanowisku, jest nieważne jako sprzeczne z art. 240 § 3 pkt 1 KP. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że art. 240 § 3 pkt 1 KP, ograniczający możliwość wprowadzania przez układy zbiorowe zasad szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy, jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz Konwencją nr 87 MOP. Sąd uznał, że strony układowe były uprawnione do uzgodnienia, że pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z powodu długotrwałej niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby zawodowej lub jej objawów, jeśli stan zdrowia pracownika umożliwia pracę na innym stanowisku. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, z uwagi na konieczność wyjaśnienia, czy objawy choroby zawodowej u powoda wystąpiły przed rozwiązaniem umowy o pracę oraz czy istniała możliwość zatrudnienia go na innym stanowisku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności wprowadzania przez układy zbiorowe pracy dodatkowych form ochrony stosunku pracy, nawet jeśli nie są one wprost przewidziane w Kodeksie pracy, w świetle przepisów Konstytucji i prawa międzynarodowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika z chorobą zawodową i możliwości jego zatrudnienia na innym stanowisku. Interpretacja art. 240 § 3 pkt 1 KP w kontekście prawa międzynarodowego i konstytucyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia układu zbiorowego pracy, które wprowadzają zasady szczególnej ochrony pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy, są ważne i skuteczne, jeśli nie wynikają wprost z przepisów Kodeksu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia układu zbiorowego pracy zmieniające na korzyść pracowników zasady szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy są ważne (prawnie skuteczne).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 240 § 3 pkt 1 KP, który wyłącza możliwość określania przez układy zbiorowe zasad szczególnej ochrony pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy, jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz Konwencją nr 87 MOP. Strony układowe są uprawnione do uzgodnienia dodatkowej ochrony, która nie narusza gwarancji międzynarodowych.
Czy przepis art. 240 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy jest zgodny z Konstytucją RP i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz postanowieniami ratyfikowanej Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy.
Uzasadnienie
Ograniczenia zakresu przedmiotowego prawa do zawierania układów zbiorowych pracy wynikające z art. 240 KP nie znajdują uzasadnienia w okolicznościach wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Prawo do rokowań i zawierania układów zbiorowych pracy, jako wolność polityczna, może być ograniczone tylko ustawą i tylko w zakresie dopuszczalnym przez umowy międzynarodowe, a Konwencja nr 87 MOP gwarantuje szerszy zakres swobody układania stosunków pracy.
Czy Sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 58 KC w związku z art. 300 KP do oceny ważności postanowienia układu zbiorowego pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd drugiej instancji nie mógł stanowić podstawy prawnej nieważności art. 99 układu zbiorowego pracy na podstawie art. 58 KC w związku z art. 300 KP.
Uzasadnienie
Przepis art. 58 KC w związku z art. 300 KP może być stosowany tylko do stosunku pracy, czyli do oświadczeń woli pracownika i pracodawcy. Postanowienie układu zbiorowego pracy, będące wynikiem uzgodnionych oświadczeń woli kolektywnych podmiotów prawa pracy, nie jest tym samym co postanowienie umowy dotyczącej stosunku pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ryszard J. | osoba_fizyczna | powód |
| Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Ś.” S.A. w Ś. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 240 § § 3 pkt 1
Kodeks pracy
Układ zbiorowy pracy nie może określać zasad szczególnej ochrony pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy. Sąd Najwyższy uznał ten przepis za sprzeczny z Konstytucją i Konwencją MOP.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do rokowań i zawierania układów zbiorowych pracy. Ograniczenia tego prawa muszą być uzasadnione i zgodne z prawem międzynarodowym.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ratyfikowana umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.
układ zbiorowy pracy art. 99 § ust. 1
Zakładowy układ zbiorowy pracy
Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z powodu długotrwałej nieobecności w pracy z pracownikiem niezdolnym do pracy wskutek objawów choroby zawodowej lub choroby zawodowej, jeżeli stan jego zdrowia umożliwia pracę na innym, odpowiednim stanowisku pracy.
Pomocnicze
KP art. 53 § § 1 lit. b)
Kodeks pracy
Podstawa rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż okres zasiłkowy.
KC art. 58
Kodeks cywilny
Sąd drugiej instancji błędnie zastosował ten przepis do oceny ważności postanowienia układu zbiorowego pracy.
KP art. 300
Kodeks pracy
Umożliwia stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunku pracy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa warunki, w jakich wolności i prawa człowieka mogą być ograniczane.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia prawa rokowań mogą być wprowadzane tylko ustawą i w zakresie dopuszczalnym przez umowy międzynarodowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z Konstytucją RP i Konwencją nr 87 MOP. • Układy zbiorowe pracy mogą wprowadzać dodatkową ochronę pracowników przed zwolnieniem z powodu choroby zawodowej. • Postanowienie art. 99 układu zbiorowego pracy jest ważne i powinno stanowić podstawę rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Postanowienie art. 99 układu zbiorowego pracy jest nieważne jako sprzeczne z art. 240 § 3 pkt 1 KP. • Sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 58 KC w związku z art. 300 KP do oceny ważności postanowienia układu zbiorowego pracy.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia układu zbiorowego pracy zmieniające na korzyść pracowników zasady szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy są ważne (prawnie skuteczne). • Przepis art. 240 § 3 pkt 1 KP jest sprzeczny z art. 59 Konstytucji oraz postanowieniami ratyfikowanej Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy. • Przez „szczególną ochronę” pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy należy rozumieć wynikającą z przepisów Kodeksu pracy lub przepisów pozakodeksowych ochronę trwałości stosunku pracy określonej kategorii pracowników, wyodrębnionej ze względu na pewne cechy im wspólne (właściwości grupowe), wzmożoną w porównaniu z tzw. ochroną powszechną, należną ogółowi zatrudnionych. • Ratyfikowana przez Polskę umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Iwulski
sędzia
Andrzej Kijowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wprowadzania przez układy zbiorowe pracy dodatkowych form ochrony stosunku pracy, nawet jeśli nie są one wprost przewidziane w Kodeksie pracy, w świetle przepisów Konstytucji i prawa międzynarodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika z chorobą zawodową i możliwości jego zatrudnienia na innym stanowisku. Interpretacja art. 240 § 3 pkt 1 KP w kontekście prawa międzynarodowego i konstytucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji przepisów krajowych z Konstytucją i prawem międzynarodowym w kontekście ochrony pracownika, co jest istotne dla prawników pracy i związków zawodowych.
“Układ zbiorowy pracy silniejszy niż Kodeks pracy? Sąd Najwyższy rozstrzyga o ochronie pracownika z chorobą zawodową.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.