I PKN 415/98Przekształcenie umowy zlecenia w umowę o pracę przez sąd
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy, gdzie powódka twierdziła, że umowy zlecenia faktycznie były umowami o pracę. Sąd Rejonowy przychylił się do tego stanowiska, uznając istnienie podporządkowania organizacyjnego. Sąd Wojewódzki zmienił ten wyrok, oddalając powództwo i podkreślając znaczenie zgodnego zamiaru stron przy zawieraniu umowy oraz brak pracy w zorganizowanym zespole pracowniczym. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, uznał ją za zasadną, wskazując na naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 477¹ § 11 KPC, który nakłada na sąd obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu w sprawach o ustalenie stosunku pracy. Sąd Najwyższy podkreślił, że przekształcenie umowy zlecenia w umowę o pracę może nastąpić nawet w sposób dorozumiany, a praca nie musi być wykonywana w zespole pracowniczym, co było kluczowe dla rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach wątpliwych, interpretacja obowiązku sądu do prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu, kwalifikacja umów cywilnoprawnych jako umów o pracę.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z art. 477¹ § 11 KPC i interpretacji cech stosunku pracy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy oddalenie powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy jest możliwe z powołaniem się na zamiar zawarcia umowy typu zlecenie, jeżeli przy realizacji umowy zleceniodawca przekształcił ją w zobowiązanie pracownicze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oddalenie powództwa nie jest możliwe w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przekształcenie umowy zlecenia w zobowiązanie pracownicze może nastąpić nawet za dorozumianą zgodą zleceniobiorcy, a w takiej sytuacji nie można powoływać się na pierwotny zamiar zawarcia umowy zlecenia.
Czy zobowiązanie ze stosunku pracy może być wykonywane niezespołowo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zobowiązanie ze stosunku pracy może być również wykonywane niezespołowo.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował pogląd sądu drugiej instancji, że praca niezespołowa nie stanowi cechy stosunku pracy, wskazując, że w warunkach wolnorynkowej gospodarki praca podporządkowana może być wykonywana indywidualnie.
Czy sąd w sprawie o ustalenie istnienia stosunku pracy może oddalić powództwo z powodu nieudowodnienia przez powoda wszystkich faktów, czy też ma obowiązek prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd ma obowiązek prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 477¹ § 11 KPC ogranicza zasadę kontradyktoryjności w sprawach o ustalenie stosunku pracy, nakładając na sąd obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego z urzędu, aby zapobiec oddaleniu powództwa z powodu braku dowodów po stronie powoda.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Julia P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Lidia F. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Określa przesłanki stosunku pracy, w tym osobiste świadczenie pracy i podporządkowanie organizacyjne.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli, w tym zgodnego zamiaru stron.
KPC art. 477¹ § § 11
Kodeks postępowania cywilnego
Nakłada na sąd obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy.
Pomocnicze
KP art. 25¹
Kodeks pracy
Dotyczy umowy o pracę na czas nieokreślony.
KC art. 6
Kodeks cywilny
Reguluje ciężar dowodu.
KPC art. 393¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie kasacji.
KPC art. 3 § § 2
Kodeks pracy
Dawny przepis dotyczący obowiązku sądu do prowadzenia postępowania dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek sądu do prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu w sprawach o ustalenie stosunku pracy (art. 477¹ § 11 KPC). • Możliwość przekształcenia umowy zlecenia w umowę o pracę nawet w sposób dorozumiany. • Praca w stosunku pracy nie musi być wykonywana w zespole pracowniczym.
Odrzucone argumenty
Zgodny zamiar stron przy zawieraniu umowy jako decydujący czynnik. • Brak pracy w zorganizowanym zespole pracowniczym jako cecha odróżniająca umowę o pracę od zlecenia. • Brak osobistego wykonywania pracy przez powódkę i brak ponoszenia ryzyka przez pozwaną (argumenty sądu drugiej instancji, które Sąd Najwyższy uznał za nieprzekonujące lub wymagające uzupełnienia dowodowego).
Godne uwagi sformułowania
Oddalenie powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy nie jest możliwe z powołaniem się na zamiar zawarcia umowy typu zlecenie, jeżeli przy realizacji umowy zleceniodawca - choćby za dorozumianą zgodą zleceniobiorcy - przekształcił ją w zobowiązanie pracownicze. • Zobowiązanie ze stosunku pracy może być również wykonywane niezespołowo. • Sąd nie może oddalić powództwa na tej tylko podstawie, iż powód nie udowodnił wszystkich faktów niezbędnych do takiego ustalenia i w takim wypadku obowiązany jest prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu. • Praca podporządkowana, wykonywana na rzecz pracodawcy w sposób niezespołowy, jest objęta przedmiotowym zakresem prawa pracy.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach wątpliwych, interpretacja obowiązku sądu do prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu, kwalifikacja umów cywilnoprawnych jako umów o pracę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z art. 477¹ § 11 KPC i interpretacji cech stosunku pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące rozróżnienia między umową o pracę a umową zlecenia, a także podkreśla rolę sądu w postępowaniu dowodowym, co jest istotne dla praktyków prawa pracy.
“Czy umowa zlecenie może stać się umową o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.