I PKN 422/98

Wyrok z dnia 5 listopada 1998 r. I PKN 422/98 Okoliczność, że w zakładzie pracy nie działa zakładowa organizacja związku zawodowego, której pracownik jest członkiem, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku rozpatrzenia, przed podjęciem decyzji o uwzględnieniu lub od- rzuceniu sprzeciwu od zastosowania kary porządkowej (art. 112 § 1 zdanie 2 KP), stanowiska reprezentującej pracownika międzyzakładowej organizacji związkowej (art. 34 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 1998 r. sprawy z po- wództwa Andrzeja W. przeciwko [...] Domowi Kultury w G. o uchylenie kary upom- nienia, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 29 czerwca 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu- Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze do ponownego rozpoz- nania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasa- cyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Krośnie Odrzańskim wyrokiem z dnia 20 marca 1998 r. [...] oddalił powództwo Andrzeja W. o uchylenie kary upomnienia. Sąd ustalił, że przełożona powoda Janina I. - dyrektor [...] Domu Kultury, w dniu 26 stycznia 1998 r. zastosowała wobec niego karę nagany za „nie przestrzega- nie ustawowego czasu pracy, regulaminu i porządku w GDK”. Wskutek sprzeciwu wniesionego przez ukaranego w dniu 27 stycznia 1998 r., pracodawca w dniu 4 lute- go uchylił karę nagany i udzielił upomnienia za: samowolne podjęcie decyzji doty- 2 czącej wzięcia udziału w koncercie ZSZ z grupą wokalną i sprzętem muzycznym w dniu 22 stycznia 1998 r., opuszczenie stanowiska pracy w dniu 21 stycznia 1998 r., przedstawienie w artykule prasowym w złym świetle działalności Domu Kultury. Od kary tej Andrzej W. wniósł sprzeciw, który nie został uwzględniony i karę upomnienia podtrzymano pismem z dnia 17 lutego 1998 r. W ocenie Sądu upomnienie było me- rytorycznie uzasadnione i formalnie poprawne. Powód zaskarżył powyższy wyrok apelacją i podnosząc zarzut naruszenia art. 109 § 2 KP oraz §§ 8 i 27 Statutu NSZZ „ Solidarność” w związku z art. 9 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), a w konsekwencji art. 112 § 1 KP, wniósł o jego zmianę i uchylenie kary. Twierdził, że pracodawca nałożył karę bez uprzedniego wysłuchania go. Sprzeciw został rozpoz- nany bez konsultacji z Komisją Międzyzakładową Oświaty i Wychowania NSZZ „So- lidarność” Miasta i Gminy G., która reprezentowała interesy pracownicze powoda. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wy- rokiem z dnia 29 czerwca 1998 r. [...] oddalił apelację. Zdaniem Sądu uprzedniość wysłuchania pracownika ocenia się w stosunku do późniejszego udzielenia kary i w ramach okoliczności stanowiących podstawę jej udzielenia. Skoro powód w piśmie z dnia 27 stycznia 1998 r. ustosunkował się do zarzutów podanych na uzasadnienie zastosowania w dniu 26 stycznia kary nagany, to należy uznać, że przed zastoso- waniem w dniu 4 lutego kary upomnienia został prawidłowo wysłuchany. Brak pou- czenia pracownika o prawie wniesienia sprzeciwu od zastosowanej kary nie powo- duje nieważności jej nałożenia. Ewentualnym skutkiem takiego uchybienia może być przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Powód wniósł sprzeciw od kary upomnienia w terminie, wobec czego jego zarzut dotyczący naruszenia art. 109 § 2 KP jest nietrafny. W dalszej części motywów wyroku Sąd wywiódł, że statut związku zawodowego normuje stosunki między organizacją i jej członkami, nie nakłada i nie może nakładać obowiązków na osoby trzecie. Obowiązek konsultacji utrzymania w mocy kary porządkowej z międzyzakładową organizacją związkową nie wynika z art. 232 KP w związku z art. 30 ustawy o związkach zawodowych. Art. 112 § 1 KP trak- tuje o zakładowej organizacji, przeto odpada konieczność konsultacji uwzględnienia lub odrzucenia sprzeciwu z międzyzakładową organizacją związkową. Andrzej W. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naru- szenie prawa materialnego, a to art. 109 § 2 KP i art. 112 §1 KP w związku z art. 34 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, wniósł o jego zmianę i 3 uchylenie kary upomnienia oraz o zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego pogląd, że obowiązek konsultacji doty- czy tylko zakładowej organizacji związkowej, jest błędny. Art. 34 ustawy o związkach zawodowych stanowi bowiem, że uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują odpowiednio organizacji międzyzakładowej. Ze względu na ten przepis uchylony został, jako zbędny, art. 24 KP- przepis o identycznej treści. Skarżący zak- westionował także zasadność ustalenia w przedmiocie prawidłowości wysłuchania go przed zastosowaniem kary. Twierdził, że o stawianych mu zarzutach dowiedział się dopiero z treści upomnienia. Strona pozwana w odpowiedzi na kasację wniosła o jej oddalenie. Podała, że przed podtrzymaniem kary upomnienia, w dniu 10 lutego, na pisemny wniosek Komi- sji Międzyzakładowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Miasta i Gminy G. z dnia 5 lutego, przeprowadziła konsultację w przedmiocie utrzymania nałożonej na powoda kary i uwzględniła przy rozpatrzeniu sprzeciwu jej stanowisko. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest częściowo usprawiedliwiona. Zgodnie z art. 112 § 2 zdanie pierwsze KP „O uwzględnieniu lub odrzuceniu sprzeciwu decyduje pracodawca po rozpatrzeniu stanowiska reprezentującej pra- cownika zakładowej organizacji związkowej”. Według art. 232 KP „Jeżeli przepisy prawa pracy przewidują współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związ- kową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek współdziałać w takich sprawach z zakładową organizacją związkową reprezentującą pracownika z tytułu jego członkostwa w związku zawodowym albo wyrażenia zgody na obronę praw pracownika nie zrzeszonego w związku - zgodnie z ustawą o związ- kach zawodowych”. Stosownie do art. 34 ustawy o związkach zawodowych przepisy jej rozdziału czwartego zatytułowanego „Zakładowa organizacja związkowa” stosuje się odpowiednio do międzyzakładowej organizacji związkowej obejmującej swoim działaniem zakład pracy. Pogląd zaprezentowany przez Sądy obu instancji, że wynikający z art. 112 § 1 zdanie drugie KP obowiązek konsultacji rozpatrzenia sprzeciwu od zastosowania kary porządkowej dotyczy członka związku zawodowego tylko wówczas, jeżeli u pra- codawcy działa zakładowa organizacja tego związku, jest w kontekście powołanych 4 przepisów nieprawidłowy. Fakt, że w zakładzie pracy nie funkcjonuje zakładowa or- ganizacja związku zawodowego, którego pracownik jest członkiem, nie zwalnia pra- codawcy z obowiązku konsultacji podejmowanych w odniesieniu do takiego pracow- nika czynności z zakresu stosunku pracy ze związkowymi ogniwami międzyzakłado- wymi. Andrzej W. był członkiem NSZZ „Solidarność” zrzeszonym w międzyzakłado- wej organizacji tego związku. [...] Dom Kultury miał obowiązek konsultacji działań prawnych, w odniesieniu do których przepisy kodeksu pracy wymagają współdziała- nia ze związkami zawodowymi, z tą jednostką strukturalną. W odpowiedzi na kasację strona pozwana twierdziła, że przed rozpatrzeniem sprzeciwu konsultowała jego odrzucenie lub uwzględnienie z Komisją Międzyzakła- dową Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Miasta i Gminy G. W aktach sprawy znajduje się notatka ze spotkania Dyrektorki [...] Domu Kultury z Przewodni- czącym Komisji. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd winien wyjaśnić okoliczności dotyczące członkostwa powoda w NSZZ „Solidarność” i zasad reprezentacji jego indywidualnych interesów przez Komisję Międzyzakładową Oświaty i Wychowania tego związku, ustalić jaki charakter miało spotkanie przełożonej powoda z przewod- niczącym Komisji Międzyzakładowej Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” oraz ocenić, czy spotkanie to czyni zadość wymaganiom prawidłowego współdziałania pracodawcy ze związkiem zawodowym. Nie jest natomiast słuszny zarzut kasacji naruszenia art. 109 § 2 KP. Wysłu- chanie pracownika ma przede wszystkim walor wychowawczy. Sąd trafnie wywiódł, że pismo powoda z dnia 27 stycznia 1998 r., będące reakcją na zastosowanie w dniu poprzednim kary nagany, należy traktować jako wysłuchanie przed zastosowaniem upomnienia. Złagodzenie kary było efektem właśnie owego pisemnego wyjaśnienia, które spełniło funkcję wysłuchania. Jakkolwiek w użytym w art. 112 KP wyrazie „wys- łuchanie” implicite zawarta jest jego forma ustna, (rozmowa, oświadczenie), głównie wychowawczy cel wysłuchania może być osiągnięty także drogą pisemnego usto- sunkowania się pracownika do czynionych mu zarzutów. Twierdzenie powoda, jako- by został zaskoczony zarzutami, nie zasługuje na wiarę. Zarzuty uzasadniające na- łożenie kary upomnienia były te same, które uprzednio pracodawca podał jako przy- czyny zastosowania kary nagany. Skoro powód ustosunkował się do nich na piśmie, to nie mógł być nimi później zaskoczony. Kierując się powyższymi względami Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313 § 1 KPC, orzekł jak w sentencji. 5 ========================================